Taalgebruikwoord van de week

Taalgebruik!: het neologisme van de week

Dialect, jargon, straattaal of neologisme – elke week ontwaart de Volkskrant een opvallend woord. Had u toevallig een stempluspas?

Afgelopen dinsdag stond er in de Volkskrant een artikel van Kustaw Bessems over hoe het afgelopen jaar is voorbijgevlogen. Als Hans Castorpjes uit De Toverberg zitten we onszelf in ligstoelen op het terras van het sanatorium te vervreemden van het laagland. Hoelang zitten we hier al?

Maar dat is het verleden, deze week staat vooral in het teken van de toekomst. Zoals brieven schrijven een soort tijdreizen is, is stemmen dat evenzeer. Continu bepaalt een stem uit het verleden uw toekomst. Zal ik u nu terugbrengen naar uw ligstoel?

Er zijn (of waren?) zorgen over de per post uitgebrachte stemmen van 70-plussers. 5 tot 10 procent van de briefstemmen zou verkeerd op de bus zijn gegaan. Er bleken twee enveloppen te zijn, een voor de stempluspas en een voor het stembiljet, om zo het briefgeheim te bewaren. De instructies daarover bleken moeilijker dan gedacht.

Wie of wat is hieraan schuldig? De enveloppen? Demissionair minister Kajsa Ollongren, die wel wat voortschrijdend inzicht had mogen hebben? Of nog verder terug: de scholen die 70-plussers begrijpend lezen hadden moeten onderwijzen? Nee, dit begon bij de keuze voor het woord ‘stempluspas’.

Leg maar eens uit hoe iemand op het neologisme van de week ‘stempluspas’, de stempas minus stem, is gekomen. Dit lijkt een ambtelijke middelvinger vanuit een verder verleden, naar een verleden en uiteindelijk naar de toekomst. Of is het een taalkundige Terminator die vanuit het verleden de toekomst wil rechtzetten?

Ik stel voor dat we dit neologisme lekker hier laten, bij mij, in het verleden. Stempluspas kan zo, hup, op de grote, muffe berg archaïsmen. Want inmiddels is ons lot toch al bezegeld. De stemmen binnen, de brieven geopend. Laten we, verleden en heden, hopen dat toekomstige lezers de inhoud kunnen waarderen.

Lees hier alle afleveringen van alle rubrieken van de pagina Taalgebruik! uit de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden