Illustraties Tim Enthoven

Tekenen tot het pijn doet

Tekenaar Tim Enthoven onderzoekt hoe geluk over de samenleving wordt verdeeld. Daarbij komt hij vaak tot verontrustende  werken. Het gevaar kan loeren in je aangeharkte tuin.

Een van de werken van illustrator Tim Enthoven. Beeld Tim Enthoven

Nederland staat op de vijfde plaats als het gaat om de gelukkigste landen ter wereld. Dat zegt het World Happiness Report 2019 van de VN. Maar zijn alle Nederlanders zo gelukkig of is het meer een kwestie van de happy few tegen de rest? En wat behelst dat geluk eigenlijk? Het zijn vragen die tekenaar en beeldend kunstenaar Tim Enthoven (1985) inspireren. Onder de titel Repugnant conclusion (weerzinwekkende conclusie) exposeert hij in Galerie Fons Welters in Amsterdam tekeningen die spelen met de afstand tussen welvaart en welzijn. 

Zijn werk Design for a Bookcase is daar een grimmig voorbeeld van. In eerste instantie kun je er inderdaad een ontwerp voor een boekenkast in zien, maar het is tegelijk een gestapelde nieuwbouwwijk, met tuinen als planken en huizen als steunen. Van heel dichtbij is het schrikken: de barbecuende burgers die eerst nog bezadigd in hun tuinstoel zaten, bungelen iets verderop aan een boom. En zij niet alleen, zelfs hun hond hangt levenloos aan een tak. Huiselijk geluk en huiselijke horror lopen naadloos in elkaar over.

Enthoven studeerde in 2009 cum laude af aan de Design Academy Eindhoven met de striproman Binnenskamers en maakte vervolgens een geraffineerde tentoonstelling bij het MU Artspace in dezelfde stad, waar hij met beelden en installaties terugkeerde naar zijn jeugd: The Tiny Tim. Zijn carrière kende dus een vliegende start, maar Enthoven vond dat hij nog niet was uitgeleerd en volgde aan de universiteit van Yale in de Verenigde Staten nog een studie beeldhouwen. Zo blijft hij variëren tussen een twee- en een driedimensionale manier van werken. 

Als illustrator baarde Enthoven opzien met een omslag voor The New York Times Magazine, waarvoor hij 1.027 Palestijnse gevangenen tekende die door Netanyahu waren vrijgelaten in ruil voor de Israëlische soldaat Gilad Shalit. Het kostte hem 60 uur monnikenwerk en een pijnlijke pols. Maar het maniakale en repetitieve van dit ontwerp is exemplarisch voor Enthovens oeuvre als geheel. 

In zijn boek Binnenskamers herhaalde hij uitentreuren de dagelijkse rituelen van de hoofdpersoon (douchen, eten, slapen) en ook bij Fons Welters komen veel herhalingen voor. ‘Modulaire systemen’ noemt Enthoven ze, die de toeschouwer in zijn eigen hoofd naar believen kan uitbouwen. In de ragfijne tekening Design for a gate zijn 28 honden die elkaar in de nek bijten op elkaar gestapeld; identiteit hebben ze niet meer, ze vormen samen één kluwen van poten, staarten en vacht. Maar als je goed kijkt, zie je linksboven een klein, rood poepgat, een laatste restje individualiteit.

De motieven die Enthoven gebruikt zijn soms raadselachtig. Geïnspireerd door de filosoof Derek Parfit, die nadacht over hoe geluk in een samenleving wordt verdeeld, maakt hij diagrammen met rashonden en berenklauwen. Een hond is getemde natuur, vormgegeven naar de mode van de dag. De berenklauw is prachtig, maar maakt parken onveilig en veroorzaakt brandwonden. We hakken hem het liefst om. Met risicomijdend gedrag proberen we ons levensgeluk te waarborgen, door tuinhekken afgeschermd van de wilde natuur. Maar kijk uit voor die boom in je aangeharkte tuin, suggereert Enthoven, want voor je het weet hangt er een verleidelijke strop aan.

Tim Enthoven, Repiugnant Conclusions, Galerie Fons Welters, Amsterdam, 26 april - 15 juli

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden