Film

‘The Dissident’ was ook zonder al die opsmuk belangwekkend zat geweest ★★★☆☆

Door de visuele effecten en sturende muziek is de film wat rusteloos en drammerig.

The Dissident Beeld
The Dissident

Verloren loopt Hatice Cengiz door het appartement dat ze deelde met haar verloofde Jamal Khashoggi. Ze gaat zitten in zijn lievelingsstoel, een van de weinige meubelen die in de pas door hen betrokken woning staan. De muren zijn besmeurd met zwart poeder, gebruikt om Khashoggi’s vingerafdrukken te traceren. ‘Het spijt me’, zegt de agent die Cengiz vergezelt.

Het is een onopgesmukte en daardoor aangrijpende scène uit The Dissident, de documentaire die de Amerikaanse filmmaker Bryan Fogel maakte over de schokkende moord op de Saoedische journalist en dissident Khashoggi. Op 2 oktober 2018 verdween Khashoggi in het Saoedische consulaat in Istanbul, waar hij documenten kwam ophalen voor zijn aanstaande huwelijk met Cengiz. In de daaropvolgende weken bleek dat Khashoggi ter plekke was gedood en in stukken gezaagd, door vanuit Saoedi-Arabië overgevlogen specialisten.

Een bizarre, minutieus voorbereide moord, uitgevoerd in de vergaderzaal van een consulaat: Fogel, die eerder de gelauwerde dopingdocumentaire Icarus (2017) maakte, zorgt dat je er zowat bovenop zit. Scène na scène wisselt hij tussen interviews met de Turkse autoriteiten, archiefbeelden van het onderzoek en misselijkmakende transcripties van audio-opnamen van de moord. The Dissident krijgt vaak het karakter en de vaart van een spionagethriller, en dan eentje met een onmiskenbare bad guy: de Saoedische kroonprins Mohammad Bin Salman (MBS), die volgens de Amerikaanse geheime dienst de moordoperatie steunde en autoriseerde.

Wie was Khashoggi? Waarom keerde hij zich tegen de hervormingsgezinde MBS, waarom vluchtte hij naar de VS en wat gebeurde er na zijn dood? Ook die vragen behandelt de film. Khashoggi komt aan het woord via oude interviews en citaten uit zijn werk, terwijl een belangrijke rol is weggelegd voor vlogger Omar Abdulaziz, een eveneens naar Noord-Amerika uitgeweken Saoedische dissident. Hij en Khashoggi probeerden samen het autoritaire Saoedische regime van buitenaf te bestrijden, met Twitter als belangrijkste wapen. Zo bevochten ze MBS’ internettrollenleger (‘De vliegen’) met hun eigen ‘Bijen’, iets wat Fogel benadrukt met belachelijke computeranimaties van op elkaar duikende bijen- en vliegenzwermen.

De film ondergraaft op zulke momenten niet alleen zijn ernst, maar slingert ook te ver weg van het eigenlijke brandpunt, Khashoggi zelf. Voortdurend in de weer met visuele effecten, de soundtrack vol met sturende muziek, komt The Dissident nogal rusteloos en drammerig over. Fogel had gerust wat meer kunnen vertrouwen op zijn sprekers en het archiefmateriaal: die maken de film meeslepend, belangwekkend en verontrustend zat.

The Dissident

Documentaire

★★★☆☆

Regie Bryan Fogel.

119 min., te zien in .. zalen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden