The End of the Tour is ongrijpbaar en daarmee fascinerend

De David Foster Wallace die regisseur James Ponsoldt laat zien is ongrijpbaar en juist dat maakt The End of the Tour zo fascinerend. De film toont een momentopname van hoofdpersonage David Foster Wallace en geen brave aaneenschakeling van hoogte- en dieptepunten.

Jason Segel als David Foster Wallace. Beeld .
Jason Segel als David Foster Wallace.Beeld .

Het is maart 1996, David Foster Wallace' experimentele, 1.079 pagina's tellende, tweede roman Infinite Jest is net een maand uit en de Amerikaanse schrijver, op dat moment 34 jaar oud, wordt onthaald als 's lands nieuwe literaire superster. Journalist/schrijver David Lipsky (destijds 30) volgde hem tijdens de laatste vijf dagen van zijn promotietour in de Amerikaanse Midwest, namens popcultuurtijdschrift Rolling Stone.

Op een korte flashforward na, waarin Lipsky twaalf jaar later kennisneemt van de (zelfgekozen) dood van de auteur, beperkt The End of the Tour zich tot de vijf dagen die de journalist en schrijver met elkaar doorbrachten, precies zoals Lipsky optekende in zijn Although of Course You End Up Becoming Yourself: A Road Trip with David Foster Wallace (2010).

Daarmee maakt The End of the Tour deel uit van een toe te juichen minitrend in het biopic-genre: net als Life (James Dean enkele dagen gevolgd door fotograaf Dennis Stock) en het volgende maand te verschijnen Steve Jobs (drie hoofdstukken met de Apple-oprichter voor aanvang van een productpresentatie) toont de film een momentopname en geen brave aaneenschakeling van hoogte- en dieptepunten van zijn mythische hoofdpersonage. De mens achter de publieke persoon verdient een vertolking, kortom, de rest lezen we graag op Wikipedia.

Dat betekent, in dit geval tenminste, geen hapklare scènes waarin gedrag of karaktertrekken aan de hand van specifieke gebeurtenissen worden verklaard, maar twee zoekende en aftastende karakters in een minstens even zoekende en aftastende film. De David Foster Wallace die regisseur James Ponsoldt (van de sterke indie-acteursfilms Smashed en The Spectacular Now) laat zien is eigenlijk te ongrijpbaar om in een tijdschriftartikel te vangen - en juist dat fascineert.

Komedieacteur Jason Segel (Marshall Eriksen in de tv-serie How I Met Your Mother) speelt de rol weergaloos: zijn Foster Wallace, met typerende bandana en sliertjeshaar, is zich voortdurend bewust van de interviewcontext, vindt het een hoererende bezigheid, gedraagt zich nerveus en wantrouwend, maar grijpt nooit naar tics of gebaartjes om zijn ongemak en eenzaamheid invoelbaar te maken. Zijn verlangen naar een rustiger leven, binnen een beschermende cirkel van hooguit tien vrienden, komt weliswaar in hun gesprekken naar boven, maar is vooral zichtbaar in zijn slungelige lichaamstaal en droevige oogopslag. Terecht gonst Segels naam als Oscarkandidaat (al is The End of the Tour voor dat podium vermoedelijk te klein).

Jesse Eisenberg vertolkt Lipsky ondertussen minder verrassend, als zijn zoveelste introverte intellectueel. En dat is prima, tegenover zoveel verfijnd spel. Het spanningsveld tussen hun tegenstrijdige belangen (met tegenzin vraagt Lipsky naar de vermeende heroïneverslaving, Foster Wallace voelt zich beschaamd en vindt zoiets bovendien lui gekarakteriseer) bestaat bij de gratie van de reactie van de schrijver.

Het maakt hun gesprekken over virtual reality-porno, televisieverslaving, Alanis Morissette, liefde, roken, film, sociale strategieën, journalistiek, imago en eenzaamheid niet minder meeslepend. De diepe ontroering die hun verstandelijke toenadering uiteindelijk teweegbrengt, ondersteund door de muzikale melancholie van Brian Eno's The Big Ship, spreekt boekdelen.

Prettige bijkomstigheid: na afloop wil je niets liever dan (opnieuw) diep duiken in David Foster Wallace' verhalen.

The End of the Tour Regie: James Ponsoldt. Met Jason Segel, Jesse Eisenberg, Joan Cusack, Mamie Gummer, Mickey Sumner, Anna Chlumsky. 106 min., in 11 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden