Terug naar de seventies, in verzadigde Kodacolor

Een jaar na de aanslagen die ook Paris Photo vorig jaar verlamden, wentelt de fotobeurs zich in weemoed. Overheersend thema zijn de zorgeloze of juist ruige jaren zeventig en tachtig.

Zonnebadende jongeren uit `The Family Acid' van Roger Steffens (1972). Beeld .
Zonnebadende jongeren uit `The Family Acid' van Roger Steffens (1972).Beeld .

Als de stortvloed aan beelden op fotobeurs Paris Photo iets blootlegt over de verlangens en dromen van de hedendaagse westerse mens, dan is het dit: we zouden willen dat de klok veertig jaar kon worden teruggedraaid. Een vloedgolf van foto's uit en geïnspireerd op de jaren zeventig overspoelt dezer dagen de ruim 150 stands op de beurs in het Parijse Grand Palais.

De jaren van economische voorspoed, van seksuele vrijheid, een onschuldig blowtje, zonnebaden zonder huidkankervrees. Aan de donkere kant van het decennium - Vietnamoorlog, Richard Nixon - denken we maar even niet.

Natuurlijk zegt het aanbod op Paris Photo in de eerste plaats iets over de voorkeuren van de kunstmarkt - musea en verzamelaars - die zich op de belangrijkste fotobeurs wereldwijd heeft verzameld. Maar ook het grote publiek - zestigduizend bezoekers worden er in vier dagen verwacht - laaft zich gulzig aan het vele zwart-wit en verzadigde Kodacolor van de seventies.

De plompe, hoekige vormen van Amerikaanse auto's, de schreeuwerige winkelfaçades van Los Angeles, de naweeën van de hippietijd in mode en design worden met vertedering bekeken, en de esthetiek van die jaren bejubeld.

In de loop der jaren - Paris Photo beleeft zijn twintigste editie - hebben er zich talrijke trends gemanifesteerd. Het aanbod aan 19de- en vroeg 20ste-eeuwse vintage (orginele prints) is over musea en kapitaalkrachtige verzamelaars verdeeld, de handel deels opgedroogd. De experimentele Man Ray's, de majestueuze landschappen van Gustave Le Gray, de zeegezichten van Roger Fenton - het chique werk dat werd geëxposeerd in dimlicht, door galeriehouders met witte handschoentjes, dat heeft plaatsgemaakt voor betaalbaarder foto's uit de seventies en, natuurlijk, hedendaagse reuzenprints.

Majestueuze, geabstraheerde In-diase zoutlandschappen bijvoorbeeld, gefotografeerd vanuit vogelperspectief door Edward Burtynsky. Poëtische, kleurrijke, in allure koninklijke portretten van migranten bij de Middellandse Zee, van de in januari bij een terreuraanslag in Burkina Faso vermoorde Frans-Marokkaanse Leila Alaoui (1982-2016). Hun contrapunt: de ondanks hun bescheiden formaat imposante foto's uit Ierland van Bertien van Manen.

'Heroin and Money' van Joseph Rodriguez (1987). Beeld .
'Heroin and Money' van Joseph Rodriguez (1987).Beeld .

Revival

Het werk van de Amerikaan Gerard Malanga, zelf inmiddels een mid-zeventiger, is een mooi voorbeeld van de seventies-revival. Hij bevond zich al vroeg in de entourage van pop-artkunstenaar Andy Warhol en legde de menagerie in diens Factory in New York, het komen en gaan van (would-be) celebrity's, van modellen en popmuzikanten (Bob Dylan, Iggy Pop, Velvet Underground) vast op film en foto. Een paar jaar geleden is hij, met behulp van zijn galerist, zijn archief ingedoken, en nu presenteert hij in Parijs behalve foto's ook prints van filmstills uit de bloeitijd van de Factory.

Ook de Amerikaan Ed Ruscha (78), ontsproten aan de Pop Art, put uit de rijke bron. Destijds fotografeerde hij Hollywood-strips in zwart-wit, met de eindeloze rijen gevels van winkels, diners, garages, coffeeshops. Tien jaar geleden keerde hij met de camera terug, om de ontluisterende metamorfose van de straten vast te leggen. Niets is hetzelfde gebleven en vrijwel niets ten goede gekeerd. Afbraak, anonimiteit, eenvormigheid zijn opgerukt. De palmbomen zijn - laatste teken van hoop - onverstoorbaar doorgegroeid. Ruscha presenteert zwart-wit van toen en kleur uit 2005 in lange rijen, de beursbezoekers schuifelen erlangs als ware het de Klaagmuur.

Straatleven

Menige fotograaf en galerie viert de seventies (en in mindere mate de eighties) op eigen wijze. Zoals de New Yorker Joseph Rodriguez (65), die het ruige straatleven van Spanish Harlem in kleur fotografeerde, inclusief de oprukkende invloed van heroïne en criminaliteit. Galerie Benrubi presenteert het decennium van zijn zonnigste kant, met de zonnebadende jongeren op een kade, hoogzomer 1972, van de psychedelisch geïnspireerde West Coast-fotograaf Roger Steffens (74). Het beeld is afkomstig uit zijn fameuze boek met de veelzeggende titel The Family Acid.

Dat het, te midden van alle recycling, ook mogelijk is een nieuwe draai te geven aan foto's van decennia geleden, toont de Nederlandse Orna Wertman. In haar mooie, bescheiden boek (te koop op de boekenafdeling van Paris Photo) toont ze haar collages van de kiekjes van een familielid die nota bene waren afgekeurd voor het vakantiealbum - wegens vinger half voor de lens, onbedoelde onscherpte, saai of domweg slecht . Door die uit het album verstoten weeskinderen te versnijden en te monteren - te sampelen - met andere foto's, creëert Wertman iets waarlijk nieuws en intrigerends. Onmogelijke landschappen van stad en wei, winter en zomer in één beeld. Kan niet, behalve in Wertmans wereld. Hoogst modern en hallucinant, wat dan wel weer erg seventies is.

Paris Photo, t/m 13/11. Grand Palais, Parijs

Dodelijk parijs

Hoewel Paris Photo in november 2015 al na twee dagen een voortijdig einde beleefde als gevolg van de terreuraanslagen in Parijs, is er een jaar later op de beursvloer weinig zichtbaar eer betoon aan de slachtoffers. Maar het is er wel. Zo presenteert de Amsterdamse boekhandelaar Dirk Bakker een door Patrick Cooper gemaakt affiche waarop de covers staan van de Nederlandse boeken die Bakker in 2015 aanbood op Paris Photo. Er staat één subtiele verwijzing op naar de terreurdag. De letters van Johan van der Keukens boek Paris mortel (Dodelijk Parijs) uit 1963 zijn niet grijs, zoals oorspronkelijk, maar bloedrood gekleurd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden