Theatermaker toont complexiteit oorlog

Theatermaker De Vroedt schreef een tekst over een fictieve Nederlandse missie in Afghanistan.

Hoe verbeeld je in het theater de oorlog in Afghanistan? Met deze vraag worstelde theatermaker Eric de Vroedt (1972) de afgelopen maanden. ‘Als je het over actuele conflicten hebt, zoals die in het Midden-Oosten, verval je snel in complottheorieën’, zegt De Vroedt. ‘De uitspraak: het gaat alleen maar over olie, is veel te simplistisch. Of: het is allemaal ter bescherming van de Joden. Dat niveau wil ik ontstijgen.’

In de zesde voorstelling uit zijn mightysociety-reeks, met als ondertitel Hoe ook ik de oorlog mee naar huis nam, wil hij op een begrijpelijke manier de complexiteit van het conflict in Afghanistan weergeven.

Theater
De Vroedt viel de afgelopen jaren op met zijn uitgesproken mightysociety-voorstellingen, waarmee hij maatschappelijke kwesties expliciet in het theater aan de orde wil brengen. Zoals globalisering, spindokters of moslimfundamentalisme. In deel 2 speelde acteur Bram Coopmans zelfmoordterrorist Ibrahim K. en werd daarvoor genomineerd voor een Louis d’Or. De Vroedts geëngageerde theater trok de aandacht van Ivo van Hove, artistiek leider van Toneelgroep Amsterdam, waar hij onlangs A Streetcar Named Desire regisseerde.

Lees verder onder de video.
]]>

Afghanistan
Voor mightysociety6 schreef De Vroedt zelf een tekst over een fictieve Nederlandse missie in Afghanistan. Theatergroep Orkater toert op dit moment ook langs de Nederlandse theaters met een Afghanistan-voorstelling: Kamp Holland. ‘Het was goed om die gezien te hebben voordat ik begon, want daardoor kon ik zien wat al gedaan was’, zegt De Vroedt. ‘Kamp Holland is heel documentair en secuur. Maar het representeert de naïeve, overzichtelijke jaren vijftig-blik die ik juist wil vermijden. Groeten uit Uruzgan! Ik wil juist de complexiteit laten zien. Alles erbij halen: Irak, Iran, de War on Terror.’

In eerste instantie schreef hij een geopolitiek stuk dat de hele wereld omspande. Dat van het Afghaanse slagveld naar het Binnenhof zapte, naar Amsterdam-West en dan weer naar Irak. ‘Ik wilde een filmische blik. Zoals Shakespeare in zijn tragedie Antonius en Cleopatra brutaal durft te switchen van het Egyptische hof, naar de vergaderzalen in Rome, naar het slagveld. Dat was een inspiratiebron.’

Tragedie
Maar het ambitieuze plan mislukte. Het werd er alleen maar complexer op. De Vroedt bracht zijn tragedie terug tot behapbare proporties. Eén verhaal, één locatie, maar met metaforische verwijzingen naar de rest van de wereld. Hij schreef een dramatisch toekomstscenario, waarin Talibanstrijders tien Nederlandse soldaten vermoorden en de lijken in bomen hangen. De commandant, Kurt Prins, sluit daarop de omgeving hermetisch af en trek zich verslagen terug met zijn Afghaanse minnares.

Commandant Prins (gespeeld door Bram Coopmans) is volgens De Vroedt een tragische figuur: ‘Hij is een soort Karremans. Iemand die continu wacht en twijfelt. Hij keek toe, terwijl het langzaam uit de hand liep. Typisch Nederlands: we hebben goede bedoelingen, maar voeren die zo halfslachtig uit, dat alles in het tegendeel omslaat.’

Pijlen
De Vroedt had ooit het idee dat hij een anti-oorlogsstuk zou schrijven tegen de Bushes en Rumsfelds van deze wereld. De Balkenendes desnoods. Maar uiteindelijk richt hij zijn pijlen op mensen als Colin Powell en Wouter Bos. Tragische twijfelaars, net als zijn Kurt Prins. ‘Powell was altijd tegen de oorlog in Irak, maar op het meest cruciale moment geeft hij niet thuis en levert hij het excuus voor een aanval. Bos ook. Hij is voor een Irak-onderzoek, maar laat dat plan steeds weer vallen.’

De twijfel van Bos en Powell is ook de twijfel van de theatermaker zelf: ‘Ik ben ook schuldig, want ik heb ook geen ingezonden brieven verstuurd, of me vastgeketend aan het Binnenhof. Ik denk dan gelijk: het helpt toch niet. Ik kan er toch niets aan doe. Dus doe ik niets.’

Maar dat is niet helemaal waar. De Vroedt maakte mightysociety6.

Eric de Vroedt (Bart Mÿhl)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden