RecensieAI: More than Human

Tentoonstelling AI: More than Human vermijdt de morele vragen ★★☆☆☆

Er zijn bizar veel onderwerpen, filmfragmenten en gadgets in Forum Groningen gepropt. 

AI: More than Human.Beeld Stella Dekker

In een hoekje van een verduisterde tentoonstellingsruimte van het gloednieuwe Forum Groningen ligt Sony’s schattige robothondje Aibo. Haar puppygezicht heeft ze naar de muur gewend, haar plastic romp rust op haar pootjes. Ze maakt zich klein, alsof ze zou willen vluchten uit deze expositie AI: More than Human

En geef haar eens ongelijk. De geluiden van vijf verschillende beeldschermen komen de geluidssensoren onder in Aibo’s oren binnen. Als ze zich van de muur afwendt, zou Aibo met de lens in haar neus een filmpje van een robotvis, een videofragment uit een Amerikaanse tv-quiz en een paar grote codeermachines zien. Even verderop ligt een robothand naast een robotstofzuiger en wisselen fragmenten uit de films Blade Runner (1982) en Frankenstein (1931) elkaar af.

Ook ik zou het liefst met mijn staart tussen de benen in een hoekje gaan liggen. Maar dat is onmogelijk, want (geen staart en) ik ben pas in deel één van de vier hoofdstukken die deze ‘eerste mondiale expositie over kunstmatige intelligentie’ omvat. Het lijkt of de makers van de tentoonstelling vreesden dat dit tevens de allerlaatste tentoonstelling over AI zou zijn, zo bizar veel onderwerpen, filmfragmenten, gadgets, kunstwerken en historische objecten zijn er in de expositieruimten van Forum Groningen gepropt.

Daarbij lijken de samenstellers (deels van het Londense Barbican Centre, deels van Maraikan, Japans nationale museum voor ‘opkomende wetenschap en innovatie’) het hoofdonderwerp geregeld uit het oog te zijn verloren. De geur nabootsen van een uitgestorven plant, om maar wat te noemen, is best spectaculair, maar wat heeft het met AI te maken? Het tekstbordje geeft geen uitsluitsel: ‘Een technologisch hoogstandje.’ Her en der worden in de tentoonstelling ook filosofische vragen opgeworpen, maar die verdrinken vlug in deze overdaad.

Door het ontwerp van de tentoonstelling, een mix van spookhuis, educatiecentrum en technologiebeurs, lijkt AI iets futuristisch, iets uit een ander universum dat wordt bevolkt door slimme mensen in laboratoriumjassen. Terwijl we er natuurlijk de hele dag mee te maken hebben. Denk bijvoorbeeld aan de suggesties die Netflix geeft of de spraakherkenning van iPhone-assistent Siri. En wie Forum binnenloopt, wordt geteld door camera’s met slimme software aan het plafond. Afgelopen weekend kon zo de 100 duizendste bezoeker worden gevierd.

Aibo, het robothondje geproduceerd door Sony.Beeld Sony

Is een robothuisdier een goed alternatief voor een echt huisdier? 

De Volkskrant zocht het uit en testte robotkat Sara en robothond Aibo: ‘Aibo combineert de schattigheid van een puppy met een paar merkwaardige roboteigenschappen.’ 

De morele vragen die deze alomtegenwoordigheid van AI opwerpt, komen kort aan bod. Die vragen zijn minder flitsend en lijken (daarom?) wat weggemoffeld. Zo wordt een korte video vertoond waarin de Ghanees-Amerikaanse computerwetenschapper en activist Joy Buolamwini laat zien dat gezichtsherkenningssoftware haar donkere huid niet als gezicht herkent. Schokkend, maar zo klein gepresenteerd dat je er makkelijk aan voorbijloopt.

Even verderop is wel een ruim aantal vierkante meters vrijgemaakt voor een innovatieve marketingstunt van de Engelse band Massive Attack, die hun album Mezzanine uit 1998 in synthetisch DNA hebben gecodeerd en dat 1 miljoen keer in een spuitbus zwarte verf hebben gestopt. Supergoed album, maar waarom is dat in DNA gecodeerd? Omdat het kan. En het is een spuitbus omdat bandlid Robert ‘3D’ Del Naja graffiti maakt. Er wordt beweerd dat hij eigenlijk Banksy is. Dat lijkt me stug, gezien het gebrek aan interne logica of urgentie van dit geintje. Robothondje Aibo boft maar dat ze dit ‘kunstwerk’ niet hoeft te begrijpen, zonde van elke vorm van intelligentie.

Pijlers van Forum
In de recent geopende cultuurkolos Forum Groningen zijn twee ruime expositiezalen van samen 1.100 vierkante meter. De expositie AI: More than Human, die eerder te zien was in het Barbican Centre in Londen, is de eerste tentoonstelling. De drie pijlers van de programmering van deze ruimte zijn er duidelijk in te herkennen: populaire beeldcultuur, actualiteit en technologie. 

Het Forum hoopt zo’n drie tentoonstellingen per jaar te brengen. Het filmprogramma en de programmering voor lezingen en debatten in het gebouw kunnen daarbij aansluiten. Volgend jaar opent The Art of Aardman, over de (klei)animatiestudio achter succesvolle films als Shaun het Schaap en Wallace & Gromit. Die expositie was eerder te zien in Frankfurt, Melbourne, Seoul en Parijs. De huidige tentoonstelling over kunstmatige intelligentie, die Forum samen met Barbican Centre in Londen heeft geproduceerd, reist nog door naar Liverpool en naar Shenzen in China. Begin volgend jaar opent in Forum ook Storyworld, een museum over strips, animaties en games.

AI: More than Human

Tentoonstelling

★★☆☆☆

Forum Groningen,  t/m  10/5

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden