The Blighted Eye

Glenn Bray was al een liefhebber van strips, toen die niet als een vorm van kunst werden gezien. Hij neemt nu revanche.

Het oog raakt niet verzadigd van zien, zegt het boek Prediker, en het oog van Glenn Bray al helemaal niet. 49 jaar geleden begon de Amerikaanse strip-liefhebber met het verzamelen van counterculture ephemera en imaginative visuals - zeg maar: voortbrengselen van wat toen nog low art heette. Een flink deel van de schatten die hij bij elkaar wist te brengen, van Milt Gross tot George Grosz, van Herriman tot Kurtzman, is nu in één kloeke band afgedrukt, zwaar als de Statenbijbel.

'The Blighted Eye bevat niet alleen de grootste verzameling originele strips, het is ook de getuigenis van Bray's verbeten toewijding voor het behoud van een kunstvorm waarop de culturele elite het merendeel van de 20ste eeuw heeft neergekeken.' Met die strijdbare tekst steekt uitgeverij Fantagraphics een middelvinger op naar alle snobs die denken dat Kunst alleen een hoofdletter verdient als er Concepten en Abstracties aan te pas komen.

'Het getergde oog' zou de Nederlandse titel van het boek kunnen zijn, maar waarom heet het boek zo? Er staat onder meer een interview in met Bray (San Fernando Valley, 1948), waarin hij vertelt dat zijn kennismaking met het blad MAD van beslissende invloed is geweest. Om precies te zijn: het verhaal The Mad Reader van Basil Wolverton, waarin de ogen van de waanzinnige lezer als glibberige slangen uit de kassen puilen. 'I'd never seen anything that outrageous before.' Bray wilde nog veel méér buitennissigs zien, het waren zijn eigen ogen die onverzadigbaar bleken.

Het wemelt in zijn collectie van de bizarre sekstaferelen, er is een aparte sectie gewijd aan portretten van de duivel en ook aan gewelddadigheden ontbreekt het niet, maar echt grimmig wordt het eigenlijk zelden: alles is overgoten met een saus van zelfspot en geamuseerdheid.

Bray is behalve verzamelaar ook de man van Lena Zwalve, een Nederlandse die in onze stripgeschiedenis beter bekend is als Tante Leny, van het legendarische undergroundtijdschrift Tante Leny Presenteert, waarvan 25 nummers zijn verschenen tussen 1970 en 1978. Dankzij Zwalve kwam Bray op het spoor van Nederlandse tekenaars als Peter Pontiac, Evert Geradts, Marc Smeets, Joost Swarte en Bob van den Born, die allemaal zijn opgenomen in het pantheon van The Blighted Eye.

Er zijn aan Pontiac zelfs tien bladzijden gewijd en hij heeft ook de tekening voor het omslag geleverd. Zijn psychedelische prent toont een man met kapotgekeken ogen die op een oogbol zit en wordt aangestaard door een veelogig monster dat door Satan wordt bereden. Denk hierbij niet louter aan Prediker, maar ook aan Job en aan de Openbaringen! Rechtsonder op de tekening holt een verliefde fallus achter een vluchtende oogbol aan, wat niet alleen een toefje humor aan de apocalyptische scène toevoegt, maar ook de wellust van het kijken benadrukt. Die verliefde fallus, dat is Glenn Bray.

GOUDMIJN

De beroemdste Donald Duck-tekenaar was niet Walt Disney, maar Carl Barks (1901-2000). In zijn vrije tijd schilderde hij landschapjes en Glenn Bray stelde voor dat hij ook Donald Duck-scènes op doek zou zetten. Voor het eerste werkje betaalde Bray 150 dollar. Barks zou de rest van zijn leven Duck-schilderijen blijven maken, tot het Disney-concern er vanwege copyright-kwesties een eind aan maakte. Enkele jaren terug werd uit Barks' serie Business as Usual voor 179.250 Amerikaanse dollar Dagobert in een goudmijn geveild.


Fantagraphics; $ 100. Het is te koop bij o.a. Lambiek en Het Beeldverhaal in Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden