Nieuws

Teylers Museum worstelt met tentoonstelling over racistische vogelschilder

In juni hoopt het Teylers Museum in Haarlem de expositie Vogelpracht te openen, maar er is ophef ontstaan over een van de kunstenaars. De 18de-eeuwse Amerikaan John James Audubon bleek behalve vogelschilder ook slavendrijver. Het museum is nog in beraad over te nemen stappen.

Portret uit 1826 van vogelwetenschapper John James Audubon, door John Syme.  Beeld Getty
Portret uit 1826 van vogelwetenschapper John James Audubon, door John Syme.Beeld Getty

Zijn platen van een kromgebogen flamingo en andere exotische vogels zijn wereldberoemd en zelfs twee eeuwen na hun ontstaan nog verkrijgbaar als muurdecoraties in hippe interieurzaken. In juni hoopt het Teylers Museum in Haarlem de expositie Vogelpracht te openen, waarin het vermaarde boek The Birds of America van de 18de-eeuwse Amerikaanse vogelschilder John James Audubon (1785-1851) centraal staat.

Het lijkt onschuldige vogelkunst, maar de kunstenaar en wetenschapper erachter blijkt allesbehalve onschuldig; de man was racist en slavendrijver. Dat hij zijn vogels doodschoot en na het schilderen vaak opvrat, was al bekend, zijn racistische kant bleef tot nu toe grotendeels onbelicht in zijn biografieën.

In het voorjaarsnummer van het ledenblad van de National Audubon Society, de Amerikaanse vogelbescherming, gooit de Amerikaanse en zwarte schrijver, bioloog en vogelaar Joseph Drew Lanham de knuppel in het hoenderhok. ‘Hoe gaan we om met het racisme van Audubon?’, vraagt hij zich af in een lijvige aanklacht tegen de overwegend witte wereld van natuurbeschermers, die te lang blind is geweest voor de ongemakkelijke waarheid rondom hun held.

Audubon maakte tijdens zijn vogelreizen gebruik van minstens negen slaven en bekommerde zich niet om hun lot wanneer zij werden verhandeld, verkracht of vermoord, schrijft Lanham. Dat was niet ongebruikelijk in Audubons tijd, maar volgens Lanham is het nu vooral tijd om de vogelschilder te demystificeren. Inmiddels heeft de National Audubon Society zijn naamgever openlijk betiteld als ‘racist’.

Een prent van een flamingo uit ‘The Birds of America’ van Audubon. Beeld Getty
Een prent van een flamingo uit ‘The Birds of America’ van Audubon.Beeld Getty

Een aspect waaraan ook het Haarlemse Teylers Museum niet voorbij kan gaan, realiseren de makers van de tentoonstelling Vogelpracht zich. Maar hoe? ‘Wij willen dit onderwerp zeker belichten op onze tentoonstelling. We zijn intern nog druk in overleg op welke manier. Dat vraagt zorg’, zegt Linda Mol, hoofd publiekszaken bij Teylers. Het museum werkt voor de tentoonstelling samen met Vogelbescherming Nederland en Sovon Vogelonderzoek Nederland.

Code Diversiteit & Inclusie

Het ongemak in Haarlem is een teken des tijds. In 2007 en 2008 exposeerde het Teylers Museum ook al het boek van Audubon, maar zowel op de tentoonstelling als in de catalogus werd met geen woord gerept over de nu omstreden kant van Audubon. Veertien jaar later staan, mede onder invloed van de Black Lives Matter-beweging, kwesties als Zwarte Piet, standbeelden of de vertaler van de Amerikaanse dichter Amanda Gorman ter discussie.

Hoogst explosief materiaal, ook omdat het Teylers Museum de Code Diversiteit & Inclusie van en door de culturele sector onderschrijft. Die gedragscode bepleit onder meer aandacht voor de vraag ‘welke rol jouw identiteit en impliciete vooroordelen spelen bij het maken van artistieke en inhoudelijke producten’ en ‘een onderzoekende houding naar verschillende perspectieven in je omgeving en hoe je die een plek geeft’.

Het museum hoopt over een tot twee maanden te weten wat het gaat doen met Audubons werk, nog op tijd voor de opening van de tentoonstelling.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden