BESPREKING

Tielman-deeltje een van meest essentiële in Golden Years-serie

Beter dan ooit wordt de nederpop heruit gegeven in de serie Golden Years. Deze week vier nieuwe deeltjes, met als hoogtepunt de Tielman Brothers.

Tieleman Brothers Beeld HH

Dat hij aan de gloriejaren van de Tielman Brothers nauwelijks een cent overhield? Ach, daar zat Andy Tielman (1936-2011) niet zo mee, zo liet hij de Volkskrant in 2008 weten. Er was iets anders dat de gitaarheld van de indorock (vroege rock 'n' roll door Indonesische Nederlanders) veel erger vond: dat er 'nep-cd's' in omloop waren van zijn groep, die in 1958 verantwoordelijk was voor de eerste Nederlandse rock 'n' rollsingle Rock Little Baby Of Mine.

'Ik heb Tielman Brothers-cd's gehoord waarop je ons in geen enkel liedje hoort spelen', zei Andy Tielman. 'Ik herken mijn eigen gitaarspel meteen, net als het drumwerk van mijn broer. Dat er Tielman Brothers-cd's zijn waarop je anderen hoort spelen, vind ik spijtig.'

Tielman zou verguld zijn geweest met de dubbel-cd die vrijdag verschijnt: het Tielman Brothers-deel in de schitterende serie The Golden Years of Dutch Pop Music. Alleen maar échte Tielman-opnamen: van alle singles de A- en de B-kant. Informatief boekje erbij. Afbeeldingen van de singlehoesjes. Mooi geluid. Mooie vormgeving.

Meest essentiële

De Golden Years-serie begon in 2014 en wordt onderhand monumentaal. Na de zevende worp van deze week zal hij uit 34 deeltjes bestaan: dubbel-cd's van Nederpop-artiesten, billijk geprijsd, zowel van de usual suspects (Outsiders, Q65, Cuby, Earrings, Shocking Blue) als van groepen waarvan het lastiger (of onmogelijk) was om er een goede compilatie-cd van te vinden. Dizzy Man's Band. The Buffoons. The Jumping Jewels. Les Baroques.

Het Tielman-deeltje is een van de meest essentiële tot dusver. De enige echt deugdelijke Tielman-compilatie (Totally Tielman uit 2005) is al tien jaar uit productie en op de verzamelaarsmarkt vrijwel onvindbaar.

Het is sowieso een leuke worp, deze zevende, met een aflevering gewijd aan de eerste tien jaren van BZN, toen Jan Keizer nog drumde en er nog geen zangeres was bijgehaald. BZN maakte Shadows- en Bee Gees-pop en daarna (echt waar) Status Quo-achtige hardrock in bijvoorbeeld Sweet Silver Anny en Bad Bad Woman. Anny Schilder stond nog in een viskraam.

Beeld archief Dick de Boer en Universal Music

Slechts één keer eerder werd een begin gemaakt met een prestigieuze serie als deze. In 2002 en 2003 presenteerde het Nationaal Pop Instituut (NPI) de Popinstituut.nl-reeks, volgens hetzelfde principe. Door bezuinigingen en subsidiestop kwam na vijftien deeltjes eerst een einde aan de serie en daarna aan het hele NPI.

Golden Years is nu al veel indrukwekkender, zowel in kwantiteit als kwaliteit: betere klank, kleurendruk, fijner leesbare achtergrondverhalen. De serie heeft de afgelopen tweeënhalf jaar ingezoomd op de oertijd van de Nederlandse popmuziek (Blue Diamonds, Tielman Brothers), gevolgd door de jaren zestig en de eerste helft van de jaren zeventig: van progressive rockbands Focus, Kayak, Alquin, Supersister en Ekseption verschenen deeltjes, maar bijvoorbeeld ook van Pussycat, de (country)popgroep rond de zoetgevooisde zusjes Toni, Marianne en Betty Kowalczyk uit Brunssum, die in 1975 en 1976 vier dikke internationale hits op rij scoorde (Mississippi!).

Allemaal goede muziek? Welnee. Natuurlijk niet. Je moet wel een hele devote Pussycat-fan zijn om de hele rit (42 liedjes) uit te zitten. In 41 rocksymfonietjes van Ekseption moet je ook maar net zin hebben. Maar als geheel heeft de reeks iets verslavends, de soms tuttige uitglijders ten spijt (zo'n Dong Dong Di Ki Di Gi Dong blijft een überlullig songfestivaldeuntje in het Earrings-oeuvre en het werd nog hun eerste nummer-1-hit ook!). Stiekem wil je alle deeltjes in de kast hebben staan, een vorm van verzamelwoede en hebberigheid die het succes van de reeks mede verklaart.

Beeld Universal

Weinig vrouwen

Platenmaatschappij Universal laat weten dat de Golden Years-serie gaat uitbreiden. In het najaar verschijnen enkele succesvolle deeltjes op vinyl. Van muziekjournalist Robert Haagsma, die de teksten in alle cd-inlays schreef, verschijnt een boek. Willem van Kooten heeft vier compilaties samengesteld met werk van artiesten die te weinig muziek uitbrachten voor een eigen dubbel-cd.

De reeks wandelt langzaam verder richting het heden. In 2017 komen de tweede helft van de jaren zeventig en ook de jaren tachtig aan bod. Deeltjes van Doe Maar, Het Goede Doel en Toontje Lager zitten in de pijplijn. Mooi, want veel Nederlandstalig werk zit er tot dusver niet bij: een paar liedjes van ZZ & De Maskers, maar nog geen Armand of Boudewijn.

Ook opvallend: weinig vrouwen. We horen zangeressen bij Shocking Blue, Earth & Fire en Pussycat, maar dat is het wel zo'n beetje. Je kunt nu eenmaal niet meer vrouwen de Nederlandse pophistorie binnensmokkelen dan er destijds waren. Misschien komt Bojoura nog eens: het mysterieuze, beeldschone folkhippiemeisje dat door opper-Earring George Kooymans werd ontdekt toen hij zangles kreeg van haar moeder.

Eerder verschenen

In de serie The Golden Years of Dutch Pop Music van Universal verschenen eerder: The Outsiders, Cuby + Blizzards, Q65, The Motions, Focus, Kayak, Livin' Blues, ZZ & De Maskers, Earth and Fire, Wally Tax, The Buffoons, The Shoes, Ekseption, Tee-Set, The Blue Diamonds, Sandy Coast, Pussycat, Shocking Blue, Dizzy Man's Band, Long Tall Ernie and The Shakers, Golden Earrings, Rob Hoeke, Bintangs, The Cats, Supersister, Alquin, The Jumping Jewels, Brainbox & Kaz Lux, Les Baroques, George Baker Selection.

Praat een uurtje met bijvoorbeeld Rudy Bennett (The Motions), Theo van Es (The Shoes), Jan de Hont (De Maskers) of een ander kopstuk uit de eerste golf en de overeenkomsten in hun verhalen vallen je meteen op. Ze werden vrijwel allemaal belazerd door labels, managers en agenten, domweg omdat er nog nauwelijks een officieel, gereguleerd popcircuit bestond en niemand wist waar hij precies recht op had.

Ook opvallend: wanneer ze over hun successen vertellen, is hun toon wat schouderophalend, alsof ze toen nog kind waren en eigenlijk maar wat deden. Reden: vaak was dat ook zo. Ze hielden toen, in de jaren zestig, totaal geen rekening met de mogelijkheid dat hun muziek na vijftig jaar nog beluisterd zou worden, laat staan chic heruitgegeven.

Beeld Hans Waterman

Dat gebeurt dus wel. Niet voor het eerst, wel beter dan ooit. De Nederbeat (en de progressive rock die daarna kwam) geldt onder internationale verzamelaars als hoogwaardig, een van de beste scenes in een niet-Engelstalig land. Het soms hilarisch krakkemikkige mulo-Engels doet daar niets aan af ('we smoked ourself a kick', met de groeten van de Kjoe Sikstiefèf). Alleen maar leuk, eigenlijk.

De hoofdrolspelers zeggen zonder uitzondering dat het zo'n geweldige, optimistische tijd was. Die aanstekelijke levenslust is op de Golden Years-cd's prachtig gevangen.

De raarste nummers

BZN: Wilhelmus (1971)

Echt waar: in de vroege jaren zeventig, vóór de komst van Anny Schilder, was BZN een all-male rockband die rond 1970 zelfs aardig naar hardrock neigde. In 1971 zetten ze (ongetwijfeld geïnspireerd door Jimi Hendrix' Star Spangled Banner) een gierende gitaarversie van het Wilhelmus op het album The Bastard. Live ging het nog veel ruiger.

Focus: The Shrine Of God (met Ramses Shaffy) (1970)

In Amerika vonden ze het gejodel van Thijs van Leer in de Focus-hit Hocus Pocus 'novelty', oftewel 'een beetje gek'. Hadden ze de single eens moeten beluisteren die 'Group Focus' (nog vóór de toetreding van Jan Akkerman) opnam als begeleidingsband van Ramses Shaffy. 'The shrine of God is the heart of man/ He's not to be found if there is no love!' orakelt Shaffy op z'n theatraalst. En Focus maar spelen. Bizar.

Chubby Checker met ZZ & De Maskers: Cato From Volendam (1965)

Een beetje raar was ZZ & De Maskers sowieso al (zwarte maskertjes, danspasjes), maar écht raar werd het toen ze in 1965 een handvol songs opnamen met de Amerikaanse ster Chubby Checker, waaronder het oer-Hollandse Cato From Volendam, met Chubby Checker in z'n beste Hollands: 'Wat een meid, wat een meid is dat! En we kijken met z'n twee naar die mooie Zuiderzee.'

Golden Earrings: Things Go Better (1966)

Een liedje voor Coca-Cola maken? Ja hoor, zeiden de Earrings, en zij zongen zorgeloos blij: 'Things go better with Coca-Cola!' De single werd gratis vastgelijmd aan het tienertijdschrift Teenbeat (het hoesje ging altijd stuk bij het lospeuteren) en van het Coca-Cola-geld (15 duizend gulden) kocht de band een Volkswagen-tourbusje, dat ze binnen de kortste keren in de prak reden.

The Golden Years of Dutch Pop Music. Universal.

Zevende worp op 5 augustus: dubbel-cd's van Solution, Tielman Brothers, BZN en Ro-d-ys.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden