Recensie The King

The King is een smakelijk mengsel van Elvisfeitjes en Amerikaanse cultuurgeschiedenis (vier sterren)

The King

Vier sterren

Documentaire

Regie: Eugene Jarecki

107 minuten; in 24 zalen

filmbeeld The King Beeld eenmalig K2 - filmbeeld

The King is zo’n documentaire waarbij je bij voorbaat al de hakken in het zand zet. Hopeloos ambitieus is het: regisseur Eugene Jarecki wil de opkomst en ondergang van Elvis Presley schetsen en daarbij parallellen trekken met de Amerikaanse geschiedenis en politiek. Terwijl hij met Elvis’ oude Rolls-Royce door Amerika reist, onderzoekt hij de Amerikaanse Droom en wat daarvan over is.

Natuurlijk. Ja, ja. Laat maar eens zien hoe dat kan zonder bespottelijke gemeenplaatsen of gezochte vergelijkingen.

Het is verrassend hoe snel Jarecki (Why We Fight, Freakonomics) erin slaagt die reserves te laten verdwijnen. Tegen de tijd dat een stel arme kinderen hun ogen uitkijken in de Rolls-Royce, in de min of meer vergeten buurt waar Elvis opgroeide, heeft The King zich al bewezen als een smakelijk mengsel van Elvis-feitjes en Amerikaanse (cultuur)geschiedenis, opgediend met een lekkere soundtrack.

Jarecki voert een breed scala van personages op, vaak niet voor de hand liggend: van acteur Ethan Hawke, die zich ontpopt als een bevlogen verteller van Elvis-verhalen, en singer-songwriter John Hiatt, die in huilen uitbarst op de achterbank, tot volslagen onbekenden. Elvis’ omarming van zwarte muziek mondt langzaam maar zeker uit in een genuanceerd verhaal over culturele toe-eigening.

En zo stapelt Jarecki door, in dit verhaal over kapitalisme en misbruik, over dromen en verkeerde keuzen, over authenticiteit en het verlies ervan.

Hoe? Goeie vraag. Er stapt een lifter met een hond in de Rolls. De Canadese komiek Mike Myers licht zijn visie op Amerika toe. Vegas wordt ‘een radioactieve mutatie van het kapitalisme’ genoemd. Ashton Kutcher verklaart droef dat hij ‘bekender is dan zijn talent rechtvaardigt’.

Ondertussen schetst Jarecki Elvis als rebel die ingekapseld werd door een systeem, een muziekliefhebber die, toen puntje bij paaltje kwam, koos voor geld en roem. Voor degenen die vooral het beeld hebben van Elvis als een broodje-pindakaas-met-banaan-etende clou van een grap, brengt hij oneindig veel nuance en hij maakt zijn neergang even tragisch als deprimerend.

Elvis is de stem van Amerika, in goede en kwade zin, bepleit Jarecki. Maar is de dikke-Elvis echt een goede metafoor voor het Amerika van nu, dat volgens de documentairemaker aan de rand van de afgrond balanceert? Waarschijnlijk moet je The King niet al te scherp ontleden. Het goede is dat Jarecki zich daarvan bewust lijkt: hij laat een van zijn crewleden kritiek leveren op zijn invalshoek. Die Rolls-Royce als symbool? Vergezocht, schampert iemand.

Desalniettemin maakt hij ondertussen alle parallellen verduiveld aannemelijk. Lijkt Elvis op monsteraap King Kong? Verdomd, nu je het zegt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.