Talent Rijksakademie presenteert zich schuchter

De boel is geveegd, gewit en uitgeruimd. Ieder jaar geven de studenten op de Rijksakademie in Amsterdam het publiek drie dagen lang gelegenheid om een kijkje in hun atelier te nemen....

LUCETTE TER BORG

Van onze verslaggeefster

Lucette ter Borg

AMSTERDAM

De omschrijving is mooi neutraal. Een 'instituut voor praktijkstudie' noemt de Rijksakademie in Amsterdam zichzelf, maar achter die onschuldige benaming gaat één van de toonaangevende, 'postdoctorale' kunstacademies in Nederland schuil. Rond de zevenhonderd kunstenaars en kunstenaars in spe melden zich ieder jaar vol hoop aan bij de Akademie. Slechts een luttele dertig van hen worden uiteindelijk toegelaten. Deze uitverkorenen krijgen een eigen atelier tot hun beschikking, en wat belangrijker is, ze krijgen praktijk- en theorieles van internationaal bekende kunstenaars als Moniek Toebosch, Hermann Pitz, Dan Graham en Luc Tuymans.

Wie ooit een vriend of vriendin in zijn kennissenkring heeft gehad die toelating tot de Rijksakademie deed, en weet hoeveel bloed, zweet en tranen daarbij vergoten werden, stapt nooit meer lichtvaardig over de drempel van wat in de volksmond 'De Open Ateliers' van de Rijksakademie heet.

Ieder jaar openen de studenten voor een lang weekeinde hun ateliers voor bezoekers. Deze open dagen betekenen voor sommigen de eerste openbare presentatie van hun werk, voor anderen is het een van de vele tentoonstellingen op rij die ze al hebben. Maar voor iedere deelnemer is het een gooi naar (nog meer) succes. Want de drie dagen van de Rijksakademie worden afgegraasd door galeriehouders, verzamelaars en museummedewerkers die op zoek zijn naar nieuw talent.

Dat nieuwe talent openbaart zich dit jaar schuchter op de Open Ateliers-dagen. Want anders dan in voorgaande jaren, toen altijd wel één of twee kunstenaars boven alle anderen uitsprongen, overtuigen dit jaar eigenlijk voornamelijk diegenen die al bekend zijn van tentoonstellingen elders.

Edwin Zwakman bijvoorbeeld toont één van zijn perspectivisch verdraaide foto's: een weliswaar prachtige kleurenfoto van een autobus, maar die hing eerder dit jaar ook al in Witte de With in Rotterdam. Waarom laat Zwakman geen nieuw werk zien? De Chinese kunstenaar Fang Lijun, die voor drie maanden 'resident' is op de academie, doet dat wél, met zijn perfecte schilderijen van oogverblindend lachende Chinezen, op de manier die we van hem (zie de tentoonstellingen bij Rob Malasch) gewend zijn. En Antoine Berghs - die in het Bonnefantenmuseum in Maastricht op dit moment een grote ruimte met bravoure in bezit neemt, heeft zijn atelier op de Rijksakademie veranderd in een sprookjesachtig dradendomein. Zijn ragfijne tekeningen en schilderijtjes moeten door het transparante plafond van witte wol bekeken worden, hetgeen ze nog fragieler maakt dan ze al zijn. Beeldschoon inderdaad, maar niet de verrassing van deze dagen.

Zesenzestig kunstenaars doen dit jaar mee. Ze komen uit alle windstreken en alle contreien - onder andere Nederland, de Verenigde Staten, Benin, Mexico, Frankrijk, Bangladesh, Turkije, Groot-Brittannië, Zuid-Afrika en Denemarken. Hun gemiddelde leeftijd ligt rond de negenentwintig en er wordt gewerkt in alle mogelijke materialen en met alle technieken die denkbaar zijn.

Wat dat betreft tonen de studenten ('deelnemers' in Akademie-jargon) zich werkelijk studenten. Want er wordt danig op los geëxperimenteerd, met verf en foto, klei, wol en vilt, met video en computers, en alles door elkaar heen. Vaak blijkt de eigen levensloop de voornaamste inspiratiebron. En dat eigen leven, zo lijken veel van de aanwezige kunstenaars abusievelijk te denken, is het eindpunt van hun kunst, het ís kunst, terwijl het nooit meer dan een beginpunt kan zijn.

Claudia Fontes bijvoorbeeld, vertelt de kijker in haar atelier een verhaaltje over een meisje (zijzelf) dat op haar zevende jaar zeker weet dat ze honderd jaar oud zal worden, op haar achttiende besluit dat ze geen gewelddadige dood zal sterven en drie keer de man van haar leven ontmoet. Het verhaaltje is dun, niet zeer komisch of verheffend, en de attributen die ter illustratie in het atelier staan opgesteld, versterken de indruk dat Fontes alleen voor haar eigen plezier aan het navelstaren is geslagen. Ook de Israëlische Noa Sadka weet geen algemener belang aan de foto's van vrienden van haar te geven die zij op de muren van haar atelier heeft gepind. Schouderophalend loop je erlangs. Dat kan niet de bedoeling zijn.

Wie er wel in slaagt om z'n persoonlijke belevenissen te veralgemeniseren zonder het persoonlijke kwijt te raken, is de Japanse Tomoko Take. Met haar curieuze knipplaten van de Nederlandse huisvrouw verleidt zij niet alleen het oog. Zij brengt ook de geest in verwarring.

Open Ateliers Rijksakademie, Sarphatistraat 470, Amsterdam (en andere locaties bij de academie). 28 t/m 30 nov, 12-19u.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden