Thomas Erdbrink: 'Ik hou niet van spelletjes spelen met een gast'

Maandenlang moest Thomas Erdbrink (40) zijn mond houden. Dat werd steeds lastiger, zeker toen vorige week bleek dat Wilfried de Jong zou stoppen en de discussie oplaaide over de ideale Zomergastenpresentator. In het diepste geheim had de VPRO hem al vastgelegd. Die keuze komt als een verrassing: zijn tv-serie Onze man in Teheran was vorig jaar een ongekend succes, maar interviewen in een studio is iets heel anders.

Thomas Erdbrink Beeld anp

Erdbrink, correspondent van The New York Times en de Volkskrant, was zelf ook verrast toen hij twee maanden geleden werd benaderd. 'Ik werd gebeld op een krakerige telefoonlijn. Ik dacht eerst dat ze me wilden uitnodigen als gast. Opeens drong tot me door wat de bedoeling was. Na achttien jaar journalistiek, waarvan veertien in Iran, ga je toch op zoek naar uitdagingen, zoals mijn serie. Hoe vaak krijg je nou de kans om zes interessante, beeldbepalende gasten te interviewen? Ik ben trots dat ik dit mag doen, maar voel wel de druk. Moet je zien wie me zijn voorgegaan: Wilfried de Jong, Adriaan van Dis, Joris Luyendijk. Grote namen, mensen die het heel goed hebben gedaan.'

Klagen over de Zomergastenpresentator is een nationale sport. Joris Luyendijk zei ooit: 'Er wordt gewoon over je heen gepist.' Kun jij daartegen?

'Als je voor The New York Times werkt in een land als Iran, wordt er ook over je heen gepist. Maar Nederland is mijn eigen land, misschien komt het hier harder aan. Als ikzelf vind dat ik het slecht doe en de kritiek terecht is zal het me wel raken, denk ik.'

Je bent de veertiende presentator, hoe ga jij het doen?

'Ik hou er niet van me anders voor te doen dan ik ben, ik hou niet van spelletjes spelen met een gast, wel van een goed gesprek. Ik zit er ook voor de kijker, ik moet de juiste vragen stellen. Dat doe ik alleen niet op een manier die mijn gast de hele tijd in het gezicht raakt. Ik zal me goed voorbereiden, fragmenten alvast bekijken. Jelle Brandt Corstius heeft dat ooit bewust niet gedaan, om het spontaan te houden. Dat was dapper, maar hij is er wel van teruggekomen.'

Thomas Erdbrink ontving in 2015 de Tegel, de belangrijkste journalistieke prijs. Beeld anp

Wilfried de Jong is gestopt, na drie jaar, omdat weer zelf iets wil maken. Hij zegt: je moet heel dienstbaar zijn bij Zomergasten. Ben jij wel dienstbaar?

'Vraag dat maar aan mijn vrouw, haha. Het gaat niet over mij, maar om de zes mensen die zich blootstellen in een programma dat hun leven kan veranderen. In die zin ben ik volkomen dienstbaar. Dat betekent alleen niet dat het hun pr-avond wordt, en ik wil weten wat hen drijft. Het zou me frustreren als ze daar niet eerlijk over zijn. Dat vind ik belangrijk; onechtheid is helaas al jarenlang de norm op televisie. Om die reden ben ik vanaf het begin nauw betrokken bij het zoeken van gasten, ik moet een klik met ze hebben. De meeste Nederlandse politici durven niet eens drie uur in een programma te zitten, omdat ze zo onecht zijn. Maar dat is meer hun probleem dan dat van ons.'

Vorige presentatoren

De vorige presentatoren van Zomergasten waren: Wilfried de Jong (2013-2015), Jan Leyers (2012), Jelle Brandt Corstius (2010-2011), Margriet van der Linden (2009), Bas Heijne (2008), Joris Luyendijk (2006-2007), Connie Palmen (2005), Joost Zwagerman (2003-2004), Adriaan van Dis (1999-2002), Hanneke Groenteman (1998), Wim T. Schippers (1997), Freek de Jonge (1996) en Peter van Ingen (1988-1995). Paul de Leeuw was in 2007 eenmalig presentator tijdens de 100ste uitzending.

Je woont sinds eind 2001 in Teheran. Weet je genoeg van het hedendaagse Nederland?

'Ik ken niet alle details van de mediarelletjes in de krant. In grote lijnen weet ik best wat hier gebeurt. Vanuit Iran blijf ik op de hoogte via Facebook of onze illegale satellietschotel. Het Journaal zie ik vaak, met mijn vrouw Newsha kijk ik naar programma's als De Wereld Draait Door, Pauw en Ik Vertrek. Ik zie Nederland door de bril van de media, van een afstand. Dat is een handicap, de werkelijkheid is vaak anders. Maar het kan ook een voordeel zijn, want ik stel dus andere vragen.'

Verhuis je tijdelijk naar Nederland om Zomergasten voor te bereiden?

'Nee, dat kan best vanuit Teheran, met hulp van de redactie hier. Ik kom pas eind juli naar Nederland, enkele dagen voor de eerste uitzending. Dat wordt leuk, het is lang geleden dat ik zes weken in Nederland was.'

Je zult nog vaker herkend worden op straat.

'Dat gebeurt al steeds vaker, dat is best wennen. Gelukkig vonden mensen mijn tv-serie leuk, dat helpt. Als Zomergasten bezig is, zullen ze misschien wel zeggen dat ik het niet goed doe. Ik heb van de VPRO een dvd gekregen met hoogtepunten van de eerste 25 seizoenen. Daarop komt oud-premier Balkenende aan het woord. Hij zegt: 'Er zijn drie beroepen waarin je altijd kritiek krijgt: coach van het Nederlands elftal, presentator van Zomergasten en minister-president. Nou ja, het zij zo. Je kan niet je hele leven leiden uit angst voor de kritiek die misschien gaat komen.'

De eerste aflevering van Zomergasten wordt op zondag 31 juli uitgezonden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden