Interview 180 graden - Syp Wynia

Syp Wynia over partijlidmaatschap: ‘Iedereen die over maatschappelijke kwesties publiceert, kan beter niet lid zijn van een politieke partij’

Opiniemaker Syp Wynia (65) veranderde van standpunt over politiek engagement van journalisten en wetenschappers.

Syp Wynia is een Nederlandse journalist en columnist. Van augustus 1997 tot december 2018 was hij redacteur en columnist van het Nederlandse opinieweekblad Elsevier. Beeld Ivo van der Bent

Oud standpunt

‘Het lidmaatschap van een politieke partij is een recht van iedere burger. Het is haast een maatschappelijke plicht of op zijn minst wenselijk om op die manier je verantwoordelijkheid te tonen voor de samenleving waar je deel van uitmaakt. Dat recht geldt net zo goed voor journalisten en anderen die publiceren over maatschappelijke kwesties, zoals wetenschappers. Het hoeft een neutrale en onafhankelijke beroepsuitoefening niet in de weg te staan. Daar ben je immers zelf bij. In de jaren ’70 organiseerde ik culturele manifestaties in de stad Groningen. Ik ondervond hinder van de machtige positie van de lokale Partij van de Arbeid. Bij sommige subsidieaanvragen stuitte ik op een muur. 

‘Vanuit mijn lobbypositie kwam ik terecht in een werkgroep van de PvdA. Men drong erop aan lid te worden van de partij. Uit tactische overwegingen besloot ik dat te doen. Twee jaar later ging ik aan de slag als freelancejournalist. Na een paar jaar kreeg ik een baan bij het Nieuwsblad van het Noorden. Vanaf die overstap naar de journalistiek werd ik een slapend partijlid en zou dat blijven. Zoals lid worden van een politieke partij eigenlijk een statement is, is opzeggen dat ook. Daarom liet ik het zo. Ik zag het niet als obstakel om onafhankelijk mijn werk te kunnen doen.’

Beeld Ivo van der Bent

Het kantelpunt

‘Dat bleef zo toen ik eind jaren ’80 de overstap maakte naar de parlementaire journalistiek, op de Haagse redactie  van Het Parool. In die tijd hadden veel journalisten op het Binnenhof uitgesproken linkse sympathieën en was het onomstreden om lid te zijn van een partij. Sterker: het werd zelfs geaccepteerd als een journalist artikelen schreef voor een partijblad. In de wandelgangen kon je terloops een waarderend woord horen als je iets had gepubliceerd dat in het straatje van ‘jouw’ partij paste. Bij de meesten was dat de PvdA. De liaison tussen media en politieke partijen was vanzelfsprekend. Zelf hield ik altijd afstand. 

‘Wel was het bij sommige PvdA-politici bekend dat ik lid was van hun partij. Dat begon steeds ongemakkelijker te voelen, juist omdat ik onafhankelijke journalistiek bedrijven een groot goed vond en nog steeds vind. Ik had mij zelf gevangen gezet in mijn eigen redenering van lidmaatschap als burgerplicht en opzeggen als politiek statement. Eind jaren ’90, tijdens het tweede kabinet-Kok, kwam voor mij het keerpunt. Ik werkte inmiddels als politiek commentator voor Elsevier. De PvdA wilde in die tijd nauwere banden smeden met de Parti Socialiste in Frankrijk. Ik hoorde van een bezoek van een paar partijprominenten aan Parijs, en besloot, uiteraard op eigen kosten, mee te gaan voor een artikel. In het gezelschap was ik de enige journalist. Ik kreeg al die dagen dat ik met de PvdA’ers optrok het gevoel dat zij dachten dat ik één van hen was, dat ik bij hun club hoorde. Ik kon mij in mijn hoofd nog zó onafhankelijk en ongebonden voelen, maar als anderen dat niet zo zien, dan heb je iets fout gedaan. Het was nog de tijd voor de opkomst van Pim Fortuyn, waarin de neutraliteit van de media ter discussie werd gesteld.’

Beeld Ivo van der Bent

Nieuw standpunt

‘Iedereen die over maatschappelijke kwesties publiceert, kan beter niet lid zijn van een politieke partij. Om hun onafhankelijkheid te bevestigen, ben ik ervoor dat journalisten en wetenschappers elke schijn van partijdigheid of belangenverstrengeling vermijden. Partijlidmaatschap maakt hen kwetsbaar. Hun onafhankelijke positie kan dan met recht ter discussie worden gesteld, ook al vinden ze dat zelf niet terecht. Net zo goed geldt voor journalisten en wetenschappers die over een onderwerp als klimaat schrijven, dat je je kunt afvragen of dat te verenigen is met het lidmaatschap van een milieuorganisatie. Zoals een voetbalverslaggever die over profvoetbal schrijft, beter geen lid kan zijn van een profclub. Sport drijft op stamverwantschap en chauvinisme, dat staat haaks op onafhankelijkheid. 

‘Zeker in ons huidige tijdsgewricht, van ‘nepnieuws’ en een groeiend wantrouwen jegens media is het van belang om elke schijn van partijdigheid of vooringenomenheid te vermijden. Media mogen dat expliciet uitdragen: onze journalisten zijn geen lid van een politieke partij, profvoetbalclub of ideële organisatie. Vergeleken met twintig tot dertig jaar geleden is hierin gelukkig veel ten goede veranderd. De journalistiek is minder vergroeid met politieke partijen. Dat bevordert de geloofwaardigheid van de berichtgeving, al zijn de omgangsvormen vaak nog wel amicaal.’

Beeld Ivo van der Bent

Het effect

‘Na het werkbezoek van de PvdA aan Parijs, heb ik mijn lidmaatschap van deze partij opgezegd. Het ongemak was te groot. Ook al was ik overtuigd van mijn onafhankelijkheid als journalist, voor de buitenwacht kon ik dat naar mijn idee alleen met overtuiging zijn als ik geen lid meer was van een politieke partij. Dat ik er goed aan had gedaan zag ik bevestigd in een opmerking van Eberhard van der Laan, jaren later. Hij noemde mij een ‘afgedwaalde sociaal-democraat’.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.