Synchroon met de mitrailleur

Conny Braam baseerde haar roman op historische feiten: Nederland verdiende in de Eerste Wereldoorlog aan de cocaïnehandel...

‘Waarom laat jij nooit weten of je wel of niet thuis komt eten?’, vroeg Swaantje en keek over haar schouder met de strenge blik van een fröbeljuf. Maar in haar ogen blonken de glimmertjes waar Lucien zo dol op was.’

Wie denkt dat hier een bakvis uit een ouderwets meisjesboek van Cissy van Marxveldt aan het woord is, heeft het mis. Swaantje is een personage uit de roman De handelsreiziger van de Nederlandsche Cocaïne Fabriek van Conny Braam. En Lucien is haar broer, handelsreiziger en voor de gelegenheid het gezicht van de Nederlandse cocaïnehandel rond de Eerste Wereldoorlog.

Evenals bij haar vorige roman, Het schandaal (over een verzetsgroep in Velsen tijdens de Tweede Wereldoorlog), heeft Braam zich grondig verdiept in een historische kwestie waaraan een luchtje zit. In dit geval de verkoop van cocaïne aan de strijdende partijen, voornamelijk de Engelsen en de Duitsers, door een firma uit het neutrale Nederland, met goedkeuring van de Staat.

Het witte poeder diende aanvankelijk als medicijn voor gewonde soldaten, tot men ontdekte dat gebruik ervan leidde tot tomeloze energie en (over)moed. Dat konden ze wel gebruiken in de loopgraven. Van de gevolgen – dolgedraaide soldaten en verslaafde oorlogsveteranen – trok de Nederlandse handelsgeest zich weinig aan.

Een intrigerend thema, dat niet uit de verf komt doordat Braam alles uitlegt en voorkauwt en de feiten verwerkt in opgelepelde dialogen. De roman opent met een gevechtscène: soldaat Robin ligt in de vuurlinie en ‘zijn hartslag ratelde nu synchroon met de mitrailleurs’. Hij overleeft, maar zijn gezicht is zo verminkt dat hij een masker moet dragen. Na de oorlog belandt hij niet helemaal toevallig – maar dat is weer een ander verhaal – in het huis van Lucien en Swaantje, waar hem zowel zijn dagelijkse portie cocaïne als veel liefde wacht.

Lucien raakt verstrikt in intriges, is er sprake van een complot? Zal Swaantje met haar saaie verloofde trouwen, of wint de afstotelijke Engelsman het? Om deze pil uit te kunnen lezen zou je ’t liefst bij Lucien aankloppen voor een ‘snuifje’, voor ‘de grootste mokerslag die je jezelf kunt toebrengen’. Maar of dat het allemaal waard is?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden