The Snowden Files

Het eerste boek over Snowden is weinig meer dan een vlot geschreven reconstructie

Acht maanden na het grootste lek uit de geschiedenis van de Amerikaanse inlichtingendiensten is nog altijd niet bekend hoe Edward Snowden, systeembeheerder bij de National Security Agency (NSA), naar schatting 1,7 miljoen strikt vertrouwelijke documenten heeft kunnen kopiëren en welke informatie hij precies in zijn bezit heeft.

Ook De Snowden Files van Guardian-journalist Luke Harding verschaft geen inzicht in de exacte toedracht van deze 'aanval van binnenuit'. Harding meldt dat Snowden waarschijnlijk gebruikmaakt van usb-sticks en dat hij als systeembeheerder vanaf Hawaï ongemerkt documenten kon downloaden. De spionagedienst zat bijna letterlijk te slapen, meldt hij: Snowden sloeg zijn slag op de servers van het NSA-hoofdkantoor in Maryland toen het meeste personeel daar, zes tijdzones van Snowden verwijderd, al naar huis was. Wie meer details wil weten, moet nog twee maanden wachten op het boek van Glenn Greenwald, die Snowden opzocht in zijn schuilplaats Hongkong en voor The Guardian over hem publiceerde.

De Snowden Files is het eerste boek dat over Snowden verschijnt en is een vlotgeschreven reconstructie in grote lijnen waarin vergelijkingen met de James Bondfilm Skyfall niet worden geschuwd. Helaas ontbreken noten, zodat niet duidelijk is wie Harding precies heeft gesproken. Snowden in ieder geval niet; die heeft tijdelijk asiel in Rusland en Harding is daar na zijn correspondentschap persona non grata. Noodgedwongen baseert Harding zich vooral op werk van zijn collega's van The Guardian, The New York Times en de Washington Post.

Een van de interessante aspecten is hoe Snowden gaandeweg zijn carrière verandert in zijn opvatting over klokkenluiders. In 2003 fulmineert hij nog tegen ambtenaren die vertrouwelijke documenten lekken. Maar dat verandert als Snowden in Genève, waar hij dan werkt, ziet hoe de CIA een bankier probeert te rekruteren om zo aan vertrouwelijke informatie te komen. 'Ik besefte dat ik deel uitmaakte van iets wat veel meer kwaad dan goed deed', zou Snowden hebben gedacht.

Ook ziet hij hoe de NSA omging met klokkenluider Thomas Drake, die hem later in Rusland zou opzoeken. Deze hoge functionaris binnen de NSA vond dat de geheime spionageacties die na de aanslagen van 2001 waren opgezet, strijdig waren met de Amerikaanse grondwet. Toen hij gefrustreerd naar de pers stapte, deed de FBI in 2007 een inval in zijn woning en dreigde met 35 jaar gevangenisstraf. Niet bemoedigend voor iemand die in gewetensnood zit.

Maar de echte omslag komt in Japan, schrijft Harding, waar Snowden in 2009 gaat werken op een NSA-kantoor op een Amerikaanse legerbasis. Daar ziet hij pas echt op welke gigantische schaal de NSA te werk gaat.

Zijn beslissing om geheimen te lekken ziet Snowden als patriottisch. Hij is aanhanger van de libertaristische senator Ron Paul, die een kleine overheid voorstaat.

Harding benadrukt dat tot op heden nooit is bewezen dat de methoden van de NSA een terreuraanslag hebben voorkomen. De vraag hoe inlichtingendiensten moeten omgaan met moderne communicatiemiddelen van mogelijke terroristen beantwoordt hij niet.

Zal er iets veranderen nu het publiek op de hoogte is? Vooralsnog is de prijs die klokkenluiders betalen hoog: Julian Assange zit opgesloten in een ambassade in Londen en Chelsea/Bradley Manning zit een 35-jarige gevangenisstraf uit in de VS. Snowden lijkt met zijn tijdelijke asiel in Rusland nog het beste af. Hij beschouwt zijn missie als geslaagd. Maar niemand weet hoe zijn toekomst eruit ziet. Harding vraagt zich hardop af of hij een gevangene is van de Russische geheime dienst.

SIMPELE SOFTWARE

The New York Times meldde vorige week dat Snowden waarschijnlijk gebruikmaakte van relatief simpele zoeksoftware, die alle alarmbellen had moeten doen rinkelen bij de organisatie die nota bene zelf wereldkampioen hacken i

s. Extra pijnlijk voor de NSA is dat drie jaar eerder de soldaat Bradley Manning soortgelijke software had gebruikt voor het kopiëren van 720 duizend Amerikaanse diplomatieke telegrammen en oorlogsverslagen, die hij vervolgens doorspeelde aan WikiLeaks.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.