Tijd als tombola

Richard McGuire laat bij elkaar steeds dezelfde ruimte zien, steeds in een ander jaar. Zo ontstonden originele kijkdozen van de oertijd tot ver in de toekomst.

Beeld x

Wat voor bomen groeiden er in uw keuken anno 312? Of, iets minder extreem, wat deed de bewoner van uw huis op een zaterdagochtend in, pakweg, het jaar 1967? Maakte ze ruzie, draaide hij een nieuwe lamp in? En hoe zag het behang in uw zitkamer er toen uit? Dit is het gedachtenexperiment dat Richard McGuire uitvoert in Hier, een boek over een hoek van een kamer die al heel lang bestaat, maar zeker niet altijd heeft bestaan en ook niet eeuwig zal blijven bestaan. Zoals Bernd en Hilla Becher voor elke foto van hun industriële erfgoed hetzelfde standpunt kozen, zo kiest McGuire voor elke spread in zijn grafische roman hetzelfde perspectief. Linksboven staat steeds het jaartal waarin de gekozen scène zich afspeelt. Dat kan een gezellig avondje met vrienden zijn, maar ook een stofzuigende huisvrouw, of een momentopname in een toekomst met hologrammen.

Beeld x

Pop-ups

McGuire plaatst in de weergave van zijn kamer kaders die weer een ander jaartal bevatten, als een soort pop-ups, om duidelijk te maken dat op diezelfde plek twee decennia of vijf eeuwen terug ook iets is gebeurd. Zo creëert hij kijkdozen waarbij de ruimte gefixeerd is, maar de tijd een tombola wordt waaruit je naar believen gebeurtenissen kunt plukken. In griezelfilms is er in het verleden van een huis steevast een moord gepleegd of er ligt een begraafplaats onder de vloer. Bij McGuire (zijn jaartal is 1957) kan er ook gewoon iemand op zoek zijn naar zijn paraplu of naar de zin van het bestaan. We zien indianen die een Gouden Eeuwer voor de gek houden: 'Wat moghe dit syn?' Of er sloft een dinosaurus voorbij, want de tekenaar is niet te beroerd om naar het begin der tijden terug te keren: daar waar zich nu de kamer bevindt waar iemand zijn nieuwe T-shirt komt showen.

Tijdreis

In 1989 tekende Richard McGuire voor het legendarische tijdschrift RAW (The graphix magazine of postponed suicides, zoals het zichzelf omschreef) zes bladzijden in zwart, grijs en wit over een bevalling in 1957; deze blijde gebeurtenis wordt al snel naar de achtergrond gedrongen door andere voorvallen op diezelfde plek, in het jaar 500, 957, 406, 073 v. Chr. of juist 2033 jaren in de toekomst. Na lang broeden heeft McGuire besloten dit idee uit te werken tot een dikke grafische roman die niet zozeer is getekend als wel op de computer is vormgegeven. In het colofon staat dan ook niet zijn naam boven aan de lijst maar Team Hier, bestaande uit ontwerper Min Choi en de inkleurders Maëlle Doliveux en Keren Katz. Alleen dat al geeft aan hoe origineel dit 'non-lineaire' werk is.

Johannes Vermeer

Wanneer de kamer in het heden wordt afgebeeld, is aan de muur het schilderij Brieflezende vrouw in het blauw van Johannes Vermeer te zien, stammend uit 1662. Interessante keuze, want het personage op dit doek bevindt zich in een ruimte waarvan de coördinaten niet zijn geschilderd: vloer, plafond of hoeken blijven buiten beeld. In het midden staat een zwangere vrouw, verdiept in haar brief, en de vraag is natuurlijk waarom McGuire uitgerekend dit schilderij heeft gekozen. Verwijst haar zwangerschap naar de bevalling in de oerversie van Hier uit 1989? Wil de tekenaar zeggen dat Vermeer het weergeven van abstracte vertrekken zo'n beetje heeft uitgevonden? Of dat elk soort lectuur, van brief tot beeldverhaal, uitnodigt tot het maken van een tijdreis?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.