Recensie Documentaire

The Cleaners geeft de schoonmakers van internet een gezicht (****)

Debuterend regieduo maakt eenvoudige vragen steeds complexer en verontrustender.

The Cleaners.

Dat ze er zijn, mensen die het internet opschonen, dat weet iedereen wel. Je kunt digitaal wangedrag immers rapporteren bij Twitter en Facebook en zo nu en dan ontstaat er ophef over als er kunst/nieuwsfoto’s/cartoons van sociale media worden verwijderd.

Maar wie de mensen zijn die dat doen, hoeveel het er zijn, en op basis waarvan ze oordelen, daar doen de tech-bedrijven schimmig over.

In de documentaire The Cleaners zoeken debuterend regisseurs Hans Block en Moritz Riesewieck het uit. Zij spraken een aantal (ex)medewerkers die in Manilla dag in dag uit posts moeten beoordelen. Van kinderporno tot nipple slips, van onthoofdingsfilmpjes tot spotprenten. Ze hebben een paar seconden om te beslissen: negeren of wissen? Te veel fouten betekent ontslag.

Knap hoe Block en Riesewieck deze (ex)werknemers met hun geheimhoudingsplicht aan het praten kregen – sommigen vertellen zelfs in beeld. Over welke specifieke bedrijven ze het hebben, blijft omwille van contracten geheim.

Morele vragen 

Wie een maand geleden het stuk in de Volkskrant las over een Nederlandse content moderator die voor Facebook werkte, zal veel bekend voorkomen, maar dat maakt het niet minder zorgwekkend. Block en Riesewieck maken van The Cleaners een soort thriller. Ze zijn terughoudend met schokkende beelden: in plaats daarvan zie je vooral de sprekers achter de computer, blauw flikkerend licht op hun gezicht, de ogen aan het scherm gekleefd.

Verontrustender is het woud van morele vragen waar de documentaire in belandt. Het lijkt aanvankelijk allemaal simpel: kinderporno kan natuurlijk niet. Terrorisme en geweld ook niet. Maar dan voeren Block en Riesewieck steeds weer een goedgekozen deskundige op die de zaken compliceert. Wie bepaalt wat een terroristische organisatie is? Zijn schokkende beelden, zoals een fotograaf opmerkt, niet soms nodig om mensen in beweging te krijgen? Hoe kan iemand op de Filipijnen beoordelen of nieuws uit Myanmar nep is of niet? Moeten we het willen, dat een groep financieel afhankelijke mensen aan de andere kant van de wereld die belangrijke beslissingen neemt, in een paar seconden tijd, in opdracht van Amerikaanse commerciële bedrijven? Nee? Maar wie zou het dan moeten doen? Hoe verhouden vrijheid van meningsuiting en corporate responsibility zich tot elkaar?

Terwijl The Cleaners steeds complexer wordt, wordt de kijker moedelozer – al geeft dat niets. Antwoorden op deze belangrijke actuele vragen lijken verder weg dan ooit,  maar dat is des te meer reden om ze te stellen. 

Documentaire

Vier sterren

The Cleaners

Regie Hans Block en Moritz Riesewieck

In 20 zalen

90 minuten

Lees hier wat de Volkskrant nog meer schreef over de documentaire The Cleaners

Regisseur Hans Block over zijn onthullende documentaire The Cleaners waarin de schaduwzijde van Facebook en aanverwanten wordt belicht

Wie bepaalt wat Facebook laat zien en wat niet? De grimmige documentaire The Cleaners toont hoe het bedrijf bewust emoties uitlokt bij de gebruikers.

Meer over