Drama

The Social Network

Opvallend actuele verfilming van de geschiedenis van Facebook

Niemand weet iets -nobody knows anything - zo luidt het officieuze Hollywood-adagium, dat wordt bevestigd door The Social Network van regisseur David Fincher (Se7en, Fight Club). Uiteindelijk valt het succes van films nooit te voorspellen, hooguit achteraf te duiden.


Op voorhand leek de verfilming van de oprichting en groeiperikelen van de vriendenwebsite Facebook geen materiaal voor blockbuster-waardige inkomsten. Iets met internet en bleke, even intelligente als sociaal incompetente nerds, die hun campusleven inwisselen voor een bestaan achter het computerscherm, aangevoerd door de meest bleke, intelligentste en sociaal incompetentste nerd van allemaal: Mark Zuckerberg. Een hoogst onaangename held, met wie het slecht identificeren is – nog zoiets waar studiobonzen in de regel voor terugdeinzen.



Het is Finchers verdienste dat hij, in tijden waarin collega’s grossieren in vlak superheldgeweld, de Hollywood-film weer een meer sociaal kritische kant opstuurt, zoals in de hoogtijdagen van de Amerikaanse mainstreamcinema – zonder daartoe allerlei concessies te doen aan het vaak voor als dom versleten vermoede grote publiek. The Social Network is niet overdreven geromantiseerd, computer-lingo en algoritmes worden niet versimpeld, en de personages – op zanger Justin Timberlake na gespeeld door relatief onbekende acteurs – zijn even weinig eenduidig als mensen van vlees en bloed.



De voornaamste, en geslaagde, kunstgreep die Fincher en scenarist Aaron Sorkin (van onder meer de serie The West Wing) toepassen om hun filmversie meer te doen wervelen dan de realiteit, schuilt in de dialoog. Die is voortdurend vlijmscherp: razendsnelle uitwisselingen van gevatheden moeten aantonen hoe sneldenkend en hoogbegaafd de hoofdpersonages zijn. Dat begint al in de even virtuoze als informatiedichte openingsscène, waarin de student Zuckerberg zijn vriendin zowel bedoeld als onbedoeld schoffeert, en zij de relatie verbreekt.



Geniaal, is hij, maar ook arrogant en contactueel gestoord, een berekenende opportunist die achter elke vorm van vriendschap de diepe wens vermoedt om – via de ander – te stijgen in de sociale rangorde, te beginnen met die van het uiterst elitaire Harvard.



De vorm waarin Fincher zijn vertelling giet is die van een rechtbankdrama, waarbij de betrokkenen – miljardair Zuckerberg en oud-campusgenoten die menen dat Facebook toch ook hun vinding was – een onderlinge juridische strijd uitvechten, en we in flashbacks meemaken hoe de exceptionele groei van het bedrijf in kilte eindigt. Het maakt The Social Network ook opvallend actueel; kwesties als intellectueel eigendom, veranderende marktinzichten en het gebruik van internet als digitale schandpaal worden als volkomen natuurlijk ingepast in het drama.



Dat uitgerekend zo iemand als Zuckerberg ’s wereld grootste vriendennetwerk zou oprichten, is de spectaculaire ironie achter The Social Network, die ook terugslaat op de kijker, of gebruikers van Facebook. Kennelijk doorzag de zelf vriendloze oprichter, die in exclusiviteit, uitsluiting en rangschikking op uiterlijk een lucratieve meerwaarde van het digitale contact herkende, toch heel goed hoe de mens in elkaar steekt.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden