Recensie November Music festival

Tijdens festival November Music kan alles, zelfs relikitsch van een monnik ★★★★☆

Het hoogtepunt is de zinderende dj-set van componist Gilius van Bergeijk, die Schuberts Der Tod und das Mädchen in een loop transformeert. 

Uitvoering van Loflied der verzoening, een compositie van Kris Oelbrandt in Den Bosch. Beeld William van der Voort

In de Grote Kerk in Den Bosch staat een man in een wit-zwart gewaad. Het lijkt alsof hij deze zondag niet in de juiste kerk is – de katholieke Sint Jan is even verderop en hier staat toch echt ‘hervormd’ boven de deur. De man in habijt moet Kris Oelbrandt zijn, een monnik die woont en werkt in de cisterciënzerabdij van Orval in België, bekend van het bier. Twee uur per dag krijgt hij ‘vrij’: dan mag hij componeren.

Een van de stukken die dat heeft opgeleverd is hier in de sobere kerkzaal te horen tijdens November Music, het Bossche festival voor hedendaagse muziek. Loflied der verzoening heet het. Als tekstmateriaal koos Oelbrandt voor de lofzang van Hanna, de lofzang van Maria en een Soera. Die teksten staan voor het jodendom, christendom en de islam en worden respectievelijk gezongen door een alt, sopraan en een bas. Uiteindelijk komen ze allemaal samen als klinkende handreiking.

Zo sympathiek als het idee is, zo voorzichtig is de uitwerking en zo merkwaardig de uitvoering. Er gebeurt gewoon niet zo veel tegelijk, en in de partijen voor koor, slagwerk, in de harp gebeurt al helemaal niets wat op welke manier dan ook ontregelt – het is een compositie als een aangeharkte tuin, waarin de fluit steeds een nieuw deel aankondigt.

Dat het toch nog spannend wordt, ligt vooral aan de niveauverschillen tussen de uitvoerenden. Het Dudok Kwartet, dat zich in de afgelopen jaren naar de top van de Nederlandse strijkkwartettenladder heeft gespeeld, heeft Capella Brabant achter zich, een amateurkoor. Slim van het festival om zo de lokale amateurmuzikanten aan zich te binden, want potentieel publiek. Maar voor de argeloze bezoeker die enige kwaliteit verwacht, is de fuga minder leuk.

Relikitsch: het kan op November Music. Maar er staat veel tegenover. Van alle festivals voor nieuwe kunstmuziek heeft November zonder meer de breedste blik. En als het op het aantal concerten aankomt, wint November ook: afhankelijk van wat je meerekent, kom je in die tien dagen tot 90 concerten. Dat de media-aandacht desondanks bescheiden is, heeft vooral te maken met het grote cultuuraanbod in deze periode, en met andere grensoverschrijdende festivals, zoals Crossing Border en Le Guess Who.

Wat opvalt deze dagen, is dat een tonaal, of bijna-tonaal idioom eerder de regel dan de uitzondering is. Stukken waarvoor je een vuistdikke handleiding nodig hebt om ze te doorgronden, zijn uit; de uitspraak dat ‘een mooie melodie weer mag’ is inmiddels een cliché. Toch zijn er nog componisten die knipogen naar wat een halve eeuw geleden nog avant-garde was, en dat is dan ook weer leuk.

Arnold Marinissen bijvoorbeeld in zijn Transits, woensdag uitgevoerd door vocaal ensemble Silbersee in de Verkadefabriek. Die basfluit: zó 1980. Het stuk spiegelt immers Das atmende Klarsein van Luigi Nono, waarmee het concert eindigt – zo is er ook nog wat ‘oude’ muziek.

Ook de Oekraïense Anna Korsun is schatplichtig aan de meesters die het naoorlogse muziekleven beheersten, vooral György Ligeti, maar haar omgang met hun verworvenheden is speels. Door haar kwarttonengebruik voel je zelden vaste grond onder je voeten. Een zeer geslaagd stuk is Signals, dinsdag uitgevoerd in de verduisterde Grote Kerk door het fenomenale Ensemble Modelo62, waarin veertien musici met megafoons het publiek omringen. We horen geprevelde flarden tekst, zachtjes, fluittonen. Spookachtig.

Maar de allergrootste meester horen we later die avond in de Toonzaal, waar het ensemble Gilius van Bergeijks Symphonie Joyeuse speelt. Het stuk is gek én schoon. Het eindigt met een middeleeuws aandoende dans. Nog beter wordt het als Van Bergeijk zelf – overhemd onder trui met V-hals – een dj-set ten beste geeft. In een zinderende real-time-compositie ‘doodt’ hij Schuberts Der Tod und das Mädchen door het lied te loopen en de toonhoogte van de slotnoten te veranderen. Dat had de hele nacht mogen duren.

Het Dudok Kwartet en Capella Brabant voeren Kris Oelbrandts Loflied der verzoening uit in Den Bosch. Beeld William van der Voort

November Music

Klassiek

Diverse uitvoerenden en componisten.

3/11 t/m 6/11, Den Bosch. November Music duurt t/m 10/11.

Slotweekend

November Music duurt tot en met zondag. Wat is er nog te horen en zien? Een kleine greep. Vrijdagavond wordt Aart Strootmans W.A.L.L. hernomen, een stuk vol buitenissige klanken waarvoor Strootman een levensgrote microtonale marimba bouwde. Zaterdag treedt de trompettist Avishai Cohen op, want ook voor jazz is volop aandacht. Zondag speelt het Ragazze Kwartet Morton Feldmans Tweede strijkkwartet in de Toonzaal, een hallucinant stuk van vier uur. Het Nieuw Ensemble, dat helaas ophoudt te bestaan, speelt zondag als sluitstuk van het festival Thirty Situations van Joël Bons.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden