Tv-recensieThe Bastard

The Bastard raakt aan verschillende interessante thema’s – eigenlijk te veel voor één film of artikel

Het complexe verhaal van de gebroeders Hoek verdient een uitgebreide documentaireserie.

Elf jaar geleden haalt het verhaal van Daniel Hoek voor het eerst de Nederlandse media. NRC-journalist Dick Wittenberg schrijft een longread over twee halfbroers, de Friese Michiel en de Ethiopische Daniel, die jarenlang niet van elkaars bestaan weten, tot Michiel plots telefoon van het Rode Kruis krijgt: uw Ethiopische broer is naar u op zoek, klinkt het aan de andere kant van de lijn. Daniel werd in de jaren zestig in Ethiopië verwekt door Michiels vader Joop, die daar werkte voor suikerproducent HVA. Joop Hoek vertrok, peuter Daniel bleef bij zijn Ethiopische moeder en zou zijn hele jeugd naar zijn vader blijven zoeken. Joop wil echter niets van zijn zoon weten en verzwijgt hem voor de Nederlandse kinderen die hij later krijgt. Het krantenartikel uit 2007 beschrijft de eerste ontmoeting tussen Daniel en Michiel. De halfbroers zijn dolgelukkig: Daniel is familie, zegt Michiel, dus zal hij alles voor hem doen. Complicatie: Daniel zit in een Ethiopische gevangenis, veroordeeld voor moord.

De 2Doc-documentaire The Bastard van Floris-Jan van Luyn (maandag, NPO2), is in zekere zin een vervolg op het NRC-artikel: hoe verging het de broers sindsdien?

Met financiële hulp van Michiel werd Daniels doodstraf omgezet in levenslang, daarna kreeg hij gratie, horen we. Michiel haalde zijn broer naar Nederland, Daniel trok bij hem in en ontmoette voor het eerst zijn vader – al was dat geen groot succes.

Beeld uit documentaire The BastardBeeld Een van de jongens

Ook vader Joop doet zijn verhaal in The Bastard. Hij werd geboren in Nederlands-Indië, vertelt hij; toen zijn familie terug moest naar Nederland weigerde zijn vader mee te gaan, van Joop wilde hij later niets weten. Zo gaat The Bastard plots over trauma, en hoe dat van generatie op generatie wordt doorgegeven. ‘Het zei me niks’, zegt Joop nu over de ontmoeting met Daniel, maar zijn betraande ogen verraden schuldgevoel en schaamte – waarom verstootte hij zijn kind, zoals zijn eigen vader met hem deed? Is dat toeval, opvoeding, of zit het hem toch in de genen?

Interessant is de rol van het begrip dna in The Bastard. Voor halfbroer Michiel is de bloedband genoeg reden om veel geld en energie in zijn onbekende familielid te steken. Daniel verwacht op zijn beurt onvoorwaardelijke loyaliteit van Michiel: wie dna deelt, laat elkaar nooit in de steek, toch? Maar Michiel vindt Daniel wel erg dwingend, en de broers raken gebrouilleerd. Pijnlijk is dat vader Joop het concept juist aangrijpt om te beargumenteren dat Daniel fundamenteel van hem verschilt: Afrikanen hebben ander dna, meent hij, dat zou hen onbetrouwbaar maken.

Zo raakt het verhaal van de familie Hoek aan verschillende interessante thema’s: nurture versus nature, de gevolgen van ons koloniale verleden, familie als culturele constructie, racisme, trauma – eigenlijk te veel voor één film of artikel. Des te verdrietiger dat The Bastard, dit jaar genomineerd voor een Gouden Kalf, werd ingekort voor televisie. Dit verhaal is nog niet af, en verdient een documentaireserie in Netflixtraditie. Laten we hopen dat iemand Daniel Hoek en zijn broer over tien jaar nog eens opzoekt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden