Theatermaker Ross Sutherland zet in Eye een oude videoband op en begint te rappen

En het publiek op het 34ste Imagine Film Festival doet graag mee

De videoband die de Schotse schrijver-dichter-theatermaker Ross Sutherland (37) voor het witte doek in de Amsterdamse bioscoop Eye omhooghoudt, is niet zomaar een videoband. Dat is wat hij zijn publiek vrijdagavond op de 34ste editie van het Imagine Film Festival probleemloos laat geloven, met zijn inventieve en wereldwijd bekroonde ‘vhs-performance’ Stand By for Tape Back-Up.

Sutherland – zwarte blouse met opgerolde mouwen, zwarte broek, zwarte sneakers – vertelt, rapt en dicht gedurende een vol uur over de videoband die hij erfde van zijn in 2007 overleden opa. Dat was, zegt hij, de enige tape in zijn familie. Een ogenschijnlijk lukraak volgetapete reeks film en tv-flarden, van de scène in Ghostbusters waarin Bill Murray een groen spookje ontmoet tot de intro van The Fresh Prince of Bel-Air, van een fragment van Michael Jacksons zombievideoclip Thriller tot de openingssequentie van de haaienklassieker Jaws. Fragmenten waarvan het merendeel naadloos aansluit bij de filmprogrammering van Imagine, bovendien. Het festival biedt al 34 jaar een betrouwbare staalkaart van uiteenlopende genrefilms, met dit jaar onder meer de kleurrijke alienpunkromance How to Talk to Girls at Parties van queerkoning John Cameron Mitchell (Shortbus) en de stijlvol gefilmde en extreem bloederige feministische wraakfantasie Revenge van de Franse debutante Coralie Fargeat, die Quentin Tarantino’s Kill Bill naar de kroon steekt.

De show van Sutherland ontvouwt zich vrijdagavond als een zoektocht naar patronen en betekenis. De Ghostbusters-scène doet hem denken aan het eerste bioscoopuitje met zijn opa (‘géén komedie als je pas 4 bent’), maar als hij de tape even later terugspoelt, ziet hij het groene spookje tegenover Murray als symbool voor zijn astma-aanvallen. Het is even wennen aan zijn hyperassociatieve gedachtenkronkels, tot op de tel nauwkeurig uitgesproken bij het beeld, maar vlot ontstaat een levendige interactie tussen Sutherland, tape en publiek. De kern van zijn betoog: kun je jezelf en je dierbaren dieper doorgronden via de beelden die je tot je neemt?

Schrijver, dichter en theatermaker Ross Sutherland Foto Marcel Wogram

Hoog niveau

Het niveau ligt hoog: Sutherlands spoken word-achtige flow, humor en sappige Britse dictie doen geregeld denken aan frontman Mike Skinner van hiphoppopband The Streets. Wanneer hij zijn eigen depressie en de dementie van zijn opa aansnijdt (‘mijn laatste herinnering aan opa is hoe hij mij niet herinnerde’), maakt gevatheid plaats voor oprechte ontroering.

Stand By for Tape Back-Up is een festivalhoogtepunt, op een editie die vergeleken met vorige jaren enkele kleine maar opmerkelijke wijzigingen onderging. Weg is de beruchte Night of Terror, waar bezoekers tijdens één doorwaakte nacht ludiek bedoelde beledigingen naar het doek mochten roepen: niet kwaad bedoeld, toch vaak op of over het randje. Niet meer van deze tijd, besloot de festivalorganisatie, nadat een argeloze bioscoopbezoeker twee jaar geleden aangifte had gedaan  wegens belediging. 

Nieuw dit jaar is een dagelijkse talkshow in de bovenfoyer van Eye, gepresenteerd door journalist Basje Boer, die tijdens de pilotaflevering culthorrorregisseur Pascal Laugier aan tafel kreeg. De Fransman is bekend in de horrorwereld en zelfs  kopstuk van de recente horrorgolf New French Extremity, dankzij zijn beruchte marteldrama Martyrs. Laugier bezocht het festival om te vertellen over zijn nieuwe film Incident in a Ghost Land, een film die een trauma van twee jonge vrouwen verkent door horrorclichés binnenstebuiten te keren. Horror, zei hij, is een genre om bloedserieus te nemen, en dat inzicht ontbreekt wat hem betreft nog te vaak in de filmwereld.

Sutherland eindigde zijn vhs-show met een lofzang op Steven Spielbergs Jaws. De Schot vertelde de beroemde anekdote over Spielbergs productieteam dat op de set worstelde met hun nephaai: elke aanpassing maakte het beest minder overtuigend, waarna de regisseur besloot de haai vrijwel volledig uit de film te verwijderen. Niets engers dan het onzichtbare, tenslotte. Uit die angst haalde Sutherland een levensles: ‘Als je écht ergens in wil geloven: stop met zoeken en vertrouw erop dat het er is.’

Standby for Tape Back-Up werd vrijdag 13/4 eenmalig live uitgevoerd op het Imagine Film Festival. De show is gratis en in zijn geheel te zien op standbyfortapebackup.com. Het festival duurt t/m zaterdag 21/4, zie imaginefilmfestival.nl. 

Meer over