Superheldenfilm Wonder Woman is revolutionair, maar mist af en toe diepgang

Film (actie) - Wonder Woman

Eindelijk een superheldenfilm met een vrouw in de hoofdrol, en nog een geslaagde ook. Wonder Woman wordt onthaald als feministisch meesterwerk. Terecht?

Diana bewondert een wit, zijden korset in een warenhuis in Londen, ergens ten tijde van de Eerste Wereldoorlog. Het heeft wel wat van de harde pantsers die zij en de andere Amazones dragen als bescherming. Ze voelt eraan en vraagt dan enthousiast: 'Is dit waar de vrouwen hier in vechten?'

'Nee', legt een vrouw uit, 'dit is om je buik plat te drukken.'

Wonder Woman - Actie

Regie: Patty Jenkins

Met: Gal Gadot

141 min. Vanaf 15/6 te zien

De verbijstering druipt van Diana's gezicht. 'Waarom zou je dát doen?'

Ja, leg dat maar eens uit aan Wonder Woman, een Amazone die haar leven lang op een afgelegen Grieks eiland heeft gewoond, omringd door vrouwelijke medestrijders. Die net een paar dagen eerder voor het eerst een echte, levende man heeft gezien, een fenomeen dat ze alleen kende uit boekjes.

En trouwens, ze heeft gelijk: wáárom zou je dat eigenlijk doen?

Het superheldengenre

Met Wonder Woman waait er een frisse wind door het sleets wordende superheldengenre. Wie dacht dat hij alles al gezien had, van een getroebleerde als vleermuis-verklede multimiljonair (Batman) tot een schietende wasbeer (Guardians of the Galaxy), heeft het mis. Eén ding schitterde de afgelopen jaren door afwezigheid: een vrouwelijk perspectief. Van de ongeveer honderddertig superhelden(tv-)films die de afgelopen honderd jaar zijn gemaakt, hadden er acht een vrouwelijke hoofdrolspeler; de laatste was Elektra (2005).

Er is nog iets revolutionairs aan Wonder Woman. Dit soort dure blockbusters wordt doorgaans gemaakt door mannen. In Hollywood heerst het hardnekkige vooroordeel dat je actiefilms nu eenmaal beter aan heren kunt overlaten. Vrouwen zouden meer geïnteresseerd zijn in films over gevoelens, en de stress van zo'n dure productie zouden ze maar slecht aankunnen. Wonder Woman-regisseur Patty Jenkins, na Kathryn Bigelow (K-19: The Widowmaker) de tweede vrouw ooit die een film mocht maken met een budget boven de 100 miljoen euro, veegt de vloer aan met die veronderstellingen. In het eerste weekend leverde haar Wonder Woman 200 miljoen euro op. Dat is meer dan superheldenfilms als Iron Man (2008) of Thor (2011) in hun première-weekend bij elkaar wisten te harken.

Gal Gadot als Wonder Woman. Beeld Alex Bailey

Ontvangst

De recensies mogen er ook zijn: Jenkins' film wordt omarmd als een absolute mijlpaal. Via sociale media maakten actrices als Julianne Moore en Lupita Nyong'o reclame voor de film. In talloze analyses wordt geduid op welke manieren Wonder Woman nu echt supergeëmancipeerd is. Een columnist van The Guardian noemde het zelfs 'een subversief, feministisch meesterwerk'.

Probeer zo'n film, die volgende week in Nederland uitkomt, maar eens niet langs een feministische meetlat te leggen. En probeer door al die loftuitingen ook maar eens niet een beetje teleurgesteld te zijn.

Plot

Wonder Woman, geschreven door vier mannen, is een zogenoemd origin-story, een film die uitlegt waar een superheld eigenlijk vandaan komt. In het geval van Diana/Wonder Woman is dat dus een idyllisch eiland bevolkt door vrouwelijke strijders. Een soort hemel waarin een krachtige, feminiene harmonie heerst. Actrice Robin Wright is hier de hoogste generaal, topmodel Doutzen Kroes galoppeert een paar keer met getrokken zwaard voorbij als een van de andere Amazones.

Maar Diana is de sterkste van allemaal. Zonder dat zij het zelf weet, is ze een halfgod, gecreëerd met behulp van Zeus. Ze is niet alleen de best getrainde vrouw op het eiland, ze is supersterk, kan huizenhoog springen en kan een soort explosief energieveld creëren met haar armen. Haar wonden helen extreem snel.

De Amazones hebben de goddelijke taak harmonie te herstellen als de wereld ten prooi valt aan oorlog. Wanneer een man, spion Steve Trevor, per ongeluk hun veilige wereld binnenkomt en vertelt over de Eerste Wereldoorlog, ziet Diana het als haar plicht om de vrede te herstellen en vertrekt met hem naar Londen.

Daar in Engeland is de film eigenlijk op zijn leukst, als Wonder Woman vol humor verschillende seksistische (film)clichés op zijn kop zet. Hier ontpopt Diana zich als een heerlijk personage: het type dat zich niet door een man opzij laat duwen om vervolgens nog zijn leven te redden ook. Diana begrijpt maar weinig van Londen: ze vindt het bijvoorbeeld merkwaardig dat mannelijke politici elkaar niet laten uitpraten. Ze ziet niet in dat haar outfit sexy en provocerend is. Als een secretaresse uitlegt wat haar baan inhoudt ('ik doe wat hij zegt, wanneer hij het zegt') fronst ze een wenkbrauw. 'Waar ik vandaan kom, heet dat slavernij.' Het zijn grapjes die tegelijkertijd vragen stellen bij de historisch ingesleten verhoudingen tussen de seksen.

Gal Gadot met tegenspeler Chris Pine.

Merkwaardigheden

Eenzelfde soort vragen stelt Diana als ze zich in de loopgravenoorlog mengt. In een genre waarin geweld zo vaak wordt verheerlijkt, ziet zij de zinloosheid ervan. Maar haar compassie maakt haar niet soft. Daar is actrice Gal Gadot, zowel oud-gevechtsinstructeur in het Israëlische leger als ex-Miss Israël, te krachtig voor. Gadot, die vijf maanden zwanger was tijdens de opnamen van sommige heftige gevechtsscènes, vindt knap de balans tussen zacht en hard tegelijk.

Toch zitten er wel wat merkwaardige dingen in Wonder Woman. 'Ik ben bang en opgewonden tegelijk', zegt een mannelijk personage ergens en precies op dat punt wringt het soms. Die sexy outfit bijvoorbeeld: Diana zelf ziet het als functioneel, maar als dat het criterium is, wat moet ze dan met hoge hakken? Jenkins, die haar Amazones verder niet uitgesproken verlekkerd filmt, laat de dames met hun korte rokjes in vechtscènes vaak hoog in de lucht schoppen, iets wat je mannelijke superhelden toch niet snel ziet doen. En Diana krijgt wel veel opmerkingen over haar uiterlijk: dat de mannen haar steeds onderschatten is niet omdat ze vrouw is, maar omdat ze een mooie vrouw is.

En dan is er nog de romantische verhaallijn. Als er een ding is wat Diana heeft geleerd op haar eiland, is het dat 'mannen noodzakelijk zijn voor voortplanting, maar niet voor plezier' (een kleine knipoog naar Wonder Womans biseksualiteit in de strips). Toch is een romance een essentieel onderdeel van de plot. Niets ten nadele van de lekkere chemie tussen Gadot en acteur Chris Pine en hun opvallend evenwichtige relatie, maar Diana had ook best op eigen benen mogen staan.

Deze mitsen en maren vallen vooral op omdat de film zo wordt opgehemeld om zijn feministische gehalte. Vervelender zijn andere problemen waar Wonder Woman mee kampt. De zeker 20 minuten durende explosie-extravaganza aan het einde bijvoorbeeld. De bijrollen zijn onderontwikkeld; dat de Eerste Wereldoorlog is gereduceerd tot een nogal simpel decor is ongemakkelijk. Ook is de film met bijna tweeënhalf uur te lang.

De geschiedenis van superheldin Wonder Woman

Wonder Woman (1941) is even oud als Superman en Batman en altijd is ze omstreden geweest als rolmodel. Nu nog. Lees hier over de geschiedenis van Wonder Woman.

Maar revolutionair blijft het, zo'n film over een vrouwelijke superheld, met zo'n uitgesproken vrouwelijk perspectief, gemaakt door een vrouwelijke regisseur. En hoe groter het succes van Wonder Woman, hoe groter de kans dat Hollywood een stapje verder gaat op deze ingeslagen weg.

Wonder Woman draait vanaf 15/6 in de Nederlandse bioscopen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.