Recensie

‘Terwijl het liefde was’ laat op fascinerende wijze zien hoe Eric de Vroedt zijn voorstelling over zijn moeder maakte

De documentaire Terwijl het liefde was bij Het uur van de wolf registreert het maakproces van de hyperpersoonlijke voorstelling De eeuw van mijn moeder van Eric de Vroedt, die deze maand ook in drie delen op tv wordt vertoond.

Toneelschrijver en regisseur Eric de Vroedt in de documentaire ‘Terwijl het liefde was’ Beeld Witfilm, K2
Toneelschrijver en regisseur Eric de Vroedt in de documentaire ‘Terwijl het liefde was’Beeld Witfilm, K2

Theater als een poging de dood nog even buiten de deur te houden, en het leven verlengen om nog wat orde op zaken te stellen. Dat is in wezen waarom Eric de Vroedt, artistiek leider van Het Nationale Theater, zijn voorstelling De eeuw van mijn moeder heeft gemaakt. Zelden zal een theatermaker zijn eigen weggestopte emoties zo de vrije loop hebben gelaten bij het schrijven én regisseren van een toneelstuk. De Vroedt (49) is de zoon van een Indische moeder met wie hij een ingewikkelde relatie had. Onlangs is zijn moeder overleden en om in het reine te komen met haar, en vooral met zijn eigen onmacht, maakte hij De eeuw van mijn moeder.

Over het hoe en waarom daarvan heeft Ditteke Mensink voor de NTR-serie Het uur van de wolf een documentaire gemaakt, Terwijl het liefde was. Passende titel: terwijl moeder en zoon almaar om elkaar heen cirkelden, botsten, en weer uit elkaar dreven, zou aan de basis van dit alles simpelweg liefde kunnen liggen. Een door de omstandigheden gemankeerde liefde, dat wel, maar toch: liefde.

Behalve op zoon De Vroedt, die openhartig over zijn moeder vertelt, focust Mensink in haar documentaire uiteraard ook op de theatermaker De Vroedt. Terecht, want waar de moeder-zoon-problematiek misschien iets te particulier en tegelijk van alle tijden is, laat kunst de verbeelding toe. We zien hem soms bezeten, soms diep peinzend, en af en toe in tranen, aan het werk in het repetitielokaal van het Haagse gezelschap, waar hij actrice Esther Scheldwacht laat transformeren in zijn moeder. Dat levert prachtige beelden op, zoals die waarin Scheldwacht pruik, na pruik, na pruik in steeds weer een andere afsplitsing van de moeder verandert.

Actrice Esther Scheldwacht als moeder Winnie in de documentaire ‘Terwijl het liefde was’. Beeld Witfilm, K2
Actrice Esther Scheldwacht als moeder Winnie in de documentaire ‘Terwijl het liefde was’.Beeld Witfilm, K2

Het is niet alleen fascinerend om te zien hoe verbluffend goed zij die moeder speelt – van grappig vilein, via uitbundig, naar pure hysterie – maar ook hoe geduldig regisseur en spelers op zoek gaan naar de kern van de voorstelling. De televisiekijker heeft trouwens mazzel: De eeuw van mijn moeder wordt deze maand in drie delen door Avrotros uitgezonden, in een gefilmde registratie van Mark de Cloe.

Terwijl het liefde was heeft een rustig tempo, met ijle pianomuziek en beelden van fraaie details. Sommige anekdotes worden zonder gêne verteld: moeder leende vaak geld van haar zoon, en hield daarvan een administratie bij. De Vroedt wordt vooral aan het werk gefilmd, en af en toe thuis als hij rust en inspiratie vindt bij zijn witte kat. Hij is zich terdege bewust van de camera, formuleert bijna voorbeeldig, maar hier en daar zie je scheurtjes in het professionele masker. Met name in het repetitielokaal, als hij kijkt naar de spelers die zich, in verhevigde mate uiteraard, in zijn leven en dat van zijn moeder hebben genesteld.

Los van de perikelen in het gezin De Vroedt en vooral de Indische achtergrond daarvan, laat De eeuw van mijn moeder zich intussen in zijn meedogenloosheid nog het best vergelijken met de toneelstukken van de Zweedse schrijver Lars Norén en de film Festen van Thomas Vinterberg. Aan het eind van deel één zingt Esther Scheldwacht Let there be love, en ze danst. Ooit was er liefde, daarna de dood, en nu het theater.

De eeuw van mijn moeder wordt uitgezonden op 6, 13 en 20/8; NPO2.

Het uur van de wolf: Terwijl het liefde was is te zien op 11/8, NPO2, 22.55 uur.

Eric de Vroedt coacht zijn acteurs in de documentaire ‘Terwijl het liefde was’.  Beeld Witfilm, K2
Eric de Vroedt coacht zijn acteurs in de documentaire ‘Terwijl het liefde was’.Beeld Witfilm, K2

De publieke omroep stimuleert theater op tv

Dankzij de extra 10 miljoen euro die demissionair minister Ingrid van Engelshoven van Cultuur beschikbaar stelde, is er sinds begin dit jaar veel meer theater op tv te zien. Van diverse toneelproducties die door de lockdowns niet of nauwelijks konden worden gespeeld, zijn tv-registraties gemaakt. Ook werden er meerdere documentaires geproduceerd, zoals Voorheen/Nadien over de choreograaf en regisseur Guy Weizman van het Noord Nederlands Toneel, en een nog te verschijnen documentaire over de succesvolle samenwerking van Ivo van Hove en zijn partner en vaste scenograaf Jan Versweyveld bij Internationaal Theater Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden