Thuis in de tijd

wee tegenpolen vinden elkaar in een discussie over Nederland en Europa

De conservatieve nationalist Thierry Baudet (30) en de progressieve multiculturalist Geert Mak (67) slaan de handen ineen om het gesprek over de verhouding tussen de natiestaat Nederland en de Europese Unie in goede banen te leiden. Nationalisten en eurofielen moeten uit hun loopgraven komen en naar elkaars argumenten luisteren. In plaats van een karikatuur van elkaars standpunten te maken - zoals dreigt in de campagne voor de verkiezingen van het Europees Parlement - loont het de moeite om te inventariseren waarover zo langzamerhand overeenstemming bestaat.

Baudet en Mak roepen daarbij de hulp in van de schrijvers Benno Barnard en Asis Aynan, de socioloog Jan Willem Duyvendak, de letterkundige Marita Mathijsen en de filosoof Ad Verbrugge. Deze denkers leveren bedachtzame, licht persoonlijk gekleurde beschouwingen.

Centraal staat de erkenning dat ieder mens, zelfs de wereldburger, behoefte heeft aan een 'thuis': een vertrouwde omgeving met het gezelschap van gelijkgestemden. Je belandt op een feestje, schrijft Verbrugge, je doet je best een praatje aan te knopen met wat mensen, maar die zijn niet in jou geïnteresseerd. Je wordt met rust gelaten, maar tegelijkertijd voel je je opgesloten in jezelf. Vrijheid, het ontbreken van banden, is dus niet genoeg: de ware autonomie is het vermogen om deel uit te maken van een groep mensen die een zekere mate van saamhorigheid kennen. Mathijsen omschrijft het als 'het recht op heemgevoel', dat zij in de Europese grondwet opgenomen wil zien.

De meeste reserves heeft Duyvendak, die nogal panisch is voor 'uitsluiting' van migranten. Maar hij wijst er wel op dat het eerste wat migranten in het land van aankomst doen, is 'het reproduceren van de beelden, de geuren, de smaken en klanken van het land van herkomst'. Als de schotelantenne is gemonteerd, wordt het tijd voor een maaltijd volgens grootmoeders recept.

Mak voorziet na de crisis waarin het Europese project zich nu bevindt een 'Europese Renaissance'. Als Europeanen moeten we nu eenmaal talloze zaken gemeenschappelijk regelen, 'van het milieu en de visserijquota tot de financiële sector en het energiebeleid'. Wij zijn de nationale verbanden op tal van terreinen ontgroeid, schrijft Mak, 'alleen willen we dat niet weten'. Het concreetst is zijn voorstel voor een Europees Parlement met twee Kamers: een 'Huis' dat door en uit alle ingezetenen van de EU wordt gekozen en een 'Senaat' met nationale of regionale vertegenwoordigingen.

De prikkelendste bijdrage levert Baudet, die oproept tot herstel van de nationale soevereiniteit. Want een democratie op Europese schaal is onmogelijk en dat Bulgaren en Portugezen meebeslissen over de Nederlandse begroting is absurd. In plaats van open Europese binnengrenzen voor arbeidsmigranten pleit hij voor green cards: tijdelijke werkvergunningen. Herstel van de grenscontroles is nodig, net als terugdringing van de reikwijdte van het Europese Hof van de Rechten van de Mens. En als klap op de vuurpijl: 'een geordende ontmanteling van de muntunie'. Onmogelijk? Nee hoor, zegt Baudet, kijk maar naar voormalig Tsjecho-Slowakije.

RECHT OP HEEMGEVOEL

'Ik ben geen geborneerde nationalist die emigranten en vluchtelingen een plek in mijn heem ontzegt en ik roep ook niet dat Midden-Limburg de mooiste streek op aarde is. Maar nergens waar ik kom voel ik zo'n welbehagen als in Midden-Limburg, en een dergelijk gevoel wens ik iedereen toe. Het is iets wat in de Europese grondwet opgenomen zou moeten worden: het recht op heemgevoel.'

Marita Mathijsen in Thierry Baudet & Geert Mak: Thuis in de tijd


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden