Tegenslag kenmerkte carrière Corsari

De maandag gestorven Willy Corsari omschreef zichzelf als iemand die veel pech heeft ondervonden. Ze begon haar carrière als cabaretière....

HONDERD HOEFDE ZE heus niet te worden, zei ze jaren geleden met enige afschuw. Ze werd het wel, december vorig jaar. Afgelopen maandag is de 100-jarige schrijfster Willy Corsari in een ziekenhuis in haar woonplaats Amstelveen overleden. Enkele weken geleden was ze daar opgenomen en bleek ze lymfeklierkanker te hebben. Corsari was al jaren nagenoeg doof en lezen kon ze ook niet meer.

In de talrijke interviews die Willy Corsari de afgelopen tien jaar gaf, kwam ze naar voren als een enigszins verbitterde vrouw die vond dat ze veel pech in haar leven heeft gehad. Zo was ze, zoals ze zelf zei, 'helaas een wonderkind'. Haar ouders - Corsari was de dochter van een Amsterdamse diamantbewerker die beroepszanger wilde worden - zagen een diva in haar, lieten haar muziek studeren en verboden haar op straat te spelen. Later bleek haar stem niet sterk genoeg voor de opera en belandde ze op de toneelschool.

Als 15-jarige maakte ze haar debuut bij Jean-Louis Pisuisse, wat het begin was van een carrière als cabaretière - ze trad op en schreef ook veel liedjes. Haar herinneringen aan Pisuisse, Fien de la Mar, Louis Davids en andere grootheden uit die tijd tekende ze op in Liedjes en herinneringen (1972). De gewelddadige dood van Pisuisse en zijn vrouw verwerkte ze in de roman Kinderen en minnaars.

Als cabaretière en operettezangeres leefde Willy Corsari in de jaren twintig enige tijd in Berlijn, waar ze, zoals ze graag vertelde, 'het onbekende meisje' Marlene Dietrich zag, dat opeens beroemd werd. In Duitsland begon ze korte verhalen te schrijven die ze ook in Duitse tijdschriften gepubliceerd kreeg. Terug in Nederland kwamen de eerste romans, De zonden van Laurian Ostar, Nummers, De man zonder uniform (waarin voor het eerst openlijk euthanasie aan de orde kwam), Schip zonder haven, en detectives als Het mysterie van de Mondscheinsonate (1934) en Voetstappen op de trap (1937).

In het televisieloze tijdperk van de jaren dertig en veertig werden de boeken van Corsari gevréten. Ze was een goede verteller die het sentiment niet schuwde, maar nooit larmoyant werd. De personages waren psychologisch goed onderbouwd en de verhaallijn zat altijd goed in elkaar. Ook in het buitenland bereikten de boeken grote oplagen. In Duitsland en Scandinavië werd Corsari onthaald als een ware filmster.

De oorlog betekende in meer dan één opzicht een breuk in haar carrière. Ze raakte haar uitgever kwijt - de jood I.R. Leopold pleegde zelfmoord - én miste een kans op een mogelijke wereldwijde doorbraak. Een Duitse bom verwoestte de Engelse uitgeverij die aan het onderhandelen was over een Amerikaanse uitgave van De man zonder uniform.

Onafhankelijk als ze was - ze leefde van de pen en voedde haar zoon alleen op - en ook zeker niet bang uitgevallen, moet ze in het verzet stevig haar mannetje hebben gestaan. Daar heeft ze nooit veel over verteld, zoals ze überhaupt niet graag over zichzelf vertelde. Ook vanuit de stellige overtuiging dat wat ze in werkelijkheid had meegemaakt, door niemand geloofd zou worden, zó onwaarschijnlijk als het vaak was geweest. Zo gaf ze een Duitse deserteur onderdak en ontsnapte ze aan de doodstraf nadat de Duitse officier haar Herz ohne Hafen (Schip zonder haven) had gelezen.

'Als ik aan iets prettigs wil denken dan denk ik aan de oorlog', zei ze enkele jaren geleden nog. Aan de kameraadschap die ze toen leerde kennen, het vertrouwen dat er was. Ook zij was een goede kameraad. Natuurlijk mocht de verzetuitgeverij De Bezige Bij in 1945 haar oorlogsroman Die van ons publiceren. Het werd een bestseller en zou de uitgeverij een startkapitaal opleveren. In de jaren vijftig werd ze door de jonge 'experimentele' Bij-auteurs min of meer de deur gewezen. Grote pech, maar ze zou er niet minder om gaan schrijven.

Truus Ruiter

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden