Tankstelle

Een geheide kandidaat voor de thrillerdebuutprijs 201

'Het gemiddelde detective-verhaal', schreef Raymond Chandler in 1950, 'is waarschijnlijk niet slechter dan de gemiddelde roman, maar de gemiddelde roman krijg je nooit te zien. Die wordt niet uitgegeven. Het gemiddelde - of net iets beter dan gemiddelde - detectiveverhaal wel.'

Meer dan zestig jaar later kan ik dat nog altijd beamen, alleen al op grond van mijn ervaring als jurylid voor de Gouden Strop. Jaarlijks verschijnen meer dan honderd nieuwe Nederlandse thrillers, waaronder meestal 15 tot 20 debuten. En het doorworstelen van die stapel stemt geregeld moedeloos. Wat heeft het voor zin om moeizaam geschreven verhalen die nergens spannend worden, tot boek te verheffen?

Tankstelle, het debuut van Auke van Stralen, wordt door de uitgever aangeprezen als 'een snelle en spannende roadthriller'. Ik las dat met behoorlijke scepsis, zeker nadat ik het cv van de auteur had bekeken: 45 jaar, een loopbaan als 'consultant en manager in de telecommunicatie en de energiesector' achter zich, thans 'leidinggevende bij een internationaal afvalbedrijf'. Ach ja, weer zo'n drukbezette 40-plusser die heeft bedacht dat hij in zijn schaarse vrije tijd wel even een thriller kan schrijven.

Maar mijn laaggespannen verwachtingen werden snel gelogenstraft. Auke van Stralen schrijft soepel, beeldend en effectief, en Tankstelle is een verbazend goed debuut. Het verhaal speelt in het Duitsland van 1998. De ik-figuur is een Nederlandse wiskundestudent met een bijbaantje als toiletbediende op een tankstation. Daar sluit hij vriendschap met zijn collega's Mehmet en Toni. Gedrieën raken ze verzeild als koeriers in de drugs-business, en vanaf dat moment nemen de gebeurtenissen langzaam maar zeker een onheilspellende wending.

Van Stralen weet de spanning meestal goed op peil te houden, maar behalve een geslaagde thriller is Tankstelle ook een aardige bildungsroman. De hoofdpersoon blikt, sadder and wiser, terug op zijn eigen naïviteit, vaak vervuld van weemoed naar het soort mannen- of beter jongensvriendschap dat zich liever uit in samen voetballen en bier drinken dan in intieme gesprekken.

Het boek telt bijna 300 pagina's en dat had wel wat minder gekund. De vaart van het verhaal wordt soms geremd door een overmaat aan toeristische details en andere onnodige uitweidingen. De redactrice van de uitgeverij had Auke van Stralen misschien het leerstuk kill your darlings moeten bijbrengen. Maar zij bleef kennelijk steken in haar verbaasde bewondering: 'Een steengoed manuscript van een onbekende bij de post! Dat gebeurt niet vaak.'

De laatste keer dat ik in de Gouden Strop-jury zat, in 2010, smaakten wij het genoegen om unaniem een debuut te kunnen uitroepen tot beste Nederlandstalige thriller van het jaar. Bram Dehouck's De minzame moordenaar won toen niet alleen de Gouden Strop maar ook de Schaduwprijs voor het beste thrillerdebuut. Of Auke van Stralen dat succes zal evenaren durf ik niet te voorspellen, maar Tankstelle lijkt mij in elk geval een geheide kandidaat voor de Schaduwprijs 2014.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden