Terras-Casanova

DE belangstelling voor Jean Paul Sartre is momenteel weer groot, maar was Albert Camus geen interessanter persoon? Zou De eeuw van Sartre, zoals het veelbesproken boek van Bernard-Henri Lévy heet, niet plaats moeten maken voor De eeuw van Camus?...

Reden genoeg voor de redactie van Raster om een aantal schrijvers te vragen een van de boeken van Camus te herlezen en om deze hernieuwde kennismaking onder woorden te brengen. Wat heeft Camus (1913-1960) voor hen betekend en belangrijker, wat heeft hij ons nu nog te zeggen? Zeven schrijvers gaven gehoor aan dit verzoek, al moet gezegd dat drie van hen redactieleden zijn. Een niet erg uitbundige oogst, die werd aangevuld met vertalingen van al bestaande artikelen van Camus' kameraad Pascal Pia en van de Zweedse dichter Lars Gustafsson.

Dat kan het gevolg zijn van het feit dat Camus nooit erg populair is geweest, zeker niet in vergelijking met Sartre. Over deze wat moeizame reputatie schrijft Ger Verrips dat zij terugvoert naar 'hardnekkige Nederlandse legenden over politieke passiviteit bij Camus'. Een passiviteit die in werkelijkheid het moedige standpunt betrof om, anders dan Sartre, nooit de individuele mens ondergeschikt aan de algemene zaak te maken.

Een van de weinige Nederlandse schrijvers die al vroeg op het belang van Camus wees, was W. F. Hermans. Hij herkende in Camus het idee van de absurditeit van het bestaan en meermalen sprak hij zijn bewondering uit voor de romans van Camus. Wat niet wegneemt dat Hermans in een recensie van het in 1989 verschenen laatste deel van de Carnets van Camus de schrijver pesterig vergeleek met een 'onovertroffen caféterras-Casanova'.

De stukken die Willem van Toorn, Jacq Vogelaar en Hans Achterhuis voor deze Raster schreven zijn, hoe interessant ook, vooral reconstructies van vroegere leeservaringen. De argumenten waarom u en ik juist nu het werk van Camus zouden moeten gaan herlezen, ontbreken. Wat dit betreft is de bijdrage van de Algerijnse schrijver Mohamed Kacimi van meer belang: 'Het Algerije van vandaag is nog steeds hetzelfde als dat van Camus. Het belooft niets anders dan geweld en het biedt alleen uitzicht op de verheviging van het drama dat zich er afspeelt.'

Kacimi plaatst citaten van Camus zoals 'de wereld is mooi en daarbuiten bestaat geen enkel heil' naast citaten uit de Oud-Arabische literatuur: 'De mensen zouden willen dat er een imam opstond/ Om het woord te richten tot een stomme menigte/ Bedriegelijke illusie - er is geen andere imam dan de rede/ Zij is bij dag en nacht onze gids.' Aldus de elfde-eeuwse Syrische dichter Abu Al Maari.

Afgezien van zijn soms wat ronkende toon laat Kacimi goed zien dat Camus' pleidooi voor geestelijke vrijheid en menselijke waardigheid in de Islamitische wereld een lange traditie kent. Een traditie van verlichting die tot op de dag van vandaag parallel loopt met een traditie van vervolging.

Voor Kacimi hebben de woorden van Camus dan ook weinig aan geldigheid verloren. In tegenstelling tot zijn Nederlandse collega's die in Camus toch vooral een nostalgie opwekkende figuur uit hun jeugd zien. Misschien had Raster er goed aan gedaan voor de verandering jonge schrijvers uit te nodigen voor wie Camus in de eerste plaats een literaire en niet een historische figuur is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden