Swimming Studies

De ontwikkeling als zwemmerster tot haar eerste stappen in de beeldende kunst

Word je als kunstenaar geboren, of kun je er een worden, vraagt schrijver en kunstenaar Leanne Shapton zich af. Ze trainde als tiener in Canada voor de Olympische Spelen. In Swimming Studies beschrijft ze de ontwikkeling die ze doormaakte als zwemmer tot haar eerste stappen in de beeldende kunst. Juist omdat ze zich door fanatieke trainingsschema's afgesloten heeft gehouden van de wereld buiten het zwembad, heeft ze er een bijzondere blik op ontwikkeld.

Shapton schetst haar omgeving als een wereld waar lijnen ontbreken. Ze mist de lange lijnen van de banen in het bad, de lijn die de wereld boven en onder water scheidt en de lijn tussen winnen en verliezen. Ze mist het strenge leefpatroon dat een trainingsschema afdwingt.

Door haar jeugdervaringen op papier te zetten, zoekt Shapton nieuwe lijnen en ordening. Wat ze neerzet, is krachtig en broos tegelijk: ze heeft het uithoudingsvermogen van een topsporter en de tools van een zoekend kunstenaar - die soms zomaar een inzicht heeft: 'Artistic discipline and athletic discipline are kissing cousins, they require the same thing, an unspecial practice: tedious and pitch-black invisible, private as guts, but always sacred.'

Als meisje houdt ze van zwemmen. Van de zeurende pijn in haar spieren die pas overgaat wanneer ze door het water schiet. Zelfs 's nachts, voor het slapen gaan, oefent ze haar zwemslag.

Op een avond besluit Leanne een lange fietstocht te maken in de sneeuw. Om te voorkomen dat voorbijgangers vragen of ze een lift nodig heeft, verstopt ze zich in de berm zodra auto's naderen. Wanneer haar vaders Suzuki Sidekick afremt, steekt Leanne haar hoofd boven de sneeuw, als een zeehond zijn kop boven het water. Haar vader zegt niets, laat haar instappen. Pas weken later vraagt hij of Leanne er behoefte aan heeft eens met een psychiater te spreken. Een dergelijke, luchtig beschreven gebeurtenis wijst subtiel vooruit naar een onthechting en depressie op latere leeftijd.

Shapton zegt niet dat haar wereld absurd is; ze laat het zien, door schreeuwerige teksten op te sommen die ze leest op T-shirts van zwemmers op het droge: 'Achieve the impossible, rise to the challenge' of 'In order to improve, attempt the impossible'. Absurd, maar ook confronterend, want is het onmogelijke niet wat elke kunstenaar wil bereiken?

Swimming Studies refereert aan de Cloud Studies van John Constable (1776-1837), de Engelse landschapsschilder die wolken probeerde vast te leggen. Hij noteerde onder zijn tekeningen precies hoe laat de wolk was gezien, vanaf welke locatie en hoe de wind stond. Shapton voert talloze rijen op, zowel in beschrijvingen als in series tekeningen en foto's. Waterverfstudies van een vallei, portretten van teamgenoten, en foto's van al haar badpakken. In de serie, vormgegeven als kunstcatalogus, figureert onder andere een zwarte speedo, waarvan zwemsters er soms wel drie moesten dragen om de training extra zwaar te maken; een 'multicoloured paper suit' dat ritselde als papier; een gestolen 'vintage blue and white one-piece' dat Shapton gebruikte voor plezierzwemmen. Notities over vrienden, teamgenoten, twijfels en ontdekkingen verdringen zich rond de serie foto's, die met de tekst een leven in badpakken vormt.

De schoonheid schuilt niet alleen in de zwemstudies zelf, maar ook in de ruimte die wordt opgeroepen rondom wat is afgebeeld. Er gaapt een indrukwekkende leegte, een tollende eenzaamheid, in de ruimte tussen de badpakken van Leanne Shapton.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden