Teletekst is 30 jaar en springlevend

Honderd woorden in geel of cyaan, dat leest nog steeds lekker. Teletekst is dertig jaar en springlevend.

Niet hip, niet snel, geen plaatjes, video, of geluid. Alleen tekst: 100 woorden per pagina, ongeveer. Teletekst, de ‘dinosaurus onder de digitale media’, bestaat vandaag dertig jaar.

Dik Verkuil, eindredacteur en ‘huishistoricus’ bij NOS Teletekst, is best een beetje trots. ‘Midden jaren negentig had je van die internetgoeroes, die zeiden: nog een paar jaar, dan is het over. Maar we zijn er nog steeds.’

En hoe. Bijna 12 miljoen Nederlanders van 15 jaar en ouder maakten afgelopen jaar gebruik van NOS Teletekst, blijkt uit onderzoek van de Publieke Omroep. Ongeveer 5 miljoen mensen kijken elke dag. Gemiddeld 14 minuten, vooral naar nieuws (pagina 101), de televisiegids (200), weer (701) en sport (601). De cijfers zijn al jaren stabiel, volgens de NOS.

Populair op internet en mobiel

Teletekst mag dan oud zijn, het is ook populair op internet, met jaarlijks meer dan 4 miljoen gebruikers, en op mobiel, met 700 duizend gebruikers. Van vergrijzing is geen sprake, zegt Erik Wijnholds, bij de NOS eindverantwoordelijk voor internet, radionieuws en Teletekst. ‘Ons bereik is het grootst onder jongeren. En die kijken echt niet op Teletekst omdat het zo kek retro is.’

Wat is dan wél het geheim? Betrouwbaarheid en snelheid, zegt Verkuil. ‘Pagina 101 is voor veel mensen een belangrijke nieuwsbron omdat je heel snel ziet of je iets hebt gemist.’ Teletekst wordt overigens steeds sneller. Tegenwoordig plaatst de redactie bij groot nieuws eerst een eenregelige ‘headline’, waar dan later het bericht bij wordt geschreven.

De indeling van Teletekst is al decennia hetzelfde, en verandert zelden. Als dat wel gebeurt, gaat dat niet onopgemerkt. Joost Tax, sportredacteur: ‘Honkbal kreeg er een pagina bij, en toen schoven veel andere sporten een plaatsje op. Mensen reageren dan alsof er ineens bruin water uit de kraan komt. Teletekst lijkt vrij statisch, maar we gaan wel degelijk met onze tijd mee. Darts vonden wij ooit een kroegsport voor dikke mannen, maar toen het zo populair werd, zijn we toch met een dartspagina begonnen.’

Toekomst

Van Teletekst werd veel verwacht, in de begindagen. In 1976 gingen twee NOS-medewerkers op werkbezoek bij de BBC, dat een nieuw informatiesysteem gebruikte, met de naam Ceefax (‘See facts’). Verkuil: ‘Dat sloeg in als een bom. Dit was de toekomst, dachten we. Dit systeem zou op den duur de kranten gaan vervangen.’

Toch bleef Teletekst in die eerste jaren ‘iets nerdachtigs’ houden, zegt Verkuil. ‘Weinig redacteuren, geen eindredactie. Eigenlijk deed men maar wat.’

Veel maakte dat toen nog niet uit, want het systeem was dan wel gratis, een televisie waarop je het kon ontvangen, kostte in die tijd 3.000 gulden. In heel Nederland waren er maar een paar duizend potentiële gebruikers. Het duurde tot 1990 voordat meer dan de helft van de Nederlanders over een televisie met Teletekst beschikte.

Ook de commerciële omroepen bieden Teletekst aan. Met een kleiner bereik, volgens Wijnholds doordat die zenders niet beschikken over grote Teletekstredacties.

24-uursredactie

Bij de NOS maakt Teletekst deel uit van een ‘24-uursredactie’, samen met de website en het radionieuws. Er werken tachtig mensen, die berichten schrijven voor zowel website als Teletekst. Liefst drie alinea’s, met regels die mooi uitlijnen. De tekst in geel of cyaan (lichtblauw), want uit onderzoek blijkt dat dat het lekkerst leest.

Hoewel geen Nederlandse uitvinding, is Teletekst in ons omringende landen minder populair. ‘Voor de NOS is het nog steeds een speerpunt, voor de BBC bijvoorbeeld niet meer. Zij zetten in op internet en interactieve televisie.’ De toekomst ziet Wijnholds vrij rooskleurig in. ‘Je hoort nu veel over internet op televisie. Maar ik moet nog zien of dat Teletekst direct zal verdringen. Daarvoor zijn de bezoekerscijfers echt te hoog. Als het aan mij ligt, verandert er voorlopig niets aan Teletekst. He-le-maal niets.’

Teletekst in feeststemming (Remy Jon Ming)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.