Signalementen Boeken

Thema’s migratie, afkomst en Amsterdam spelen de hoofdrol in deze nieuw verschenen boektitels

De Roemeense psycholoog Hédi Fried geeft antwoord op de vragen die zij van scholieren kreeg over de Holocaust, Redmond O’Hanlon omarmt Almere, Toni Morrison schrijft over ras, migratie en angst.

Cover uit besproken boek Beeld rv

Klaus Mann (1906-1949), de oudste zoon van Thomas, publiceerde zijn roman Der Vulkan in 1939 bij Querido in Amsterdam. Het boek volgt een groep uit Duitsland gevluchte emigranten, en speelt zich voor een deel in Amsterdam af. Merkwaardig genoeg verschijnt de roman nu pas in ­Nederlandse vertaling, De vulkaan, van Ria van Hengel. Om informatie voor zijn boek te vergaren, meldde Mann zich in 1937 bij secretaris Eitje van het comité voor Joodse vluchtelingen in Amsterdam, maar werd al in de wachtkamer zodanig afgeblaft dat hij het kantoor verliet, om zijn ­ervaringen uit te besteden aan het personage professor Abel, die zich bij het hulpcomité vervoegt. ‘Waar ben ik hier, dacht hij vol ontzetting, in een kazerne?’ Manns beschrijvingen van ballingschap zijn ­beklemmend authentiek, schrijft ­Michael Töteberg in het nawoord.

Cover uit besproken boek Beeld rv

Een jaar na Houtrot van Rinske Hillen, de winnaar van de ANV Debutantenprijs, is er opnieuw heibel in de Amsterdamse binnenstad. In Grachtenhuis van Pauline van de Ven (1956) – die eerder een trilogie schreef over een fabrikantenfamilie – volgen we het echtpaar Deen, dat net een jaar in hun pand zit, als zij denkt dat ze zakken, terwijl hij denkt dat het buurhuis stijgt. ‘Kort daarna brak in de keuken het aanrechtblad doormidden. Een centimeters dikke plak marmer, toch hoorden ze er niets van.’ Daar blijft het niet bij. Een noodzakelijke verbouwing zorgt voor ontwrichtende taferelen.

Cover uit besproken boek Beeld rv

De oorlog was al afgelopen toen Mihail Sebastian in 1945 in het centrum van Boe­karest werd aangereden door een vrachtwagen, ten gevolge waarvan hij kwam te overlijden, 37 jaar oud. Zijn roman uit 1934, Sinds tweeduizend jaar, over wat het betekent om Jood te zijn in populistisch Roemenië, verdween ten tijde van het communistisch bewind, om na de val daarvan weer te verschijnen. Jan Willem Bos tekent nu voor de eerste Nederlandse vertaling van het veelzijdige boek dat hij ‘dikwijls verbazingwekkend – en verontrustend – actueel’ noemt.

Cover uit besproken boek Beeld rv

‘Het is een kwestie van tijd, dunkt me, ­alvorens Amsterdam, platgelopen door toeristen, ondergraven, gereduceerd wordt tot een bescheiden voorstad van ­Almere.’ Aldus Redmond O’Hanlon (de Britse reisschrijver met de bakkebaarden) in De groene stad, het derde deel uit de ­literaire reeks Almere Verhalen. Net als eerder Renate Dorrestein woonde O’Hanlon tijdelijk als gastschrijver in de stad. Zijn eerste kennismaking deed hem gruwen, de straten waren verlaten en zelfs de fietsenstalling was leeg, maar de weerzin sloeg om in liefde: ‘Ik heb Almere verafschuwd, ik heb Almere omarmd. En ik mis het al nog voor ik weer vertrek.’

Cover uit besproken boek Beeld rv

Racisme doet ertoe, schrijft Ta-Nehisi Coates in zijn voorwoord bij Toni Morrisons De herkomst van Anderen. ‘Het doet ertoe om in dit land een Ander te zijn – en de ontmoedigende waarheid is dat daar voorlopig geen verandering in lijkt te komen. Menselijke samenlevingen doen zelden enkel uit altruïsme afstand van ­bepaalde voorrechten, en de enige wereld waarin het denkbaar zou zijn dat leden van de witte gemeenschap afstand doen van hun geloof, is dan ook een wereld waarin die voorrechten een luxe zijn ­geworden die ze zich nauwelijks meer kunnen veroorloven.’ En dan moet Morrisons betoog nog beginnen, een persoonlijk non-fictiewerkje (127 pagina’s), bijna een pamflet, over ras, migratie en angst.

Cover uit besproken boek Beeld rv

De hoofdstukken dragen namen als ‘Waarom haatte Hitler de Joden?’, ‘Hoe hebt u het overleefd’, ‘Wat hadden jullie aan?’ en ‘Waarom boden jullie geen verzet?’. Het zijn een paar van de even simpele als lastige vragen die de Roemeense schrijver en psycholoog Hédi Fried kreeg, overlever van Auschwitz, tijdens haar ­lezingen aan middelbare scholen, hogescholen en universiteiten. Daarvan heeft ze er veel gedaan, ‘want ik ben er vast van overtuigd dat jongeren de herinnering aan de Holocaust door moeten geven, als we tenminste willen dat die zich nooit zal herhalen.’ In Vragen die ik kreeg over de Holocaust geeft ze de antwoorden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden