TaalgebruikZin van de week

Taalgebruik: zin van de week

Opdat dit de laatste keer is dat u ... in tijden van corona ... leest.

Welke zin? Ja, natuurlijk wilden we kiezen voor iets uit die opvallend duidelijke en dus taalkundig leerzame toespraak van premier Rutte. Bij voorkeur de twee-na-laatste laatste zin eruit: ‘Let een beetje op elkaar.’ Dat was in al zijn compactheid een prachtige zin. Rutte zei niet: ‘Laten we een beetje op elkaar letten’, een aansporing. Hij maakte het net iets directiever, zoals het een staatsman betaamt. Maar toch nog vriendelijk, niet de categorie ‘doe zelf eens normaal, man’. Eigenlijk gewoon helemaal VVD: joviaal, maar duidelijk en streng.

En tegelijk gebruikte hij het werkwoord ‘opletten’ in plaats van ‘zorgen voor’.  Ook dat is minder zalvend, strenger. Waarmee hij misschien wel de wind uit de zeilen rechts van hem wilde halen. Wie oplet, voorkomt onheil en onheil is wat sommige politici sterker ontwaren dan de meeste mensen. 

Maar goed, Rutte en zijn zin moesten plaatsmaken voor datgene waarop zijn toespraak stoelde. En waarvoor de beeldspraak voor het intikken ligt. Want nu het nieuws zich concentreert rond één onderwerp, valt op hoe een rijke taal soms ook arm kan zijn. Corona heeft drie lettergrepen, net als cholera. En het zijn moeilijke tijden. Dan is de aan een beroemde boektitel ontleende frase snel bedacht en ook helemaal niet zo slecht. 

Maar omdat we allemaal nog maar over één onderwerp schrijven – of liever: omdat alles wat we schrijven links- of rechtsom wordt gelinkt aan één onderwerp – is die frase nu op zo veel plekken tegelijk opgedoken (ik zei al dat de beeldspraak voor het inkoppen is) dat we er subiet een verbod over moeten uitspreken. De Zin van de week is derhalve geen hele, maar slechts een deel van een zin. Gevolgd door een hartekreet: nee, echt niet meer, stop ermee!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden