TheaterUrban Heerlen

Theaterspektakel en muurschilderingen tonen lef van urban Heerlen

Theaterfestival Cultura Nova richt het vizier op  culturele initiatieven en stadsontwikkeling. Met een Romeo en Julia in urbane gedaante. En er zijn twee nieuwe murals toegevoegd aan de toch al wereldberoemde collectie muurschilderingen van de stad. 

XXL-Mural op de Heerlerbaan, door kunstenaar ARYZ.Beeld Stichting Street Art/Klaus Tummers

Het was even wachten op de beroemde balkonscène. Maar tegen tien uur ’s avonds verscheen actrice Judith Pol als Julia in het ‘maanlicht’ (vooruit: een felle bundel bouwlicht). Niet op een nepbalkon in gotische stijl, zoals op de beroemde binnenplaats in Verona. Maar gewoon, op de vijfde verdieping van een doorsnee galerijflat aan het Burgemeester van Grunsvenplein in Heerlen. Achter haar gesloten luxaflex, boven haar vitrage, onder haar een eenzame balkongeranium, naast haar een legertje freerunners, dat gevaarlijk over balustraden klom.

Acteur Michel Sluysmans verklaarde haar als Romeo de liefde, vanuit een metalen bak van een hoogwerker. Hij zwoer zijn achternaam af – Romeo en Julia stammen uit rivaliserende families - zodat hun verboden liefde de oeroude vete kon overstijgen. Ze droegen kinderlijke megamaskers, om hun jeugdigheid te benadrukken; in Shakespeares klassieker zijn ze 13 en 16.

Balkonscène tijdens Romeo & Julia van Toneelgroep Maastricht.Beeld Luc Lodder
Effraction Nocturne van Ilotopie.Beeld Luc Lodder

Toneelgroep Maastricht opende vrijdag met deze muzikale straatpleinversie van Romeo & Julia de 29ste editie van Festival Cultura Nova, dat tot en met zondag 60 voorstellingen brengt, verspreid over 25 locaties in Zuid-Limburg. Het is een van de grootste multidisciplinaire festivals van Nederland, met een sterke traditie in buitenspektakels, circusvoorstellingen, dansperformances, beeldende kunst, installaties, concerten en de laatste jaren steeds vaker projecten rond verhalen en ontwikkelingen in de zuidelijke regio.

Regisseur en verteller Servé Hermans werkte met tweehonderd amateurzangers van mannenkoren uit Venlo, Geleen, Brunssum en Kerkrade en met twee kemphanen (operazangers Sef Thissen en Antonelli Palombi) die noodlottige liefdes bezongen. De Franse pyrotechnici van Groupe F zetten het dak van Theater Heerlen in de hens tijdens moord- en sterfscènes. En het Franse Aérosculpture leende een gigantische luchtballon om de lijkjes van de twee geliefden aan het slot over de hoofden van 20 duizend toeschouwers weg te laten zweven richting hemel. Niet alles uit het verhaal kwam even goed uit de verf, maar een grootschalig buitenspektakel was het zeker.

Het internationale project STIL.centriphery/Museum of Stillness, door theatermaker Lieke Benders, acteur Bart Bijnens, de Franse choreograaf Éric Minh Cuong Castaing en de Roemeense illustrator Livia Coloji.Beeld Bjorn Frins
Romeo & Julia van Toneelgroep Maastricht.Beeld Luc Lodder

Een groener centrum

Dat gold ook voor de wereldpremière van Inbreuk in de nacht (Effraction Nocturne) door het Franse Ilotopie, op zaterdagavond, op een gigantische wateroppervlakte in de Zilverzandgroeve Beaujean, net buiten het centrum van Heerlen. De acteurs verbeelden op beweeglijke vlotten stadstaferelen vol verdwaalde figuren, van een gamende puber die kopje onder ging tot een bankje met oprijzende lantaarnpaal. Zelfs een uitvergrote versie van de pinpoint van Google Maps raakte van de wap, van zo veel nieuw bewoonde eilandjes, midden op het water.

Beide spektakels passen goed bij het urbane karakter van Cultura Nova, dat opvallend veel ruimte biedt aan culturele initiatieven op het gebied van stadsontwikkeling. Het festivalhart met zandstrand en grasland heet Park Urbana, als symbolische aanzet voor een groener centrum. Een geluidswandeling brengt de hele week ‘verhalen en kopzorgen’ tot leven van bewoners van Eikenderveld, een oude arbeiderswijk, ooit bedoeld voor spoormensen. Komende weekend opent topvioliste Rosanne Philippens het vernieuwde Station Heerlen, met een gratis concert op het Spoorplein in het iconische Maankwartier (ontwerp: kunstenaar Michel Huisman). De NS had in eerste instantie alleen appels willen uitdelen. 

Urban is in Heerlen niet de nieuwe religie, zo benadrukt burgemeester Emile Roemer desgevraagd. ‘Urban staat voor een identiteit van lefgozers. Lef heeft Heerlen de laatste jaren sterk laten zien, met opvallende initiatieven op cultureel gebied, gekoppeld aan buurten, pleinen en wijken.’

Beeld Stichting Street Art/Klaus Tummers
Urban sleepover in de Luciushof van het Savelbergklooster: zes kleurrijk beschilderde, kartonnen tenten, hier onder de mural van de Chinese kunstenaar Rookie.Beeld Heerlen Mijn Stad

Neem de twee nieuwe XXL-muurschilderingen - de zogeheten murals, waarvan de gestaag groeiende collectie in Heerlen inmiddels wereldberoemd is, met dank aan Stichting Street Art. Vrijdag werden een gigantische vrouwenfiguur met helende roos en een kleurcollage onthuld in een flatwijk op de Heerlerbaan. Vorig jaar zagen tijdens Cultura Nova de eerste twee murals daar het licht, volgend jaar volgende er nog vier, in samenwerking met woningcoöperatie Weller en de bewoners. Dat laatste is belangrijk, benadrukt de vermaarde graffitikenner Rafael Schacter, die als curator van de Heerlense murals beroemde street-art-kunstenaars naar Limburg lokt. ‘Murals mogen geen middel zijn, in handen van vastgoedbedrijven, om geld te maken of wijken te verhippen. Ze moeten de trots en de identiteit van bewoners versterken.’

In de Luciushof, onder de mural van de Chinese kunstenaar Rookie, aangebracht in 2013, staan tijdens Cultura Nova zes kleurrijk beschilderde, kartonnen tenten, de zogenoemde urban sleepover. In een weldadige stilte van een kloostertuin in hartje centrum kunnen festivalgangers goedkoop overnachten; ’s ochtends krijgen ze een gratis ontbijtje van campingwachten Leo en Gladys. De Luciushof is een van de Vijf Pleintjes in Heerlen, waar het grijze beton van vroeger een kleurrijke make-over krijgt. Met opvallend veel figuratieve straatkunst. Geen protesten, satire of slogans. Klopt, zegt voormalig SP-partijleider Roemer, ‘alles mag behalve geweld, obsceniteiten én politiek.’

Beeld Heerlen Mijn Stad

Tegengeluid

In de kleurrijke urbane programmering van Cultura Nova valt één project op door een tegengeluid: het internationale Still.centriphery/Museum of Stillness van theatermaker Lieke Benders, acteur Bart Bijnens, de Franse choreograaf Éric Minh Cuong Castaing en de Roemeense illustrator Livia Coloji. Deze fraaie, aandachtige performance zet de zintuigen op scherp door prikkels tot hun pure primaire vorm te reduceren zoals warmte en zacht lijfelijk contact. In een uur tijd horen we een kwast een muurschildering maken en voelen we in volledige duisternis met handen en voeten.

Gijs Groenteman gaat in onze illustere archiefkast in gesprek met mensen die hem hebben verwonderd. Rapper Pepijn Lanen, schrijver Paulien Cornelisse en kunsthandelaar Jan Six passeerden al de revue.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden