Thijs Chanowski, producent van De Fabeltjeskrant en Paulus de Boskabouter, overleden

Televisiepionier, filmregisseur, jazzbassist, theaterdirecteur, onderzoeker, multimediaman en professor zonder diploma's: zo veelzijdig als de carrière van de deze week in een ziekenhuis in Alkmaar overleden Thijs Chanowski (86) zullen er maar weinig zijn. Bovendien was Chanowski, geboren in Hamburg als zoon van een Wit-Russische vader en een Nederlandse moeder, ook nog eens autodidact.

Thijs Chanowski tijdens de uitreiking van de Televisier-ring in 1969Beeld anp

Persoonlijke nieuwsgierigheid en toevallige ontmoetingen verleidden hem zijn leven lang steeds weer een onbekende afslag in zijn loopbaan te nemen. Zo ook zijn gesprek met twee Engelse poppenmakers halverwege de jaren zestig in Amsterdam. Het leidde tot de legendarische tv-serie De Fabeltjeskrant, waarmee zijn naam tot in de eeuwigheid verbonden zal blijven. En dat is best opmerkelijk aangezien Chanowski slechts 12 van de 1.640 afleveringen maakte over Meneer de Uil en de overige bewoners van het Grote Dierenbos.

Toch stond Chanowski aan de wieg van het ongekende succes waardoor televisiekijkers de Fabeltjeskrant in 2005 uitkozen tot het beste Nederlandse kinderprogramma aller tijden. Het was mede door zijn toedoen dat de dagelijkse poppenserie loskwam van de fabels van Jean de la Fontaine en zich - met de nodige knipogen naar de actualiteit - juist richtte op de menselijke trekjes van de dieren. Het leidde tot een ongekende populariteit onder jong en oud. Niet alleen in Nederland, maar ook in de bijna veertig andere landen waar de serie zou worden uitgezonden.

Rijk zou Chanowski er nooit van worden. Ook niet van die andere populaire poppenserie die hij in de jaren zeventig voor televisie zou maken: Paulus de Boskabouter, die losjes was gebaseerd op de kinderboeken van Jean Dulieu. Chanowski leek er schijnbaar vrede mee te hebben. Nooit bleef hij lang bij hetzelfde project hangen. Wellicht een uitvloeisel van zijn grillige jeugd waarin de Tweede Wereldoorlog, stukgelopen relaties van zijn moeder en verhuizingen Chanowski elke keer weer dwongen opnieuw te beginnen.

In een grote tent bij de Boulevard van Scheveningen poseren Thijs Chanowski (r) en Leen Valkenier met figuren uit Fabeltjesland (1970).Beeld anp

Camping

Het zou een veelzijdige carrière verklaren. Zo ontfermde Chanowski zich over zanger Ramses Shaffy en hielp hem aan het Shaffy Theater in Amsterdam. Daarnaast maakte hij de Werkteater-films Toestanden, een rolprent over psychiatrische instellingen de werd onderscheiden met een de Prix Italia, en Camping. De laatste film gaat over een typische Nederlandse camping, bekend van Peter Fabers' hilarische uitroep 'Vakantie, vakantie, vakantie!', terwijl hij op aanwijzingen van zijn echtgenote (Olga Zuiderhoek) zijn auto met caravan parkeert. En Chanowski experimenteerde als onderzoeker in samenwerking met Philips met de beeldplaat: interactief tv-kijken, nog voordat het een begrip zou worden.

Een jonge bewonderaar van meneer De Uil heft zijn extra glaasje prik, helemaal in stemming om te kijken naar de duizendste uitzending van de Fabeltjeskrant (1974). Chanowski regisseerde alleen de eerste twaalf afleveringen, maar zijn naam bleef voor altijd aan de beroemde poppenserie verbonden.Beeld anp

Na zijn 65ste - als de meesten met pensioen gaan - zou Chanowski nog de overstap maken naar data, de cashcow van het internet. Het leverde de selfmade man zonder diploma's eindelijk serieus geld op en medio jaren negentig ook nog een buitengewoon hoogleraarschap databases en zoeksystemen aan de Universiteit van Amsterdam. Toen al voorspelde hij dat er computers zouden komen die meedenken met de mens.

Hoe Chanowski dat kon weten? Dieren zijn precies als mensen, aldus Meneer de Uil in De Fabeltjeskrant. En dat is ook steeds meer voor computers gaan gelden.

Het Werkteater

De films Toestanden en Camping zijn te zien op de website van Het Werkteater.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden