TAALGEBRUIKINVERDAN

Taalgebruik: woord van de week

Dialect, jeukend jargon, straattaal of neologisme: elke week op deze plek een opvallend woord. Zoals inverdan.

Wanneer je een rij huizen hebt waarvan één huis een beetje naar achter staat ten opzichte van de rooilijn, dan staat dat huis ­inverdan. Inwaarts dus.

Het is Zaans dialect en betekent volgens het standaardwerk De Zaanse Volkstaal van Dr. G.J. Boekenoogen ‘inwaarts, naar binnen, dieper in’.

Ondergetekende heeft altijd gedacht dat voor het tegenovergestelde van inverdan, dus iets wat uitsteekt, het woord ‘opperdan’ moest worden gebruikt. Maar dat moet ­oitwerdan zijn. Opperdan betekent ‘naar boven, opwaarts’.

Inverdan is sinds 2003 ook de naam van de grootschalige herinrichting van het centrum van Zaandam, ontworpen door Sjoerd Soeters in een uitvergrote Zaanse bouwstijl. Blikvangers zijn het gemeentehuis, meteen naast het station, en het Inntel-hotel, bestaande uit bijna zeventig ‘groene huisjes’ en één blauw. De Volkskrant schreef hier in 2010 over: ‘Hier is het Zaanse cliché over de top getrokken met een hotseknotse stapeling van losse pandjes. Bijna iedereen die het ziet, moet glimlachen, alleen architecten kijken er weleens streng naar. ‘Er zijn momenten geweest dat ik me afvroeg, trek ik het nog wel, zo veel Zaanse identiteit’, zegt wethouder Hans Luiten van Zaanstad.’

Het woord ‘opperdan’ (opwaarts) wordt overigens wel genoemd in de notulen van de raadsvergadering van 31 mei 2001, waarin de gemeenteraad van Zaanstad harrewart over de naamgeving van het stedenbouwkundig project. De voorzitter (burgemeester Ruud Vreeman, Zwollenaar): ‘Ik heb nog nooit van het woord opperdan gehoord. Wel van Opperdoes.’

En is het woord buiten de Zaanstreek wellicht ook nuttig? Welzeker: als je de weg wilt wijzen bijvoorbeeld, of wanneer je je huis laat bouwen door een Zaanse aannemer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden