THEATER

Voor het eerst sinds lange tijd wordt het nieuwe theaterseizoen niet gedomineerd door Shakespeare of Tsjechov. Beide meesters staan weliswaar op het repertoire, maar in veel mindere mate dan in voorgaande jaren....

Dat neemt niet weg dat de klassieken weer volop worden gespeeld, vaak in eigenzinnige bewerkingen. Zo ensceneert Gerardjan Rijnders in zijn laatste seizoen als artistiek leider van Toneelgroep Amsterdam De Cid van Pierre Corneille. De jonge Duitse theatermaker Falk Richter regisseert bij TGA Bertolt Brechts Jeanne d'Arc van de Slachthuizen met als ondertitel Global Crises/Jesus Loves You. In een coproductie met het Mondriaan Kwartet regisseert Gijs de Lange de muziektheatervoorstelling Kwartetten van Elmer Schönberger.

Op papier heeft het Nationale Toneel in Den Haag, dat de gerestaureerde Koninklijke Schouwburg weer als vaste speelplek in gebruik neemt, het meest interessante seizoen. Op 18 september is daar de première van Oude Mensen, naar de roman van Louis Couperus, voor het toneel bewerkt door Willem Jan Otten. Ger Thijs regisseert deze monsterproductie met onder anderen Elisabeth Hoytink, Lou Landré, Joop Doderer en Gees Linnebank.

Geert de Jong speelt in Den Haag de hoofdrol in Tsjechovs De Kersentuin, in regie van Johan Doesburg. Later zal Doesburg het opmerkelijke drietal Annemarie Prins, Pleuni Touw en Hugo Metsers regisseren in De Meiden van Jean Genet. Ger Thijs wijdt zich verder aan Nora van Ibsen met Angelique de Bruijne in de titelrol. Lodewijk de Boer bewerkte Stephen Kings meesterlijke psychologisch drama Misery voor het toneel. Het Geheugen van Water van Shelagh Stephenson, een hit in het Londense West End, wordt in Den Haag geregisseerd door Antoine Uitdehaag, met Will van Kralingen en Peter Tuinman.

Bij het RO Theater in Rotterdam regisseert artistiek leider Guy Cassiers tijdens de Europese Kampioenschappen voetbal Elfriede Jelinkes Een Sportstuk, over sportverslaving en -verdwazing. Zijn collega Alize Zandwijk tekent voor twee producties: Keefman naar Jan Arends met Jack Wouterse en De Oresteia van Ayschylos, een grote productie die uitsluitend is te zien in de Rotterdamse Schouwburg. Bij het RO Theater zullen ook twee acteurs optreden als regisseur: Mark Rietman in Shakespeares Midzomernachtsdroom en Catherine ten Bruggencate in Het Terras van Jean-Claude Carrière.

Ivo van Hove koos bij het Zuidelijk Toneel voor de Franse klassieker De dame met de camelia's van Alexandre Dumas fils. Andere producties van het Zuidelijk Toneel zijn onder meer Fool for Love van Sam Sheppard (regie Jan Peter Gerrits) en Geen lied, een solo van Ramsey Nasr.

Het Noord Nederlands Toneel neemt twee succesvolle nieuwe Engelse stukken op het repertoire: Kopenhagen van Michael Frayn en De Manke van Martin McDonagh .

Bij het Haagse gezelschap De Appel valt het nieuwe stuk van Lodewijk de Boer op dat het afgelopen seizoen zijn wereldpremière beleefde in Stockholm. De Herinnering gaat over een groep bekende (Anne Frank, Zarah Leander) en onbekende mensen die vanuit het hiernamaals terugkijken op de geschiedenis. Verder bij De Appel Goldoni's De knecht van twee meesters (regie Aus Greidanus), Pinters Old Times en Salomé van Oscar Wilde, beide te regisseren door Aram Adriaanse. Leonard Frank ensceneert in zijn laatste seizoen bij Theater van het Oosten Arthur Millers klassieker Van de brug af gezien .

Bij de kleinere gezelschappen staan interessante producties op het programma. De Verlossing is een nieuw stuk van Hugo Claus dat deze week al in première gaat bij Het Toneel Speelt in een all star-bezetting met Anne Wil Blankers, Annet Nieuwenhuijzen, Will van Kralingen, Hans Croiset en Paul Hoes (regie Albert Lubbers). Later dit seizoen regisseert Willem van de Sande Bakhuijzen bij Het Toneel Speelt Karst Woudstra's beste toneelstuk Een zwarte Pool.

Bij De Paardenkathedraal maakt Dirk Tanghe met Marie-Louise Stheins en Peter de Graef een eigenzinnige versie van Arthur Schnitzlers zedenschets Reigen. Daarna presenteert Tanghe met zijn jonge spelersgroep in 2000 een jaar lang een aaneenschakeling van favoriete stukken in het eigen theater in Utrecht.

Hollandia begint het seizoen met De val van de goden, een theaterbewerking van Visconti's beroemde film 'The Damned'. De regie is van Johan Simons en Paul Koek, gespeeld wordt onder anderen door Jeroen Willems, Elsie de Brauw en Fedja van Huêt, in de Van Nelle-fabriek in Rotterdam.

Het Onafhankelijk Toneel in Rotterdam brengt Camus, een toneelstuk van Erik Ward Geerlings over de wereld van Camus en Sartre in het naoorlogse Parijs (regie Mirjam Koen). Gerrit Timmers regisseert Othello in het Arabisch en Frans met Bert Luppes in de titelrol en naast hem Marokkaanse acteurs. Deze voorstelling is ook in Casablanca te zien.

De Federatie komt met een nieuw stuk van Peer Wittenbols, Kolenwolf; Carrousel brengt twee producties uit: Vampirella van Angela Carter en Abigails Party van de Engelse filmmaker Mike Leigh; Orkater speelt het drieluik De Petomaan, De Necrofiel, De Trompettist naar een idee van Porgy Franssen. Frans Strijards regisseert bij Art & Pro zijn derde Tsjechov: Ivanov met Gijs Scholten van Aschat in de titelrol.

De Trust brengt twee nieuwe premières: Hochzeit van Elias Canetti en Jeff Koons van Rainald Goetz.

Vrije Producties

Veel vrije producties hebben dit seizoen een lichte toon. Herfst in Riga (met Ingeborg Elzevier), Het Zakkendiner (met Peter Lusse), Op bezoek bij meneer Green (met John Kraaykamp), Er valt een traan op de tompoes van Annie Schmidt (met Trudy Labij), Een doos vol kruimels van Neil Simon (met Nelly Frijda) en Omhoog die stok! van Hetty Heyting over de lotgevallen van een majorettenkorps.

Nieuwe Nederlandse komedies worden geschreven door Paul Haenen (Bocht en Bumpers, met Olga Zuiderhoek en Rijk de Gooyer) en Haye van der Heyden (Kortsluiting, met Nelly Frijda). Serieuzere onderwerpen worden behandeld in het nieuwe stuk van Yasmina Reza De Onverwachte Man (regie Gijs de Lange, met Linda van Dyck) en Enigma Variaties van Eric-Emmanuel Schmitt (regie Peter Oosthoek, met Eric Schneider en Theo Pont).

In de categorie 'Opmerkelijk': De befaamde Amerikaanse toneelschrijver Edward Albee komt naar Nederland om zijn eenakter The Zoo Story te regisseren met Victor Löw en Leslie de Gruyter. Ja Zuster, Nee Zuster, de populaire televisieserie van Annie Schmidt, wordt door het RO Theater en Rieks Swarte voor het toneel bewerkt met Loes Luca als Zuster Clivia. Tom Lanoye gaat op tournee met Ten Oorlog! - de solo, waarin hij in zijn eentje Shakespeares koningsdrama's samenvat. Ton Vorstenbosch speelt zelf de rol van Wilhelmina in Hendrik en Wilhelmina, een kleine productie die vooral gaat over de opmerkelijke levenswandel van prins Hendrik. Mooi weer vandaag van David Storey wordt de laatste kans om vier acteurs samen te zien die vanwege het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd Toneelgroep Amsterdam zullen verlaten: Kitty Courbois, Sigrid Koetse, Jaqcues Commandeur en Joop Admiraal. Drie oudgedienden van het fameuze Werkteater maken een toneelbewerking van Voskuils 'Het Bureau', vooral gebasseerd op de dialogen tussen Maarten en Nicolien. Maarten en Nicolien wordt gemaakt door Shireen Strooker, Marja Kok en Helmert Woudenberg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden