Terug naar het sterfhuis

SBS heeft afgehaakt. Er komt geen joint-venture met de VARA op Net 5. De VARA rest dan ook weinig anders dan de banden met het publieke bestel weer aan te halen....

de VARA nog steeds welkom in het publieke bestel. Uiteráárd houden alle omroepvoorzitters nog altijd innig van VARA-voorvrouw Vera Keur. Karel van Dodewaerd van de TROS is er het duidelijkst over: 'Nu de VARA blijft, gaat hier de vlag uit. Vera Keur is een fantastische en uiterst intelligente collega die we graag in ons midden houden. Ze zal worden platgeknuffeld.' Maar tussen platknuffelen en doodknuffelen loopt een flinterdun lijntje, en dat lijntje hangt vol met vuile was. De verhoudingen tussen de VARA en een deel van de rest van de publieke omroep zijn volgens ingewijden 'totaal verziekt'.

Dat de netpartners van de VARA - NPS en VPRO - gisteren uit de krant moesten vernemen dat Vera Keur de Raad van Bestuur van de NOS dinsdagavond om verregaande garanties had gevraagd, maakt de verhoudingen er niet beter op. De VARA zou misschien in overweging nemen toch publiek te blijven, zei ze tegen het NOS-bestuur, als ze vijf jaar lang 625 uur via Nederland 3 mocht uitzenden.

Dat er dan wel zendtijd van de NPS en VPRO moest worden afgesnoept, was een detail. En dat een deal met SBS inmiddels was afgesprongen, liet ze voor het gemak onvermeld: die mededeling kwam van VARA-zijde pas woensdagnacht, nadat de beslissing van SBS was uitgelekt. In het VARA-persbericht van half twee 's nachts heette het dat het VARA-bestuur geen heil zag in onderhandelingen met het commerciële station.

Als de bal net even anders was gerold, had Keur alsnog kunnen gloriëren. Dan zou vandaag aan het personeel zijn meegedeeld dat de VARA SBS had afgewezen, in plaats van andersom, en zou de omroep trots hebben gewezen op de verworven garanties binnen de publieke omroep. Het liep anders. Zoals het vorige maand ook in Den Haag anders liep toen de Partij van de Arbeid niet bereid bleek andere dan een paar onbetekenende schijnbewegingen uit te voeren om de VARA tegemoet te komen.

Uiteindelijk blijkt het achterhoedegevecht van de VARA haar niets anders te hebben opgeleverd dan een hoop verspeeld krediet en veel verstoorde verhoudingen: tussen VARA en NPS, VARA en VPRO, VARA-leiding en VARA-radio, en tussen VARA-medewerkers onderling.

De VARA is geen verloren dochter die door de publieke omroep liefdevol wordt binnengehaald, hoe hard NOS-voorzitter Gerrit-Jan Wolffensperger ook zijn best doet warmte uit te stralen. Daarvoor heeft ze de publieke omroep iets te vaak voor sterfhuis uitgescholden.

Juist deze week waren de zendgemachtigden van Nederland 1, 2 en 3 het prettig eens geworden over een nieuw uitzendschema zónder VARA en mét nieuwe programma's, te bekostigen met de negentig miljoen die de VARA zou achterlaten.

Met negentig miljoen gulden dachten ze aardige dingen te kunnen doen, zoals Barend & Van Dorp wegkopen bij RTL 4 en overhevelen naar Nederland 3 (gesprekken daarover zijn al gaande). Een VARA-loos Nederland 3 zou geen cultureel getto zijn geworden met veel Turkse dans en experimenteel gedoe, maar een beschaafde AVRO-zender met amusement op niveau: de Comedy Train, het satirische programma Dit was het nieuws van Thomas Acda en Raoul Heertje, een dagelijks cultureel nieuwsmagazine - het paradepaardje van de nieuwe AVRO-directeur Ad 's-Gravesande - en een nieuwe kennisquiz, gebaseerd op de actualiteit.

Van de negentig VARA-miljoenen zou verder een deel verdwijnen naar John de Mol Produkties, dat daarmee volgens Karel van Dodewaerd een 'heel groot, heel geheim en heel bijzonder' project van Big Brother-achtige afmetingen uitbroedt, uit te zenden door de TROS op Nederland 2. De TROS is ook bezig met het terughalen van André van Duin naar de radio. Nu de VARA blijft, ontstaat voor de bekostiging van die ideeën een run op het programmaversterkingsbudget van de NOS.

Zelfs voor het nieuwe gebouw dat de VARA samen met de NPS bouwt op het Mediapark in Hilversum, waren al oplossingen bedacht. Voorzitter Martijn Sanders van de AVRO: 'Er is een schreeuwend tekort aan gebouwen in Hilversum. Ik denk dat de Raad van Bestuur van de NOS, die al tijden wil verhuizen, er wel raad mee had geweten.'

Nu de VARA publiek blijft, zal er 'wel iets gedaan moeten worden aan de persoonlijke verhoudingen tussen de diverse omroepvoorzitters', vermoedt Sanders. 'Maar daar zijn gespecialiseerde bureaus voor te vinden. Ik denk dat enige sensitivity-trainingen in dit geval niet overbodig zijn.'

Voorzitter Sybren Piersma van de VPRO beaamt dat hernieuwde samenwerking met de VARA 'niet probleemloos' zal verlopen. 'Het is niet zozeer moeilijk voor mij en voor andere bestuurders, als wel voor de mensen die het werk doen. Díe onderlinge relaties moeten worden hersteld; veel mensen hebben zich in de steek gelaten gevoeld.' Piersma wil zich net zo min als de meeste andere omroepvoorzitters uitlaten over de vraag of een vertrek van Vera Keur daarbij zal helpen: 'Dat is een zaak van de VARA.'

Bronnen bij de VARA gaan ervan uit dat Keur opstapt - niet meteen, maar wel over een tijdje. Complicerende factor is dat er geen opvolger klaarstaat. In tegenstelling tot andere omroepen wordt de VARA door één vrouw geleid. Vera Keur is zowel directeur als voorzitter en hoofdredacteur, en heeft zich zo weinig verdiept in de kunst van het delegeren, dat haar organisatie daarvan weleens de dupe zou kunnen worden als ze vertrekt.

Als ze vertrekt. Personeelsleden van de VARA spraken gisteren de hoop uit dat ze blijft. En uiteindelijk waait alles over. Zoals VPRO-hoofdredacteur Hans Maarten van den Brink filosofisch stelt: 'Het hele leven is eigenlijk één grote oriëntatie.'

TROS-voorzitter Karel van Dodewaerd vindt dat Keur 'met geheven hoofd' kan blijven. 'Ik heb zelf geprobeerd of ik de TROS commercieel kon maken en werd, toen ik op mijn schreden moest terugkeren, door de collega's heel hartelijk ontvangen. Maar ja, van mij en de TROS wist iedereen natuurlijk al dat we niet deugden: de TROS is zelfs commercieel begonnen. Toen de VARA fout bleek, was dat een donderslag bij heldere hemel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden