Theater Vrije Producties Jeugdtheater Musicals/muziektheater Cabaret/Kleinkunst Dans

In het nieuwe theaterseizoen lijkt alles nog even bij het oude te blijven, met meer reprises dan ooit. De vers gefuseerde gezelschappen en de net aangetreden artistiek leiders presenteren zich pas in 2001, als de nieuwe subsidieperiode begint....

In september komt Rijnders eerst nog met een eigen tekst, Bernhard, als afscheidssolo voor Sigrid Koetse. Titus Muizelaar doet bij TGA voorlopig zijn laatste regie met Zonder Titel, een nieuw stuk van Wim T.Schippers. En Cyrus Frisch, de omstreden filmmaker met een voorkeur voor de zelfkant, regisseert Ik ben bang, een vervolg op het geruchtmakende Jezus Liefhebber. Ivo van Hove sluit in Amsterdam zijn eerste seizoen af met een toneelversie van Scorsese's film Mean Streets.

Bij het Nationale Toneel overheersen de moderne klassiekers: Lorca's Huis van Bernarda Alba in een regie Johan Doesburg, Ger Thijs regisseert Het leven van Gallileï van Brecht, terwijl hij zelf soleert in zijn eigen bewerking van Marcellus Emants' Een Nagelaten Bekentenis. Edward Albee's Kleine Alice wordt geregisseerd door Victor Löw, en Albert Lubbers regisseert het nieuwe stuk van Lars Norén Tricks or Treats.

Het RO Theater brengt Macbeth als groots opgezet samenwerkingsproject tussen de twee artistiek leiders Guy Cassiers en Alize Zandwijk. Zandwijk kiest voor het origineel, Cassiers doet de bewerking van Jan Decorte, Bloetwollefduivel. Veldheren II is een voorstelling over mannenvriendschap.

Guy Cassiers regisseert La grande suite, een multidisciplinair project met de stad als middelpunt. De jaarlijkse familievoorstelling 5000 Vingers is gebaseerd op een surrealistische musical uit de jaren vijftig. En Jack Wouterse herneemt zijn succesvolle solo Keefman.

Het Zuidelijk Toneel opent het seizoen met Fool for Love van Sam Shepard. Johan Simons, de nieuwe artistiek leider van de combinatie Zuidelijk Toneel/Hollandia, komt begin 2001 met Woyzeck van Büchner. Daarna regisseert hij Leenance Trilogy van de Brit Martin McDonagh. In september brengt Hollandia eerst nog Vermoorde Onschuld uit, naar de roman van Karin Overmars.

Mirjam Koen kiest bij het Onafhankelijk Toneel voor het eerst een Griekse tragedie, De Trojaansen van Euripides, bezet door topactrices. Ton Lutgerink en Hans Dagelet maken Bloed, ook in de regie van Mirjam Koen. En Gerrit Timmers regisseert Aïsja en de vrouwen van Medina, een muziektheatervoorstelling in klassiek Arabisch.

Bij de Appel neemt Eric Schneider afscheid met Minetti. Porgy Fransen regisseert Stravinsky's Het Verhaal van de soldaat en Jules Terlingen komt met De Onverstandigen sterven uit van Peter Handke. Het Noord Nederlands Toneel onder de nieuwe leiding van Koos Terpstra brengt de Driestuivers opera, gespeeld door cabaretiers. Anny van Hoof regisseert Messen in kippen van het Schotse talent David Harrower en Terpstra komt met zijn eigen stuk Mijn Elektra.

Bij de kleinere groepen opvallend veel nieuwe stukken van eigen bodem. Don Duyns schreef Den Uyl of De Vaandeldragers voor Growing Up in Public over het leven van de PvdA-voorman Joop den Uyl. Familie is een nieuw stuk van Maria Goos bij Het Toneel Speelt, waar Hans Croiset later dit seizoen een nieuwe versie van Vondels Lucifer regisseert. Naar Belgrado van Paul Pourveur gaat in regie van Willibrord Keesen, terwijl Het Volk de prijs verdient voor de mooiste titel met Een zomerjurk vol verdriet.

Bij De Paardenkathedraal regisseert Mark Rietman eerst De Vossenjacht van Hugo Claus, later doet Dirk Tanghe De Familie Tót van de Hongaarse schrijver István Örkény. 't Barre Land brengt een Hamlet uit en al zijn Orkater en Carrousel hun toekomst niet zeker, bij Orkater staan Conijn van Olland en Houdini op de rol, terwijl Carrousel Vita & Virginia van Eileen Atkins op het programma heeft en Zonder Getuige met Marlies Heuer en Tom Jansen.

Vrije producties

Veel serieus werk bij de vrije producties. Eli Asser schreef Aan de vooravond over zijn ervaringen in de Tweede Wereldoorlog met o.a. Gees Linnebank. Wit. De Broadwayhit van Vivian Bearing, bekroond met de Pullitzerprijs, gaat over een ongeneeslijk zieke vrouw, regie Frans Strijards.

Lodewijk de Boer regisseert Caïro Café, naar de film Angst essen Seele auf van Fassbinder. De film Blind Date van Theo van Gogh is ook goed voor een toneelversie, regie Porgy Franssen. Judith de Rijke regisseert Never Land, een zwarte komedie over de teloorgang van een familie. Peter Pluymaekers regisseert bij ZEP Hooligans, naar het Britse cultboek Football Factory.

Veel vrouwen bevolken het podium dit seizoen. In Verzameld Werk spelen Ellen Vogel en Roos Ouwehand een schrijfster en haar pupil. Henny Orri is te zien in Rose, een solo over een veelbewogen vrouwenleven. Zussenhelft is een project van Bodil de la Parra en Wimie Wilhelm. In Moord, een nieuwe tekst van Yvonne van den Hurk, speelt de schrijfster zelf samen met Joke Tjalsma.

Onbekommerd vermaak beloven Spotgeesten van Noel Coward, Verre Vrienden van Alan Ayckbourn, The Mousetrap van Agatha Christie, Blaffende Beesten Bijten Beter en Mussen en Zwanen III, een nieuwe tekst van Hayé van der Heijden.

Jeugdtheater

Na de hausse aan jongerentheater lijkt het jeugdtheater bezig aan een inhaalslag: dit seizoen opvallend veel voorstellingen voor kleuters. Hassan en het paarse krijtje (5+), een levend stripverhaal bij Het Waterhuis; Gluurhuis (5+) van Heleen Verburg bij Het Filiaal en Vosje (4+) van Ad de Bont bij Wederzijds. Bij Speeltheater Holland een remake van het onvergetelijke Ik teken wat ik wil (4+) uit 1984. De weg van de wagen van de dame die viel (4+) is een theaterstrip van Hussaarts & van Lohuizen bij Het Laagland.

Voor jongeren (14+) brengt Het Syndicaat Richard, over een gewelddadige jongen die wil ontsnappen uit zijn isolement. Het Muztheater probeert het met Ionesco's Kale Zangeres. Maccus brengt Straf, muziektheater in jeugdgevangenissen en het Onafhankelijk Toneel rijgt in Heartbreak Hotel, een voorstelling mèt jongeren, fragmenten over liefde en vriendschap uit de wereldliteratuur aan elkaar.

Bij Huis a/d Amstel regisseert Liesbeth Coltof De dag dat mijn broer niet thuiskwam (10+) gebaseerd op de ervaringen van het gezelschap in Gaza, en De Liefste (6+) is een Arbisch getinte vertelling van een actrice en een beeldend kunstenaar. De Vuurdoop (9+) van Inez Derksen gaat over een Indiaans meisje en verder vallen op: Kruimeltje, een musical voor de hele familie, Hit!RO (7+) een nieuw stuk van Tom de Ket bij Theater Artemis en bij Stella Den Haag een nieuwe tekst van Hans van den Boom: Bianca en de jager (9+).

Musicals/Muziektheater

Van Rent wordt verwacht dat het de smaakmaker van het nieuwe musicalseizoen zal worden. De rauw-romantische show, door Jonathan Larson gemodelleerd naar Puccini's La Bohème, werd in New York bedolven onder de prijzen. Regisseur Ivo van Hove moet ervoor zorgen dat de angsten en ambities van de jonge generatie van de jaren negentig nog steeds herkenbaar zijn.

De musical rond de inmiddels alweer een beetje vergeten prinses Diana gaat na een uitgebreide workshopperiode eindelijk echt van start. Met Vera Mann als de prinses met eetproblemen. Script en concept: Maurice Wijnen, liedteksten: Petra van der Eerden. Regie: Jurrian van Dongen.

Boyband is een popmusical, geschreven door Peter Quilter, met muziek van onder meer van Take That componist Nick Hopkins. Vijf onbekende jongens worden het podium opgeduwd en worden superhelden, ondanks de conflicten. Bill van Dijk als de mensetende plant, Joke de Kruijf als kindvrouwtje Audrey en Clous van Mechelen als de klagende eigenaar van de Little Shop of Horrors. In 1984 is al eens een misluke poging gedaan om De Groene Griezelshow (muziek: Alan Menken, tekst: Howard Ashman) in Nederland uit te brengen. Nu wordt het opnieuw geprobeerd. Onder leiding van dezelfde Weissman krijgt Foxtrot, de topper uit 1978, een tweede leven. Met onder meer Paul de Leeuw.

Cabaret/Kleinkunst

In het nieuwe seizoen willen enkele routiniers in het cabaretvak laten zien dat ze het nog kunnen. Adèle Bloemendaal vertelt in De Vedette het verhaal van een aan lager wal geraakte zangeres die in de kroeg haar laatste kans op echte liefde ruikt.

De heren van Don Quishocking doen nog één kunstje. In Zwanenzang/I fossili vertellen en zingen ze nog één keer wat ze van de wereld vinden. Voordat Paul van Vliet zich definitief overgeeft aan het werk voor Unicef speelt hij nog Tekens van leven. En tot slot eert Natascha Emanuels in I'll remember you trompettist Chet Baker, die op 1988 met dodelijke afloop uit een raam viel.

Aanzienlijk jonger, maar ook terug van weggeweest, is Chiel van Berkel, de Nederlandse helft van het bizarre duo W.A.C.K.O. dat na twee programma's opeens was verdwenen. De Uitspreker wordt geregisseerd door Manou Kersting, de Vlaamse helft van dat duo. Verder zien we de terugkeer van Mike Boddé (de helft van Ajuinen en Look) met Hè ja, mmm fijn, en Brigitte Kaandorp (Badwater).

Na een reprise-seizoen zijn er weer nieuwe programma's van Eric van Sauers (Eric van Sauers...een fijn warm mens), Mylène d'Anjou (Stuk), Jaap Mulder (Trilveen), Onno Innemee (Brak), Eric Koller (Geiten), Hetty Feteris (Broedkip), Eeef & Coo (Mierenneuken), Mark van de Veerdonk (Knurft), Youp van 't Hek (De wereld draait door), Arno van der Heyden (Waar spreken we af als we elkaar kwijt zijn?), Echte Mannen (Het rookkwartier), Pieter Tiddens (Generation XXL), Kees Torn (Mooie boel), De Bloeiende Maagden (Vergeef ze, ze weten niet wat ze doen), Van Houts & De Ket (Fit), Vrouw Holland (Vet), Schudden (Dummy), Arthur Umbgrove (100 helden), Hester Macrander (Hup), Maarten van Roozendaal & Egon Kracht (Aan gezelligheid ten onder), Montezuma's Revenge (Double density), Marijke Boon (Boon zingt komkommer), Jörgen Raymann (Even slikken) en Mike Ho Sam Sooi (Arme Geddon).

Cabaret blijft nog steeds vooral een solo-aangelegenheid. Nieuwelingen aan het front zijn Jacqueline Kerkhof (Laag bij de gronds), Jelle Kuiper (Hulde), Marc-Marie Huijbregts (Marc-Marie H), en Klaas van der Eerden (Extreem).

Hans Sibbel heeft de smaak van solo's eveneens te pakken. (Zwart) Samen met Dolf Jansen speelt hij de voorstelling Hoogwoord en aan het eind van het jaar staat weer een Oudejaarsconférence op het programma. Wat voller op het podium is het ook met Lucretia van der Vloot en Ellen Pieters (Klotewijven). NUHR toont in Hangplek het recht van de sterkste. Na het succes met Frans Ehlhart gaat Hans Dorrestijn verder met een gastpianist in Professor Dorrestijn en zijn sprekende kat Pièl.

Dans

Deze herfst wordt het seizoen van Hans van Manen. Begin november ontvangt Nederlands grootste choreograaf de Erasmusprijs. Ter ere daarvan besteden verschillende gezelschappen extra aandacht aan zijn oeuvre. Voor de topgroep van het Nederlands Dans Theater, dat ook zijn Kammerballett (1995) op pianomuziek van Karayev, Cage en Scarlatti herneemt, maakt Van Manen een nieuwe choreografie. Het Nationale Ballet eert zijn huischoreograaf met een speciale Hommage aan Hans van Manen. Introdans Ensemble voor de Jeugd scant in Mix4kids (met Bits and Pieces, In the future, In and Out en Ajakaboembie) Van Manens oeuvre op de aantrekkingskracht voor kinderen.

Naast Hans van Manen wijdt Het Nationale Ballet een programma aan Van Manens grote voorbeeld, George Balanchine, met vier toonbeelden van heldere, muzikale danskunst: The Four Temperaments, Capriccio voor piano en orkest, Duo Concertant en Symphony in C. In het voorjaar staat Johannes Brahms centraal met Balanchines Brahms-Schönberg Kwartet (1966) en de Nederlandse première van Choreartium (1933) van de Russische choreograaf Leonide Massine. Uit het klassieke repertoire danst het Amsterdamse gezelschap het romantische sprookje Sleeping Beauty en een Deense interpretatie van het bosnimfenballet La Sylphide.

De topgroep van het Nederlands Dans Theater, NDT I, danst dit seizoen liefst tien choreografieën van zijn grote inspirator, Jirí Kylián. Verder maken de NDT I-dansers Patrick Delcroix en Johan Inger nieuw werk. De laatste doet dat ook voor de jonge honden van NDT II, evenals NDT I-danser Paul Lightfoot, Fransman Philippe Trehet en ex-Forsythe-solist Jacopo Godani. De vijf senioren van NDT III halen weer alle gratie en levenservaring uit de kast in speciaal voor hen gecreëerde balletten.

Jarenlang was ze onzichtbaar: choreografe Bianca van Dillen verdiepte zich achter de schermen in bewegingssoftware. Nu maakt ze haar rentree bij het Scapino Ballet, waar ze zelf danste in de jaren zestig, met Levelline, een werk voor één videocamera versus het hele ensemble. Verder herneemt Scapino het succesvolle drieluik Perfect Skin (1993) van Ed Wubbe, op vioolconcerten van Bach, presenteert danser Keith-Derrick Randolph zijn duet Lament/Lamentations en waagt de jonge Nanine Linning (22) zich aan haar eerste ensemblestuk.

Het Arnhemse gezelschap Introdans waant zich het voorjaar in Spanje met Viva la passión!, een combinatie van twee temperamentvolle balletten van Nacho Duato en een nieuwe bewerking van Carmen door Ramon Oller. Het najaar staat in het teken van de barok: voor Baroque Pieces maakt gastchoreografe Conny Janssen een nieuw werk en worden de opzwepende balletten Purcell Pieces (1997) van Nils Christe en Gilles (1996) van Ton Wiggers hernomen.

Met stoere mannendansen uit Macedonië, kleurrijke dorpsfeesten uit Turkije, zang uit het hooggebergte en sierlijke vrouwen uit Pakistan schildert Het Internationaal Danstheater in Alexander, reis van een Godenzoon een portret van krijgsheer Alexander de Grote.

Choreografe Krisztina de Châtel gaat in Dynamix de samenwerking aan met Marco Gerris, nummer één onder de freestyle skaters. De snelheid en dynamiek van het skaten versus het herhalende en de uitputting van het dansidioom van De Châtel. Verder nodigt ze de getalenteerde choreograaf/componist Dylan Newcomb voor zijn eerste groepsstuk.

In Things I Told Nobody contrasteert het jeugdig elan van de dansers van het Groningse gezelschap van Itzik Galili met de levenswijsheid van vier Japanse dansers tussen de 60 en 80 jaar. Voor The Art of Three maakt Galili een nieuw werk naast de debuutchoreografie van Galili-danser Stephen Shropshire en de Nederlandse première van Eco de silenci van Juan Carlos Garcia.

Ton Simons sampelt zijn duetten tot een avondvullende voorstelling: In the room the women come and go talking about Michelangelo. In januari presenteert De Rotterdamse Dansgroep de Nederlandse première van een choreografie van Bill T. Jones. Muziek is de belangrijkste motor van het choreografenduo Andrea Leine en Harijono Roebana. Naast de herneming van Cantus Firmus zoekt het duo in het nieuwe Celloprogramma de controverse tussen dans en live gespeelde cellosuites. Choreograaf Shusaku Takeuchi bijt begin september de spits af met een gedanste vredesboodschap op het schuin aflopende dak van het Amsterdamse New Metropolis (Nemo).

Met The Postmillennium Circus besluit Ron Bunzl zijn danscircustrilogie. Hij zoekt de spanning tussen de hoge technologische verwachtingen van de mens en de kleine onhandige wereld van genegenheid en blinde rusteloosheid. Conny Janssen viert het tienjarig jubileum van haar gezelschap met Instinct, een choreografie voor zeven dansers over de oerdrift van de menselijke natuur. De vier leden van het danstheatercollectief Het Hans Hof Ensemble gaan in Geluk op zoek naar de fricties tussen hun visie op gelukkig zijn en het beeld dat de reclame ons daarover voorspiegelt.

Piet Rogie presenteert in Icoon de kwetsbare danser als inspiratiebron voor de choreograaf. De vaste thema's van Truus Bronkhorst en Marien Jongewaard, liefde, geweld en poëzie, komen samen in Soul, een dansvoorstelling met de hand op het hart en de vuist in de lucht.

In Alien presenteert choreografe Anouk van Dijk onder de noemer 'gedaantewisseling' vier remixen van eerdere choreografieën en een nieuw werk, getiteld Cruel - the master. Na de trilogie met haar zus, actrice Jolente de Keersmaeker, maakt Anne Teresa de Keersmaeker voor haar eigen gezelschap Rosas weer een pure danschoreografie op muziek van de jazzformatie Aka Moon.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden