Recensie Installatie The Floor Is Lava

The Floor Is Lava is een uitnodiging om het leven van een afstand te bekijken, maar óók om eraan deel te nemen ★★★☆☆

De kunstenaars moeten er wel voor waken té veel tegelijk te willen. 

The Floor Is Lava in Marres in Maastricht. Beeld Gert Jan van Rooij

Sander Breure (1985) en Witte van Hulzen (1984) zijn een verrassend duo. Het zijn neven: de een (Breure) zou componist worden, de ander (Van Hulzen) volgde de kunstacademie in Arnhem. Toen ze in 2009 samenwerkten voor dansvoorstellingen, beviel dat zo goed dat ze samen zijn blijven werken. Vooral video’s en performances maakten ze, met succes. Zoals die performance in 2016 op Utrecht Centraal, een uitgekiende choreografie waarin vier acteurs synchroon dezelfde onopvallende bewegingen maakten, namelijk die van wachtenden op een station. Voor wie het opmerkte, was het een onaangekondigde magische dans, wie een trein wilde halen liep er zomaar langs of dwars doorheen.

In 2017 gooiden ze onverwachts hun praktijk om. Tijdens hun verblijf aan de Rijksakademie gingen ze boetseren en bouwen, dat werden menselijke figuren. Best een rare stap eigenlijk, misschien een bevlieging? Fast forward naar 2019, Breure en Van Hulzen hun eerste museale solotentoonstelling is nu te zien in Marres, Maastricht. Die sculpturen zijn geen bevlieging gebleken, die zijn hier dominant aanwezig. En ze maken ook nog steeds performances. En video’s. Ze verbouwden de ruimte van Marres, waardoor je een nagebouwd dak moet betreden, net echt met schoorsteen en dakraam.

Alles draait in deze tentoonstelling om observeren. Het is een uitnodiging om het dak op te klimmen, het leven te bekijken, afstand te nemen. Maar ook om zelf op te treden, het dak is tegelijk een podium, van de daken kun je schreeuwen. En bij gebrek aan menselijke performers, tussen die rare beelden van keramiek, gips, stukken kleding en metaal, word je vanzelf een performer.

The Floor Is Lava. Beeld Gert Jan van Rooij

Door de tentoonstelling lopen een paar verhaallijnen. In een is de hand van de kunstenaars nogal dwingend. De onuitgesproken regie-aanwijzing: neem op deze zwarte bank plaats tegenover die onderuitgezakte sculptuur op die zwarte bank. En voilà, als vanzelf is het alsof je in een spiegel kijkt, wie bekijkt wie? Wie bingewatcht wie? Het is wat geforceerd, wat simpel en moralistisch ook, maar het werkt wel. Ik moet denken aan onze game-verslaafde overbuurman, het is alsof ik hem eindelijk in de ogen kijk, al zijn dat geboetseerde kuiltjes in geglazuurd keramiek.

In andere verhalen laten de kunstenaars de toeschouwer aan zijn lot over. In de volle kamer van de scène The Thief  bijvoorbeeld. Deze installatie baseerden Breure en Van Hulzen op een nogal heftig recent nieuwsverhaal: een vrouw stal een portemonnee in de Xenos en kwam herkenbaar in beeld bij een politie-opsporingsprogramma van de regionale omroep. Ze gaf zichzelf aan en beroofde zich daarna van het leven.

Wie de begeleidende tekst leest kan de dief herkennen: een pop die in stukken uiteen is gevallen. Wie die tekst overslaat zal denken aan een rookruimte of een schoolplein. Het zijn expres slordige sculpturen, gemodelleerd naar vrienden van de kunstenaars, de kunstenaars zelf, maar ook bijvoorbeeld minister Grapperhaus is te herkennen. Sommige beelden zouden zo op een sokkel in een museum kunnen staan, andere hebben minder uitstraling, minder dramatische lading. Het geheel oogt vooral vol. En waar kijk ik nu eigenlijk naar, het omstanderseffect? De wereld als schouwtoneel? De surveillancemaatschappij?

Ze kunnen veel, Breure en Van Hulzen, maar ze lijken ook zoekende. Want hoezeer dwing je de blik van de toeschouwer? Hoe sturend maak je de tentoonstellingstekst? Wil je een spiegel voorhouden of karikaturen maken? Valkuil voor de alleskunner: alles tegelijk willen.

The Floor Is Lava, Marres, Maastricht, t/m 04/08

Marres

Presentatie-instelling Marres in Maastricht nodigt geregeld kunstenaars uit om hun hele gebouw te transformeren, dit keer is de beurt aan Breure en Van Hulzen. Vorig jaar maakte Marijn van Kreij een installatie van zijn tekeningen en in de winter van 2015-2016 was de beurt aan Levi van Veluw. Hij wist bezoekers volledig te desoriënteren in The Relativity of Matter, het schijnt dat zelfs de medewerkers van Marres sommige ingrepen in de hun vertrouwde ruimten niet konden bevatten.

Ook van de presentatie van Breure en Van Hulzen raken bezoekers in de war. Zij plaatsten een muur waar die niet stond en bouwden een dak na, inclusief kloppende details als een regenplas en sigarettenstompjes. Volgens een medewerker van Marres komen sommige bezoekers melding maken van een ‘lekkage’. En iemand vroeg of een ander dak in Maastricht misschien ook bij deze tentoonstelling hoorde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.