Terug naar de tijd van stickies en aksies

Hippies en Mies Bouwman, maar ook krakersrellen. In het Noordbrabants Museum keren de jaren zeventig terug...

De jaren zeventig vormen een omstreden decennium, zegt directeur Charles de Mooij van het Noordbrabants Museum. De een ziet het als een tijdperk van idealisme en zelfontplooiing, de ander als een periode van doorgeschoten vrijheid en tolerantie. Het waren de jaren van hippies en kabouters, geitenwollen sokken en Afghaanse jassen, protest en ‘aksie’. Maar ook van de tv-gezelligheid van Mies Bouwmans Eén van de Acht (‘licht uit, spot aan’) en Wie van de Drie (‘wil de echte Anja de Vries nú opstaan?’).

Wauw heet de expositie over de jaren zeventig, die zaterdag opengaat in het Noordbrabants Museum in Den Bosch. Ze is de opvolger van Knus – Nederland in de jaren vijftig, waar twee jaar geleden 165 duizend bezoekers op afkwamen. Waarom zijn de jaren zestig overgeslagen? De Mooij: ‘In de jaren zestig gebeurden schokkende dingen, die echter beperkt bleven tot kleine groepen. In de jaren zeventig schudde Nederland op zijn grondvesten. Het was een periode van constante verandering die doordrong tot de diepste vezels van de samenleving.’

Oranje, bruin en geel
Hotpants, tuinbroeken, spijkerpakken, macramé plantenhangers, schrootjes aan muur en plafond, visnetten. Interieurs in de kleuren oranje, bruin en geel, overwoekerd door hangplanten en citroengeraniums. Onverbloemde aandacht voor seksualiteit (Open en Bloot), zelfs voor pedofilie (Brongersma). Na het popfestival van Kralingen leek heel Nederland aan de stickies en marihuana te gaan.

‘Volgens sommigen ligt de kiem van alle kwaad in de jaren zeventig’, zegt De Mooij. ‘Toen is de gedoogcultuur van softdrugs begonnen, is de aandacht voor seks doorgeschoten en stroomden de buitenlanders toe. Iedereen moet zelf maar bepalen of die periode een verrijking of verarming voor Nederland was.’

De expositie begint met een wand vol politieke spotprenten van Opland uit de jaren zeventig, met het kabinet-Den Uyl in de hoofdrol. Er zijn interieurs uit die tijd nagebouwd, met sisal matten op de vloer, de zelfgemaakte boekenkast bestaande uit losse planken op gasbetonblokken, oranje tv en bosbehang aan de muur. ‘Want terug naar de natuur was het motto, ook al woonde je drie hoog achter’, meldt de begeleidende tekst. Maar er is ook een designkamer vol frisse kleuren te zien, onder de noemer ‘beslist geen woonkamer zoals je ouders’, die ook tegenwoordig niet zou misstaan.

Elektrische apparaten
De jaren zeventig waren ook de tijd van economische vooruitgang en consumeren. Een keur aan elektrische apparaten veroverde de huiskamer, van de pick-up en bandrecorder (met die enorme draaiende spoelen) tot de elektrische haarkrulspeldenset. En de ‘sosialistiese aksievoerders’ hadden hun stencilmachine, waarop ze pamfletten drukten met oproepen tot demo’s en bezettingen.

We zien oude beelden van de Molukse treinkaping en de eerste fabrieksbezetting bij de Enka in Breda, van Fred Haché en Barend Servet (‘Pollens’) en de winnende goal van Feyenoordspits Ove Kindvall. Het was de tijd van oliecrisis en herverdeling (‘van kennis, geld en macht’). Je was links of rechts, voor of tegen.

‘Het decennium begon ludiek en vriendelijk, met vrolijke acties van Kabouters waarom zelfs regenten konden lachen’, aldus De Mooij. ‘Maar het eindigt grimmig. Het idealisme van de jaren zestig maakte plaats voor het ‘no future’ van punk en new wave. En in 1980 liep de kroning van Beatrix uit in een veldslag, onder het motto ‘Geen woning, geen kroning’.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden