Cabaretrecensie Situatie Gewijzigd

Theo Maassen is erg goed in het schrijven van gevatte oneliners, maar uiteindelijk ligt de ironie er niet dik genoeg bovenop ★★★☆☆

Cabaretier Theo Maassen in ‘Situatie Gewijzigd’ Beeld Erik Smits

‘Ik ben een witte heteroman van middelbare leeftijd. Al het kwaad van de wereld komt samen in mijn type man. Ik ben de boeman en ik moet mijn mond houden. Heel lastig!’ Aan het woord is cabaretier Theo Maassen, die in zijn tiende solovoorstelling Situatie Gewijzigd dan ook juist níét zijn mond houdt. De 52-jarige Maassen is gekleed in een rood pakje, een soort overall is het, en hij beweegt zich over een constructie van grote grijze blokken, die doet denken aan de apenrots uit Artis.

De voorstelling is aangekondigd als een ‘monoloog over opkomst en ondergang van de witte man’, als diens ‘laatste stuiptrekking’. Vol bravoure vat de altijd maatschappijkritische cabaretier Maassen de hete hangijzers van deze tijd aan. Het gaat over huidskleur, het verschil tussen ‘blank’ en ‘wit’, de #MeToo-discussie, Zwarte Piet en transgenders. Theo vindt zichzelf een goeie gast, hij heeft de juiste intenties en wil hierbij juist verbinden, benadrukt hij meerdere malen. Hij probeert uit te komen bij de gedachte dat alle mensen in essentie hetzelfde zijn en witte mannen toch heus ook goede dingen voor de wereld hebben gedaan.

Zoals veel cabaretiers de laatste tijd gaat ook Maassen op zoek naar de grenzen van de grap: wat kun je nog wel zeggen en wat niet in de ‘bizarre situatie’ waarin we volgens hem zijn terechtgekomen. Hij vertelt over de brandschone, politieke correcte moppen waar zijn dochter mee thuiskomt en zet daar zijn eigen harde humor tegenover. Ook binnen zijn relatie is het weer verre van ideaal: vrouwen hebben alle macht in handen en Maassen moet zich thuis voortdurend inhouden. ‘Mijn seksleven is net een sprookje: héél lang geleden…’

Theo vs. Sunny
Begin april ging cabaretier Theo Maassen in de Volkskrant in discussie met filmmaker Sunny Bergman over zijn nieuwe voorstelling Situatie gewijzigd. Bergman zag de show, was niet enthousiast en noemde het ‘een boreale voorstelling voor een boreaal publiek’. Tegen Maassen in het nagesprek: ‘Volgens mij ben je een sympathiek, leuk mens. Maar je maakt andere groepen, die onderdrukt worden en een rechtvaardige samenleving nastreven, belachelijk. Je bent steeds aan het benadrukken dat je niks meer zou mogen zeggen terwijl je godverdomme overal voor uitverkochte zalen staat.’ Maassens reactie: ‘Dat is natuurlijk ironie, dat ik mijn eigen slachtofferschap ga zitten uitmelken.’

Maassen is erg goed in het schrijven van gevatte oneliners en ook dit keer is daar een reeks van te horen. ‘Ik vind het niet meevallen, het leven. Er gaat toch wel heel veel tijd in zitten’, verzucht hij bijvoorbeeld als hij even is gaan zitten op een rotsblok. Daarbij is hij een sterke performer, die met zijn spel en mimiek de aandacht voortdurend vasthoudt, ook dankzij de strakke regie van Martijn Bouwman.

Toch zijn lang niet alle grappen even sterk dit keer en sommige zijn behoorlijk voorspelbaar. De voorstelling kent meer problemen: het uitgangspunt van de witte man die zijn verhaal doet, lijkt überhaupt niet helemaal op het juiste moment te komen. Het idee van bewegingen als #MeToo is toch juist dat andere groepen dan witte mannen nu eens hun verhaal doen en hun perspectief delen. Daarnaast hekelt Maassen identiteitspolitiek en het slachtofferschap, maar komt zijn eigen verhaal soms juist klagerig over. 

Maassen ondervangt dit voor een deel door heel zelfbewust te zijn en voortdurend te reflecteren op zijn eigen uitspraken. ‘Ik wou dat ik op mijn leeftijd al wat meer richting wijze oude man zou zijn gegaan’, zegt hij bijvoorbeeld als hij de zoveelste seksgrap heeft gemaakt. ‘Deug ik wel?’, vraagt hij zich af bij opmerkingen over moslims en zwarte mensen. 

Maar uiteindelijk ligt de ironie er niet dik genoeg bovenop en ontbreekt een twist die duidelijk maakt dat deze voorstelling toch niet écht een klaagverhaal is met als strekking ‘witte mannen hebben het ook niet makkelijk’. Zo’n wending blijft nu uit, waardoor je je afvraagt met welke blik op de wereld Maassen zijn voornamelijk witte publiek naar huis wil sturen. Daardoor is dit niet de beste voorstelling geworden uit Maassens imposante carrière. Hij lijkt zich te hebben vertild aan de ingewikkelde actuele discussies waar hij zich, met zijn kenmerkende grove stijl van cabaret maken, in mengt.

Cabaret

*** (3 sterren)

‘Situatie gewijzigd’ door Theo Maassen. 

Regie: Martijn Bouwman. In Oude Luxor Theater Rotterdam, 13/5. Tournee t/m 15/3/2020.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden