Thielemann begrijpt dat er bij Bruckner wat te treuren valt

Muziek..

Anton Bruckner is vaak en niet ten onrechte betiteld als een scheppervan symfonische berglandschappen en kathedralen. Ga je af op recenteontwikkelingen in de Bruckneruitvoering, dan valt Bruckner ook te benoemenals een ontwerper van klinkende energiecentrales en desnoods als créateurd'automobiles - al zit er bij Bruckner geen woord Frans bij en moestRenault het wiel nog uitvinden toen Bruckner zijn oeuvre op papier zette.

In het Brucknercentrum Amsterdam is de laatste weken flink watafgebrucknerd. Drie orkesten kruisten elkaars pad, onder leiding van ValeriGergjev en twee beroemdheden uit München. Waar, behalve de automakerij,ook de Brucknerpraktijk hoog staat aangeschreven. Uitvoeringen van deZevende Symfonie onder Gergjev en Christian Thielemann en een Achtste onderZubin Mehta lieten opvallend genoeg veel nadruk horen opmotorisch-energieke aspecten van de Brucknerkunst, meer dan op het mystiekeelement.

De soevereine kalmte die voorbije Brucknerkampioenen als Jochum,Celibidache, Sanderling en Günther Wand uitdroegen, lijkt, mogelijk alsgevolg van een wereldwijde stijging van de behoefte aan muzikalepaardenkrachten, verdwenen uit de atmosfeer. Haitink en Blomstedt leggenzich er nog op toe, en misschien is de jongere Brucknerzoeker Herreweghenog iets in die geest van plan met zijn Bruckners op authentiekeinstrumenten.

Dat het uitsterven van de Jochums en Wands niet tot catastrofes hoeftte leiden, bewezen Gergjev en het Rotterdams Philharmonisch met een nietvolmaakt uitgebalanceerde, maar wel elektrificerende Bruckner VII in deZaterdagmatinee. Hoge voltages werden ook opgezocht door Thielemann enMehta.

Thielemann nam voor de Zevende de Münchner Philharmoniker mee, hetorkest waarvan hij sinds vorig jaar chef-dirigent is als opvolger van JamesLevine, en dat eerder langdurig zuchtte onder de despotischeBrucknerdienaar Sergiu Celibidache. Dat ook Thielemann Bruckner hoog heeftzitten, demonstreerde hij door zijn chefschap daar in te luiden metBruckners Vijfde. Dat hij er een andere kant mee op wilde, maakte hijduidelijk door de Münchenaren voort te stoten in robuustere tempi enklanktegenstellingen.

Van de karikaturale overdrijvingen die soms het gevolg waren vanCelicibidaches traagheidsobsessie, zijn de Münchenaren af. Voor Celi'smagie is onder Thielemann een smakelijk klinkend, maar minder bevredigendsoort stoerheid in de plaats gekomen. De orkestrale nevel waaruit zich aanhet begin van de Zevende een melodie van grote lengte losmaakt, werd monterweggeblazen en -gestreken. Fris, maar soms ook ontnuchterend, en van eenlogica die eigenlijk pas haar bekroning vond in de formidabelvoortorgelende slotbladzijden van het eerste en het vierde deel. DeWagnertuba's in het adagio loeiden er niet minder klaaglijk om - want dater in Bruckners Zevende ook te treuren en te bidden valt, heeft Thielemannwel degelijk begrepen.

De veteraan Mehta (69) maakt met de Achtste een gastdebuut bij hetConcertgebouworkest. Hij is in München chef van de Staatsoper en heeftdaar minder met Bruckner te maken - wiens Achtste en Negende hij overigenswel heeft opgenomen met het Israel Philharmonic en de WienerPhilharmoniker. Mehta heeft in zijn Staatsoper wel heel wat te maken metWagner. Daarom verbaast het dat hij over de Parsifalmystiek enTristantragiek die in Bruckner 8 menigmaal de kop opsteekt wat mechanisch(maar oergedisciplineerd) heen dirigeert. Mehta's sterkste punt lag in eenstrak genomen passage in deel 4 waar Bruckner in een stevig voorpaukendehoempa vervalt die in een oorlogsfilm niet zou misstaan. Ook hier volgdetrouwens een stralend slot, want Bruckner spelen kan het KCO als de besten.

Roland de Beer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden