T.M. Krishna wil de muziek gebruiken om vrede te sluiten

De Indiase zanger T.M. Krishna wil de klassieke Indiase karnatische muziek delen met het volk.

T.M. Krishna zingt op het Besant nagar strand in India

De klassieke muziek moet de straat op. Weg uit de concertzaal en contact zoeken met 'de gewone man', het liefst met een nieuwe generatie. Dit soort noodkreten klinken bekend in de oren: al jaren probeert het westerse klassieke muziekleven veroudering en elitarisme tegen te gaan. Dus komen we orkesten tegen in een rondvaartboot of in de popzaal.

Het lijkt misschien een luxe en dus westers probleem, maar in India speelt dezelfde kwestie. Ook de Indiase klassieke muziek moet de concerthal uit en moet weer aansluiting vinden bij het Indiase volk, waarvoor de spiritueel bevlogen 'karnatische' zangkunst en de raga's ooit bedoeld waren.

Dat althans vindt de grote Indiase vocalist T.M. Krishna, een geliefde maar rebelse zanger die in Zuid-India bekendstaat als 'de stuntman van de karnatische muziek'. Krishna is een offensief begonnen tegen de instituties van de klassieke muziek. Hij weigert nog langer te spelen op 'elitaire' muziekfestivals in de concertzalen en neemt met zijn muzikale begeleiders tegenwoordig plaats in stadsbussen, op perrons, op het strand of bij de vismarkt. Hier zoekt Krishna contact met 'het hogere', omringd door 'het lagere': spelende kinderen op het strand, forenzende arbeiders en winkelende viskopers.

De Indiase klassieke muziek heeft een lange weg afgelegd. De hypnotiserende en ritmisch-vocale zangkunst, begeleid door trommels en snaarinstrumenten, ontstond duizenden jaren geleden in de Hindoestaanse tempels als begeleiding bij gebedsdiensten. De muziek werd steeds virtuozer en vond later onderdak aan de hoven van de Zuid-Indiase maharadja's. In de moderne tijd trok de karnatische muziek de concertzalen van de grote steden in en daar bleef ze hangen.

Volgens Krishna eigende de bovenlaag van de bevolking zich de klassieke muziek toe. De elite sloot de muziek op in deftige zalen waar minderbedeelden nooit een voet zouden kunnen zetten. Daarmee zit de Indiase klassieke muziek op een dood spoor en zijn de banden van de gewone Indiërs met de eigen culturele erfenis doorgesneden.

De afgelopen weken ontketende Krishna een Indiase muziekrevolutie, door een eigen festival op te zetten in het vissersdorp bij de stad Chennai, aan de Golf van Bengalen: in de open lucht en gratis toegankelijk. Krishna zong zijn volgens velen 'heilige muziek' aan het strand en voor een gemeenschap van Indiase transgenders. En hij zette zijn muziek in om te protesteren tegen de vervuiling van een rivier. Krishna wil de muziek gebruiken om 'vrede te sluiten', zo zei hij vorige week tegen de BBC. De 'hegemonie van de culturele elite' moet volgens hem worden aangepakt en daarom brengt hij de sacrale Hindoestaanse muziek naar het marktplein.

Daar zijn collega's en de organisatoren van de grote klassieke Indiase festivals niet blij mee, maar voor hen heeft de zanger een geruststellende boodschap: 'De klassieke muziek wordt alleen maar betekenisvoller als de schoonheid wordt gedeeld met mensen uit alle lagen van de bevolking.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.