Thomas Verbogt trotseert de tijd

Thomas Verbogt, de schrijver van herinneringen, weemoed en melancholie, graaft dieper in zijn geheugen en daarvan worden zijn vertellingen over vrienden, voorbije liefdes en gestorven familieleden nog beter.

null Beeld ©Alessandra Sanguinetti / Magnu
Beeld ©Alessandra Sanguinetti / Magnu

Klinkt als een serieuze belofte, die noot vooraf. Want wat lezen we daar: 'Misschien had ik er wel een boek of tien voor nodig om tot dit boek te komen.'

Meer dan dertig titels heeft Thomas Verbogt inmiddels gepubliceerd. Eenderde daarvan zou dus geleid moeten hebben naar wat nu voor ons ligt, Als de winter voorbij is. Is dat ook zo?

Herinneringen

Mijn reflex is: welnee, Verbogt gaat door waar hij gebleven was. Ook in dit nieuwe werk voeren herinneringen, weemoed en melancholie de boventoon. Precies zoals in eerdere verhalen. Opnieuw is de plaats van handeling Nijmegen, later Amsterdam. Een Verbogt-achtig personage denkt terug aan voorbije liefdes, aan gestorven familieleden, vrienden en aan korte ontmoetingen met mensen, dikwijls vrouwen, die hem om een of andere reden zijn bijgebleven. Het mijlpaalgevoel van de schrijver wil derhalve niet meteen overslaan.

Maar pakken we een willekeurige andere roman van Verbogt uit de kast, De verdwijning (uit 1999), dan openbaart zich het wonder. 'Zal ik een verhaal over vroeger vertellen', vraagt de ik-figuur, waarna het begint. Het gaat over de tijd dat hij een kleine jongen was en doodziek. Na een langzaam herstel moest hij weer leren lopen. Exact dezelfde scène bevindt zich in Als de winter voorbij is. Opnieuw dat jongetje, in dat Nijmeegse ziekenhuis, opnieuw die verlatenheid, maar nu helderder. Alsof deze roman een herkansing is om alles nog weer beter te formuleren, straffer en gedetailleerder voordat de tijd alles voorgoed zal opslokken en het grote verdwijnen een feit is.

Rijk beeld

Verbogts schrijven is een doelbewuste vorm van constipatie, van vasthouden en de tijd trotseren. Als de winter voorbij is, is zijn ultieme poging om de (verbeelde) herinnering te perfectioneren en te conserveren. Maar er gebeurt nog iets. De verteller, Thomas, probeert achteraf vat te krijgen op een toevallige ontmoeting. Jaren zijn verstreken, grote en kleinere liefdes passeerden, maar de gedachte aan dat ene meisje, Lin, laat hem niet los. Hij leerde haar kennen tijdens een zomerkamp. Er was iets tussen hen, maar wat precies laat zich moeilijk omschrijven, laat staan duiden: 'Als je iets vertelt, blijft er toch vaak te weinig over van wat je wilt vertellen, en niet alleen omdat het zich niet vertellen laat. Het is ook iets wat je niet weet. Je weet niet wat het was. Het was er wel en je maakte het mee, maar je kunt er niets over zeggen, terwijl het wel in je gedachten blijft...'

Het moet een magisch moment zijn geweest; een kort contact met een forse draagwijdte. De twee gingen uiteen, over mobieltjes beschikten pubers nog lang niet in die dagen. Pas jaren later zagen ze elkaar terug. En al die tijd is Thomas blijven dubben over de betekenis van die vluchtige omhelzing, dat ene ogenblik. Meer was het niet. Verbogt gebruikt de wat pluizige en ambigue omschrijving 'aangeraakt worden'. Zielsverrukking of begeestering is waar het over gaat, maar op dat soort woorden is Verbogt niet dol. Veel te zwaarwichtig voor zijn lichte toets. Nu de vergelijking toch is gemaakt, meer en meer werkt deze schrijver als een impressionist. Door vergelijkbare gebeurtenissen en herinneringen naast elkaar te zetten, door grote stappen in tijd te durven te nemen, is een rijk beeld ontstaan. Van dichtbij zie je niks, van een afstandje zie je talloze schakeringen van een minimale confrontatie, van een ijl moment. Puik gedaan. Missie geslaagd. Al is de verwachting dat Verbogt alweer bezig is aan een nog verfijndere versie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden