Ten Oorlog! wordt in Duitse versie wat stram

'Willen jullie de pik zien die Heinrich in Margaretha heeft gehangen,' vraagt Eddy de gangsterkoning zijn publiek. 'Willen jullie dat?...

Van onze verslaggever Ariejan Korteweg

Vergeefs, the show must go on. Daar grabbelt Eddy al in de onderbroek van zijn voorganger Heinrich VI. Hij vindt niets van betekenis, en snuffelt eens aan zijn handen. 'Heinrich has a cunt', constateert hij: 'I smell fish.'

Shockerend? Ach, Salzburg was gewaarschuwd.

Ten Oorlog!, het theaterspektakel van Tom Lanoye en Luk Perceval naar de Rozenoorlogen van Shaekespeare, is op de Festspiele neergestreken. Om precies te zijn in Hallein, een dorpje vijftien kilometer verderop aan de rivier de Salz. Het beste wat Hallein is overkomen sinds de komst van de Kelten en de zoutwinning, vindt burgemeester Stöckl.

De voorstelling wordt gespeeld in de Saline op het Perner-Insel. Bij de toegangspoort van wat tot tien jaar geleden de zoutfabriek was, staat op deze zondagmorgen, naast de camera's van Oostenrijkse tv-ploegen, de Bürgerliche Kapelle Hallein in rood en blauw gala-uniform klaar om de bezoekers een muzikaal welkom te bereiden. 'Dat zijn allemaal broers van me', zegt Lanoye in zijn zomerpak. Wie had ooit kunnen denken dat het konterfeitsel van deze 'slagerszoon met een brilletje' uit Sint-Niklaas nog eens aan de gevel van het Grosses Festspielhaus van Salzburg zou hangen. Een flinke Vlaamse delegatie zwermt om hem heen, zichtbaar trots.

Zeker een jaar heeft Luk Perceval met het Deutsches Schauspielhaus in Hamburg gewerkt om van Ten Oorlog! een Schlachten! te maken. De Duitse acteurs moesten wennen aan het fysieke, persoonlijke spel dat Perceval van hen verlangde. Van beide zijden werden aanpassingen gevraagd. Jan Decleir, die net als bij de Blauwe Maandag Compagnie Dirty Rich Modderfocker der Dritte zou spelen, bedankte uiteindelijk voor de eer.

Net als Ten Oorlog! wordt Schlachten! een aantal malen als marathon gespeeld: alle Rozenoorlogen in twaalf uur. In de pauzes staat 'ein vielfältiges gastronomisches Angebot zur Verfügung'. Menigeen begint zijn Shakespeare-dag met scepsis en een glaasje Sekt.

Die scepsis lijkt snel te verdwijnen. Aan alles is te merken dat de regisseur al jaren met deze voorstelling bezig is. Het ritme is al op de première onontkoombaar. Podiumgeluiden die tot een kakofonie versterkt worden, de golfjes in de vijver die zich spiegelen op de achterwand - de effecten zijn even subtiel als effectief. Het begin van Schlachten! is oerdegelijk Shakespeare-toneel. Weliswaar ingrijpend bewerkt en met minder krijgsgewoel dan te doen gebruikelijk, maar het drama is helder zichtbaar, en de vijfvoetige jamben plooien zich soepel naar hedendaags Duits. De cast, veel robuuste mannen met uit graniet gehouwen trekken en - net als de regisseur zelf - gemillimeterde hoofden, voelt zich zichtbaar prettig in het schemerduister waarin Perceval de vroegste koningen laat ronddolen.

De plaats van Wim Opbrouck, de volslanke jonge Vlaming die als Richard Deuxième en la Falstaff de revelatie van Ten Oorlog! was, wordt ingenomen door Roland Renner, een spichtige vijftiger, die in z'n eentje een hele voorstelling uit het lood kan trekken. Zijn trucendoos is rijk gevuld met bolle ogen en nichterige gebaren. Als Falstaff komt dat goed van pas - de Erlkönig die in galop het piemeltje van het koningskind laat wapperen levert hem een open doekje op - maar van Richard maakt hij een pathetisch geval.

De volgende koningen zijn overtuigender. Bernd Grawert, een acteur met een mooie, licht hese stem, speelt Heinrich IV als een overbezorgde vader des vaderlands. De in bijrollen nogal slappe Wolfgang Pregler maakt van Der Fünfte Heinrich een geloofwaardige gevechtsmachine. De bijrollen hebben het sowieso moeilijker. De meeste acteurs schieten in één stand - vastberaden, aangebrand, serviel - verkennen daar alle uithoeken van, schromen vooral niet om alle registers open te trekken, maar vergeten vervolgens om naar een andere toonsoort door te schakelen.

In Ten Oorlog! sloeg de damp van het podium af, het was alsof de acteurs diep in hun reserves tastten. Die tomeloosheid heeft Schlachten! niet. Hier wordt, met heel veel vakmanschap, een rol neergezet. Dat dwingt respect af, maar werkt niet meeslepend, en veel te lachen is er niet. Zelfs de rappende gangsterbende van Eddy the King - met prachtige, door Raqiner Kersten in gescratched-Duits vertaalde teksten - houdt iets strams.

Een grote uitzondering is Thomas Thieme. Waar Decleir de waanzin van King Rich van orkaankracht voorzag, spreekt Thieme zijn zinnen zeldzaam vlak en opent zo een angstaanjagend vergezicht op de gevoelsarmoede van deze meest cynische van Shakespeare's heersers. 'One thing I'll teach the world - kost keinen Shilling. There is tremendous poetry in killing.'

Na afloop was er minutenlang voetgeroffel voor de acteurs, applaus met wat geloei voor de Vlamingen en rozen voor iedereen - dus ook voor alle in het publiek aanwezige dames.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden