Review

Theater op onverwachte plekken op het Zeeland Nazomerfestival

Theater dat ertoe doet, op het Zeeland Nazomerfestival dit jaar. Opvallend: dit jaar is er geen enkele buitenlocatie in het Zeeuwse landschap. Met name de bewerking van Dezelfde zee van Amos Oz doet het alledaagse leven verstommen.

Toneelbewerking van Dezelfde zee Beeld Lex de Meester

Theater op locatie, en dan niet zomaar wat zomer-zotheden, maar over onderwerpen die ertoe doen. Op onverwachte plekken die daarvoor meestal op maat gesneden zijn. Dat is de kern van het Zeeland Nazomerfestival dat dit jaar vooral literaire stukken biedt met sterke toneelspelers en op locaties die het publiek in een bloedhete nazomer van kerk via boerenschuur naar botenloods leidt. Opmerkelijk: dit keer is er geen enkele buitenlocatie, terwijl het Zeeuwse landschap daar uitermate geschikt voor is.

Shakespeare in een grote kerk

Maat voor Maat van Shakespeare is een problematisch stuk: het is grappig, ernstig en moralistisch tegelijk. Het bevat zowel kolderieke scènes als serieuze bespiegelingen over kerk en staat, seks en religie, recht en onrecht. Gelukkig hebben regisseur Koen de Sutter en bewerker Alex Mallems niet de aanvechting gehad de moraliteit al te hevig te actualiseren. Sterker nog: het is een luchtig spel met allerlei grappen en grollen, hopeloze liefdes en persoonsverwisselingen.

Het stuk gaat over de hertog van Wenen en zijn opvolger Angelo, de een liberaal, de ander een puritein, zeker als het om lust en liefde gaat. Spil is de jonge Claudio die zijn meisje zwanger maakt en daarvoor de doodstraf krijgt. De jongeman in kwestie zet zijn kuise zuster Isabella in om zijn vrijheid te bepleiten. En jawel: Angelo verleidt de jonge novice en wordt zodanig ontmaskerd als geilneef.

Het acteren is prettig uitvergroot, met veel gebaar en misbaar en passend bij de grootte van de kerk. Met de mooi-onhandige flair van Han Kerckhoffs (de hertog), de sterke persoonlijkheid van Wendell Jaspers (Isabella) , een erg leuke Michael Pas als branieschopper en met de jonge gasten van de Toneelacademie Maastricht die lekker tekeergaan. De engelachtige, blonde Mark Lindeman (Claudio) oogt fragiel maar heeft een doortastende stijl.

En toch: deze Maat voor Maat is de voorstelling van Warre Borgmans als de devote schuinsmarcheerder Angelo. Borgmans is na geruime afwezigheid weer terug op het grote toneel en het is een godsgeschenk om die hoekige motoriek, briljante mimiek en strakke tekstbehandeling weer te zien en horen. Het lukt Borgmans zelfs het hypocriete mannetje dat hij speelt iets van tragiek mee te geven. Daarmee biedt hij een fraai tegenwicht aan de soms al te fladderige clownerie.

Maat voor Maat (drie sterren)

Van Shakespeare, bewerking Alex Mallems, regie Koen de Sutter. In Grote Kerk Veere, t/m 3/9. Van 14 t/m 25/9 in Mechelen.

Gerbrand Bakker in een boerenschuur

Gerbrand Bakkers roman Juni werd niet de bestseller die Boven is het stil was. Toch zijn er duidelijke overeenkomsten: personages die in een geïsoleerde omgeving kampen met opgekropte gevoelens en onverwerkt leed.

De voorstelling wordt in regie van Annelore Kodde gespeeld in een benauwde schuur ('er ademen hier geen mensen'), waarin de oude moeder Anna Kaan zich op de hooizolder heeft teruggetrokken. Beneden scharrelen haar man en zonen rond. Aan al deze mensen zit iets scheefs, allemaal hebben ze krassen opgelopen en al is het veertig jaar na dato, nog steeds staat die ene junidag in 1969 ze in de weg. Dat was de dag dat de koningin hun dorp bezocht en het dochtertje van Anna Kaan verdronk.

In wisselend perspectief wordt met veel omtrekkende bewegingen die geschiedenis opnieuw beleefd en verteld. De spelers bedienen zich van harde stemmen en heftige middelen. Juni is een lawaaiige voorstelling, die in die boerenschuur bovendien te eenduidig blijft. Rust en introspectie komen alleen van kleindochter Dieke, die in sfeervolle, verstilde videobeelden simpele vragen stelt.

Juni (twee sterren)

Naar Gerbrand Bakker, regie Annelore Kodde. In Boerenhoeve Oranjepolder, Arnemuiden. T/m 3/9.

Amos Oz in een botenloods

In het ZNF ook een prettig weerzien met Lucas Vandervost. Hij speelt de vader in Dezelfde zee, een theaterbewerking van Amos Oz' roman uit 2000. Rosa Vandervost (dochter) regisseert deze poëtische vertelling over afscheid nemen, verlating en dood, die wordt opgevoerd in een immens boothuis in de haven van Scharendijke. Over een vader en zoon, een dode moeder en een jong meisje. Zoon vertrekt naar Tibet, vader blijft achter. Literair theater dat even simpel als geraffineerd is. Simpel, omdat er niet meer dan vier spelers op een houten vloer staan, geraffineerd omdat ze met hun tekst een wereld aan gedempte emoties oproepen.

Lucas Vandervost komt als de vader helemaal los van de taal en creëert met zijn stem virtuoos meanderend een aandoenlijk man; Jonas De Vuyst als de zoon heeft een schitterende monoloog waarin hij de wanhoop beschrijft over de ziekte en dood van zijn moeder. Het is een diepgaand verhaal over ouders en kinderen en hun gedeelde eenzaamheid. Maar ook de lust laat zich niet temmen en dat maakt Dezelfde zee zo herkenbaar en intens.

Op de achterwand is een schilderij van een avondlucht met zee geschilderd. Daarachter bevindt zich de echte zee van Zeeland, in een wat onbestemd landschap van plezierbootjes, weidse verten, dammen en mosselen. Over de dijk teruglopend naar het dorp, hoor je in de verte gelach en muziek uit de cafés van Scharendijke komen. Maar deze voorstelling doet voor even het alledaagse gedoe verstommen. 'Het leven gaat door. Iedereen blijft hoe dan ook alleen.'

Dezelfde zee (vier sterren)

Naar Amos Oz, regie Rosa Vandervost (coproductie met De Tijd). In botenloods Haven Kloosternol, Scharendijke. T/m 3/9.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden