Ten onder aan de amateurs op internet

De wereld gaat er aan. Die boodschap doet het altijd goed, bewees recent nog Al Gore. De ‘oude media’ hebben nu hun eigen onheilsverkondiger die een ongemakkelijke waarheid uiteenzet....

Francisco van Jole

Met snelle, snedige pen beschrijft hij hoe internet de maatschappij transformeert, of liever gezegd: ruïneert. Hij treurt om het verdwijnen van de toonaangevende platenzaken waar het zo goed toeven was tussen de liefhebbers en deskundige verkopers, hij ziet met lede ogen aan dat de webfilmpjes zo goedkoop moeten zijn dat acteurs er geen droog brood aan verdienen: een internetversie van de populaire tv-serie The Office moest het vanwege de kosten doen zonder de hoofdrolspeler.

De professionals worden volgens Keen van hun voetstuk gestoten door ‘amateurs’ die hun materiaal bij elkaar jatten of verzinnen. Neem de Wikipedia, vol geschreven door vrijwilligers en zó dominant dat een gerenommeerd instituut als de Encyclopaedia Britannica dreigt te verdwijnen. Expertise is geen gewaardeerd verschijnsel meer in het internet van Keen, waar de waarheid bestaat uit meningen van amateurs.

Het meest rouwt Keen om de ondergang van gevestigde nieuwsmedia. Kranten dreigen te verdwijnen omdat hun kostbare nieuwspagina’s leeg gevreten worden door hobbyende webloggers die het nieuws overschrijven. Vaak alleen om te beweren dat die media niet deugen. En sites als Marktplaats maken het werk af door de economische levensaders van de oude media genadeloos af te snijden met gratis advertentieruimte. Dat is het terechte en verontrustende punt van Keen: het internet onttrekt economische waarde aan cultuurproducten als muziek, film en nieuws. Het door hem voorspelde resultaat, een wereld zonder de New York Times, kan en wil Keen zich niet eens voorstellen. ‘Als er geen traditionele nieuwsvoorziening meer is, zullen de online sites hun jacht op de waarheid dan staken en gewoon alle feiten maar gaan verzinnen?’

Gebrek aan voorstellingsvermogen is tegelijk het zwakke aan het betoog van Keen. Als de mediawereld niet blijft zoals deze is dan gaat het volgens deze internetcriticus mis. Terwijl hij toch zelf beschrijft hoe dat lot deels een gevolg is van die zelfde media. De overdaad aan marketing bijvoorbeeld heeft het vertrouwen van het publiek in de media ondermijnd. Mensen vertrouwen nu meer op zichzelf en hun omgeving dan vroeger. Dat is lastig voor de oude gezagsdragers, maar hoeft niet per se slecht te zijn. Iedere vernieuwing gaat nu eenmaal gepaard met verwoesting.

Keen schreef zijn pamflettistische boek om weerwoord te bieden aan internetgoeroes als de journalist Kevin Kelly – die in de vorige eeuw de aanzet gaf tot de dotcomhype en nu de aanval heeft geopend op het boekenrijk – en de jurist Lawrence Lessig. De laatste wil het auteursrecht hervormen en verweert zich tegen Keen met een op internet beproefde methode: op zijn site wordt het boek pagina na pagina gefileerd op fouten en foutjes.

Keen draaft door in zijn apocalyptische beschrijving van de digitale wereld maar hij raakt wel een probleem. De digitale technieken ondermijnen het aloude auteursrecht en dat roept ernstige moeilijkheden op voor het produceren van intellectueel eigendom. Dat vraagstuk is niet populair op internet, waar het illegaal uitruilen van muziek lang werd goedgepraat met de bewering dat het de verkoop van cd’s juist zou stimuleren. Keen laat zien dat het tegendeel het geval is. De cd-markt stortte wel degelijk in en dat werd nergens mee gecompenseerd. Wat nu? Keen roept op tot bewustwording en gedragsverandering. Helaas is hij juist daarin niet zo sterk en optimistisch als Al Gore.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden