Beeldende kunst

Taus Makhacheva blijft een beetje braaf. Terwijl ze wel in staat blijkt overweldigende beelden te creëren ★★★☆☆

Expositie van Dagestaanse kunstenaar lijkt terug te schrikken voor bevestiging van stereotypen in de Kaukasus. Ze leunt te veel op door anderen gemaakte beelden.

Still uit Tightrope (2015) Beeld Taus Makhacheva
Still uit Tightrope (2015)Beeld Taus Makhacheva

Je vergeet bijna hoe bovenmenselijk knap het is, zo moeiteloos ziet het eruit. In de video Tightrope (2015) loopt een koorddanser heen en weer op een koord tussen twee rotsen, met op de achtergrond een strakblauwe lucht en wonderschone vergezichten. Pas als de video schakelt naar een close-up zie je de opperste concentratie in zijn gezicht.

De film is als een sprookje, mooi en lieflijk met het gevaar (een mogelijke val) als onderstroom. En met een duidelijke, maar niet eenduidige boodschap. Op de ene rots staat een depot met 61 reproducties uit de collectie van een museum uit de Russische deelrepubliek Dagestan. Op de andere rots staat een huisje van draadstaal. Telkens kiest de koorddanser een reproductie en loopt ermee over het koord, om het vervolgens in het huisje te zetten. De geselecteerde kunstwerken vertellen een versie van de geschiedenis van Dagestan en vertellen ook veel niet. Het weergeven van een lokale geschiedenis en identiteit, lijkt de kunstenaar te zeggen, is een evenwichtsnummer.

Tightrope is het hoogtepunt uit de solotentoonstelling Taus Makhacheva: It’s possible to raise the ceiling a bit in het Fries Museum. Taus Makhacheva (38) put inspiratie uit haar thuisland Dagestan en de Kaukasus-regio en stipt in de tentoonstelling interessante thema’s aan als culturele identiteit, representatie, stereotyperingen en de spanning tussen traditie en modernisering. Lokale tradities als koorddansen en het circus keren in verschillende kunstwerken terug. Terwijl je bij zulke inspiratiebronnen een visueel feest verwacht, is de tentoonstelling er over het geheel genomen juist ingetogen en een beetje tam.

Taus Makhacheva, detail uit de installatie Charivari (2019). Beeld Pat Verbruggen
Taus Makhacheva, detail uit de installatie Charivari (2019).Beeld Pat Verbruggen

Zo toont Types du Caucase (2013) een verzameling 19de-eeuwse vergeelde Russische postkaarten, met stereotype plaatjes die bewoners van de Kaukasus presenteren als een gek exotisch volkje in klederdracht. De vele verschillende volkeren uit de regio zijn allemaal op een hoop gegooid. Makhacheva maakt een interessant punt over het construeren van ‘de Ander’ in Rusland. Helaas is de presentatievorm, rijen postkaarten op plankjes aan de muur, weinig prikkelend.

Charivari (2019), een op het Russische circus geïnspireerde installatie die het hoogtepunt van de tentoonstelling moest zijn, stelt teleur. Net als een echte circusvoorstelling is het een gesamtkunstwerk waaraan onder anderen een architect, een modeontwerper en een schrijver meewerkten. We zien een circuspiste opgetrokken uit draadstaal met een trapeze en circuskostuums. Uit luidsprekers klinken boeiende verhalen over vliegende paarden, een vlieg in een zilveren cape en een steunpilaar van de circustent. Toch is het geheel, voor wat volgens de wandtekst ‘een wervelend commentaar op het circus van het alledaagse leven’ moet voorstellen, wat braafjes.

Het is alsof Makhacheva bang is om zelf stereotypen te bevestigen en daarom vooral werkt met gevonden en door anderen gemaakte beelden. Jammer, want een video als Tightrope laat zien wat voor prachtigs er gebeurt als de kunstenaar zelf een beeld creëert dat overweldigt en verleidt.

Taus Makhacheva: It’s possible to raise the ceiling a bit

Beeldende kunst

★★★☆☆

Fries Museum, Leeuwarden. t/m 6/3/22

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden