Recensie The Children

The Children snijdt interessante onderwerpen aan, en de personages zijn prettig ontaard ★★★☆☆

De acteursregie is terecht aangezet, en de acteurs pakken dan ook uit.

Het toneelbeeld van The Children. Beeld Sanne Peper

Babyboomers die dansen op S.O.S van ABBA – een tikkeltje sneu is het wel. Ach ja, die verloren tijd, weet je nog wel. Maar ze zullen wel moeten, de drie zestigers die we in het toneelstuk The Children leren kennen: dansen om even niet te hoeven praten, en de demonen uit het verleden te verjagen. In die zin is die ABBA-dansscène een welkome onderbreking van de voortdurende verbale confrontaties tussen het oudere echtpaar Hazel (Antoinette Jelgersma) en Robin (Stefan de Walle) dat onverwacht bezoek krijgt van een oude vriendin en collega Rose (Sylvia Poorta). Alle drie werkten ze ooit als kernfysicus op de kerncentrale, maar nadat daar een aantal weken geleden een ramp plaatsvond, bevinden ze zich nu in een soort post-apocalyptische omgeving. Ze kijken terug op wat er in hun levens misging, zowel binnen- als buitenshuis, en wat voor hen de consequenties zijn van de ramp, als indirect medeverantwoordelijke.

The Children is geschreven door de Engelse Lucy Kirkwood (35). Het stuk ging in 2016 in The Royal Court Theatre in Londen in première en was daarna een succes op Broadway. Begrijpelijk, want het combineert elementen van een conventioneel toneelstuk met een eigentijds thema. Bovendien zijn de drie personages net even raarder dan normaal in dit soort stukken, en staan de situaties net even uit het lood. Het Nationale Theater brengt The Children nu in de Nederlandse theaters.

Na de ramp zijn Hazel en Robin de gevarenzone ontvlucht en verhuisd naar een verderop gelegen huis aan de kust. Ze hebben vier volwassen kinderen die zo hun eigen problemen hebben; zij doet aan yoga en eet gezond (salade en rijstcrackers), hij heeft een ecologische hobbyboerderij met een paar koeien. Ogenschijnlijk dus het bestaan van tevreden zestigplussers met een welbesteed maar afgerond leven, en een weinig opwindende toekomst. De komst van Rose zet alles behoorlijk onder druk – een beproefd stijlmiddel in dit soort well-made plays – maar aanvankelijk is niet echt duidelijk wat het doel van haar bezoek is.

Scène uit The Children. Beeld Sanne Peper

In het eerste deel babbelen de vrouwen genoeglijk over ditjes en datjes, en pas als Robin zijn entree maakt wordt alles een tikje grimmiger. Door de gesprekken over vroeger wordt langzaam duidelijk dat hun generatie de wereld met nogal wat ellende heeft achtergelaten. ‘Wij hebben ons geschikt’, zegt Hazel in een bijzinnetje, en daarmee raakt ze de kern.

Kirkwood snijdt in haar stuk nogal wat onderwerpen aan (de overspelige relatie van Robin en Rose, de moeizame relatie tussen ouders en kinderen) en laat sommige draadjes bewust los hangen. Hier en daar geeft ze haar personages ook iets prettig ontaards. Maar de kern van wat ze precies wil beweren blijft toch wat ongewis. Oké: de babyboomers hebben er een zootje van gemaakt, en de dertigers van nu zitten met de gebakken peren. Maar om daar die ene fictieve kernramp voor te gebruiken, als metafoor voor het wereldwijde klimaatprobleem van nu, is wat al te opzichtig. In die zin biedt The Children geschikt materiaal voor een pittige discussie na afloop. De goed voor zichzelf zorgende ouderen tegenover hun hedonistische nazaten die een maandje resort in Thailand afwisselen met een burn-out.

In regie van Eric de Vroedt is The Children gelukkig niet alleen maar een breed uitgesponnen praatstuk geworden. Hij heeft een paar stevige theatrale effecten toegepast (overvliegende straaljagers, donderslag, stortregens, aan- en uitfloepende elektriciteit) waardoor het geheel iets dreigends en sinisters krijgt. Bovendien is zijn acteursregie terecht enigszins aangezet, om al te veel psychologisch ingeleefd toneelspel te vermijden. De drie acteurs pakken dan ook behoorlijk uit: Antoinette Jelgersma bazig en altijd maar doorpakkend, Stefan de Walle op het laconieke af ontkennend en Sylvia Poorta bijna grotesk ongrijpbaar, maar aan het eind, als ze bijna letterlijk haar masker afgooit, ontroerend. Haar monoloog over eenzaamheid en schuldbesef is prachtig.

Jammer is wel dat het decor zo realistisch tuttig is, met dat keukenblokje en die gezellige zithoek. Het gesubsidieerde theater heeft toch ook de taak de vormgeving van voorstellingen op een wat hoger plan te tillen. Dit stuk biedt daartoe ook alle mogelijkheden: in wezen bevinden we ons hier op een vluchtheuvel en in een niemandsland tegelijk.

Naarmate het einde van de voorstelling nadert, wordt het stuk sterker, want suggestiever. Het slot verraden past hier niet, maar het is even ontluisterend als louterend. Berichten na de zondeval – dat is The Children eigenlijk. En een S.O.S. inderdaad.

The Children van Lucy Kirkwood door Het Nationale Theater, regie Eric de Vroedt. 14/9, Het Nationale Theater, Den Haag. Tournee.

Opening theaterseizoen

Met de première afgelopen zaterdag van The Children bij Het Nationale Theater is voor de grote stadsgezelschappen ook het theaterseizoen 2019-2020 van start gegaan. Komende zondag volgt Internationaal Theater Amsterdam met Freud, de nieuwe voorstelling van Ivo van Hove naar een filmscript van Jean-Paul Sartre. Toneelgroep Maastricht trapt op 28/9 af met Peachez, de theaterbewerking van de roman van Ilja Leonard Pfeijffer. Op diezelfde dag speelt Toneelgroep Oostpool Allemaal Mensen/Umuntu. Theater Rotterdam volgt op 11/10 met Eindspel van Beckett in regie van Erik Whien. Datzelfde weekend brengen Nationale Theater en ITA alweer hun tweede première: Sexual Healing en De thuiskomst van Harold Pinter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden