Tv-recensie Frank Heinen

Terugblik op de angst die deze week heeft gewonnen

De reconstructie van het begin van de vluchtelingencrisis in Inside Europe had iets onwerkelijks.

Het was woensdag het tweede bericht in het journaal: operatie Sophia stopt. Voortaan zal de EU geen drenkelingen op de Middellandse Zee meer in veiligheid brengen. Het is wel mooi geweest, vindt de Italiaanse vicepremier Salvini. En naar Salvini wordt geluisterd, ook al komt er zelden iets uit zijn mond wat de toets der beschaving kan doorstaan.

Het item duurde een minuut of vijf.

Daarna ging het weer over de Brexit.

Donderdag was het onderwerp alweer uit de nieuwsuitzendingen verdreven ten faveure van nieuwer nieuws. Ik dacht aan Matteo Renzi, die ik dinsdagavond in het slotdeel van Inside Europe: 10 Years in Turmoil (VPRO) het begin van de vluchtelingencrisis zag memoreren. Het stoom kwam hem, vier jaar na dato, nog uit de oren. Het was een reconstructie die iets onwerkelijks had, omdat het ging over de start van een tijdperk waar we nu middenin zitten. Het was het verhaal van een Italiaanse leider die hoort van een schip dat in problemen komt bij Lampedusa. In het ruim van dat schip zitten kinderen. Het ruim is op slot en de kinderen verdrinken. De Italiaanse leider denkt: hier moet iets gebeuren en roept de andere EU-leiders bij elkaar en herhaalt zijn verzoek: er moet iets gebeuren. Andere landen moeten helpen, dit is het moment om solidair te zijn.

Donald Tusk, ook een van de geïnterviewden, herinnerde zich die bijeenkomst in Inside Europe als volgt: ‘Renzi was, as always, quite arrogant.’ Trots vertelde Tusk hoe hij Renzi had uitgelegd (‘sorry, my friend’) dat er niet zoiets bestaat als gedwongen solidariteit.

(Volgens mij bestaat zoiets wel. Het heet ‘belasting’.)

Daarna volgde een voor elke Europeaan beschamende synopsis van de oplossing van een onoplosbaar probleem én het sollen met mensen in nood, gewoon, om je politieke zin te krijgen, uitmondend in een soort Nederduitse improvisatie-act die zou leiden tot de ‘Turkijedeal’.

Een bijrol in Inside Europe was er voor Mohamad Zatareih, de informele leider van de vluchtelingenkaravaan die destijds van Hongarije richting Oostenrijk vertrok. Te voet. Aan hem moest ik gisteravond denken bij het kijken naar The Border Fence, een documentaire in de BNNVara-reeks Movies That Matter. Een film over het plan een hek te plaatsen aan de Oostenrijks-Italiaanse grens. En over mannen die op hun land patrouilleerden en ‘te doen hadden’ met de vluchtelingen die ze aan de politie overdroegen. Over een vrouw van een koffiebar die extra broden uitdeelde. Over een meisje bij de tolpoortkassa dat had gehoord dat de meeste vluchtelingen prima banen hadden, en dat ze gewoon een kans hadden aangegrepen om voordelig te emigreren. Over de moeder en dochter van een pension, die zich druk maakten over de vraag of ze hun Tiroolse tradities wel zouden kunnen behouden. Een Tiroler boer keek naar zijn ganzen en zei: ‘Dat je werkelijk bang bent voor mensen die voor oorlog moeten vluchten…’

Die angst heeft deze week gewonnen. Sorry, my friend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden